III SA/Kr 421/17

WyrokWSA w Krakowie2017-06-01

Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Hanna Knysiak-Sudyka, Barbara Pasternak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił przesłanki odmowy skierowania do domu pomocy społecznej, uwzględniając jedynie zdolność do samoobsługi i samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, pomijając obiektywną niemożność samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym oraz inne dowody medyczne?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie dopełniły obowiązku dokładnego wyjaśnienia sprawy pod kątem spełnienia przez skarżącego przesłanek umieszczenia w domu pomocy społecznej. Organy błędnie oceniły materiał dowodowy, opierając się głównie na wywiadzie środowiskowym i pomijając kluczowe dowody medyczne wskazujące na konieczność całodobowej opieki. Zdolność do samoobsługi nie jest jedynym kryterium, a odmowa przyznania świadczenia z powodu niekorzystania z usług opiekuńczych jest nieprawidłowa.
Stan faktyczny
Z. B. złożył wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej, przedstawiając dokumentację medyczną wskazującą na znaczny stopień niepełnosprawności i liczne schorzenia wymagające całodobowej opieki. Organy pierwszej i drugiej instancji odmówiły skierowania, uznając, że skarżący samodzielnie wykonuje czynności dnia codziennego i może korzystać z usług opiekuńczych. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i dowolną ocenę materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2017 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej G. P. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lutego 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 roku, poz. 23 ze zm.), art. 2 ust. 1, art. 3 i art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 roku, poz. 930 ze zm.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1659) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej sygn. akt. [...] z dnia [...] 2017 r., wydaną na podstawie art. 104 i art. 107 kpa w zw. z art. 14, art. 6 pkt 10, art. 54 ust. 1, art. 101 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107 ust. 1, art. 110 ust. 1 i 7 ustawy o pomocy społecznej, § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie domów pomocy społecznej, z upoważnienia Wójta Gminy, odmawiającą skierowania do Domu Pomocy Społecznej Z. B. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco: Z. B. złożył w dniu 17 października 2016 r. wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej. Z załączonej dokumentacji lekarskiej wynika, że wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w dniu 20 lutego 2003 roku znak: [...]. Posiada także orzeczenie komisji lekarskiej z dnia 9 stycznia 1996 roku nr akt [...] o zaliczeniu go do I grupy inwalidzkiej. Do wniosku załączono zaświadczenie lekarskie oraz zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej, wystawione przez lekarza specjalistę chorób wewnętrznych, specjalistę balneologii i medycyny fizykalnej – obydwa z dnia 10 października 2016 r. Z dokumentów tych wynika, że Z. B. jest od wielu lat leczony z powodu miażdżycy kończyn dolnych i naczyń wieńcowych, po wielokrotnych interwencjach wewnątrznaczyniowych z implantacją do prawej tętnicy biodrowej zewnętrznej. Ponadto cierpi na cukrzycę, przerost prostaty, Zespół Goodpasteuna, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa i stawów. Z zaświadczeń wynika, że jest on osobą przewlekle chorą, ale stan jego zdrowia nie wymaga leczenia szpitalnego, wymaga natomiast całodobowej opieki na stałe w zakresie pielęgnacji i opieki nad niepełnosprawnymi, leczenia, rehabilitacji leczniczej, badań i porad lekarskich. Z. B. powinien zostać skierowany do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Pracownik socjalny przeprowadził ze skarżącym w miejscu jego zamieszkania wywiad środowiskowy oraz dokonał oceny sytuacji skarżącego. Organ pierwszej instancji wydał w dniu 8 listopada 2016 r. decyzję [...] odmawiającą umieszczenia w domu pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2016 r. [...] uchyliło w/w decyzję w wyniku rozpoznania odwołania Z. B. i zaleciło dokładne wyjaśnienie sytuacji wnioskodawcy i dokonanie jej oceny w świetle przesłanek, o których mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Ponownie rozpatrując wniosek organ I instancji wezwał w dniu 9 stycznia 2017r. Z. B. do przedłożenia dokumentacji medycznej informującej o stanie zdrowia, stanowiącej podstawę do wydania przez lekarza zaświadczenia o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej, w którym stwierdza się konieczność skierowania do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Dokumentacja taka została przez wnioskodawcę przedłożona, w tym zaświadczenie lekarskie z dnia 12 stycznia 2017 r. Zdaniem organu I instancji materiał dowodowy zawarty w opinii pracownika socjalnego z wywiadu środowiskowego ujawnił, iż skarżący pomimo wskazanych orzeczeń, zaświadczeń o stanie zdrowia, licznych chorób oraz planowanych zabiegów i operacji, samodzielnie wykonuje czynności życia codziennego tj. przygotowywanie i spożywanie posiłków czy robienie zakupów. Na co dzień porusza się przy pomocy kul łokciowych oraz wykorzystując samochód osobowy. Z. B. obecnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w wynajmowanym domu w L nr [...], jest także współwłaścicielem nieruchomości przy ul. G w T, którą zamieszkuje pozostająca z nim w konflikcie żona. Ponadto skarżący ukończył 67 lat, jest osobą zadbaną i komunikatywną. Nadto zdaniem organu z zaświadczenia z dnia 12 stycznia 2017 r. wynika jedynie, że Z. B. wymaga pomocy innych osób. Organ uznał, że z zebranego materiału dowodowego wynika brak konieczności skierowania Z. B. do domu pomocy społecznej, bowiem w myśl zasady subsydiarności przyznawania świadczeń w ramach pomocy społecznej, wystarczające byłoby zapewnienie pomocy w postaci usług opiekuńczych. Stwierdził ponadto, że Z. B. odmówił udzielenia tej formy pomocy wskazując jednocześnie, że jego motywacją do ubiegania się o skierowanie do domu pomocy społecznej jest nie tylko stan zdrowia, ale głównie brak lokum po wygaśnięciu umowy najmu domu, w którym obecnie mieszka. Zdaniem organu stan faktyczny sprawy nie zrealizował przesłanek z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przez co Z. B. nie może być on uznany za osobę uprawnioną do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzją wskazaną na wstępie odmówiono skierowania do domu pomocy społecznej. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący, zarzucając oparcie jej na sprzecznych z istniejącym stanem faktycznym ustaleniach, dokonanych przez pracownika socjalnego w ramach przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz zaświadczeniu wydanym przez specjalistę neurologa, pozostającym w sprzeczności z resztą dowodów dotyczących stanu zdrowia skarżącego. Na skutek rozpoznania odwołania, SKO decyzją z dnia 22 lutego 2017 r. podzieliło stanowisko organu I instancji. Organ ustalił stan faktyczny sprawy w sposób tożsamy z ustaleniami organu pierwszej instancji. Wskazując na przesłanki wynikające z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej uznał, że stan ten nie uzasadnia uwzględnienia wniosku Z. B. o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zostało ustalone w sposób jednoznaczny, że Z. B. jest osobą wymagającą całodobowej opieki, co wynika także pośrednio z zaświadczenia lekarza neurologa z dnia 12 stycznia 2017 r. Jest osobą poruszającą się samodzielnie za pomocą kul łokciowych, samodzielnie wykonuje czynności dnia codziennego - przygotowuje i spożywa posiłki, jest komunikatywny, dba o swój wygląd zewnętrzny, dokonuje czynności higieniczno-pielęgnacyjnych, jest osobą mobilną - samodzielnie prowadzi samochód osobowy, chociaż bywają dni, kiedy nie może wstać z łóżka. Kolegium podkreśliło, że z brzmienia art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie wynika możliwość przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej osobie, która pozostaje w leczeniu ze względu na liczne schorzenia, wymaga badań i porad lekarskich a nawet pozostaje w stałym leczeniu, czy też posiada zaświadczenie, że wymaga opieki drugiej osoby. Wiek, choroba lub niepełnosprawność musi być tego rodzaju, że uniemożliwia takiej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia tej osobie prawidłowe funkcjonowanie pomimo wykorzystania innych możliwości pomocy, czyli mimo wykorzystania przez tę osobę usług opiekuńczych. Umieszczenie w domu pomocy społecznej jest rozwiązaniem ostatecznym i wymaga dokładnego zbadania okoliczności faktycznych w celu dokonania oceny, czy osobie nie można udzielić pomocy w miejscu jej zamieszkania, bez konieczności jego opuszczania. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Z. B., zarzucając naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w kierunku wykazania czy zaistniały w sprawie stan faktyczny realizuje przesłanki zawarte w art. 54 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, oraz dowolność oceny zebranego materiału dowodowego dokonanej przez organy orzekające w sprawie. Dodatkowo skarżący wniósł o ewentualne powołanie biegłego lekarza sądowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. oraz z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163), dalej u.p.s. Zgodnie z tym przepisem, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczania w domu pomocy społecznej. Z przytoczonego przepisu wynikają przesłanki, których spełnienie jest wymagane dla umieszczenia danej osoby w domu pomocy społecznej. Prowadząc postępowanie w sprawie wszczętej wnioskiem o umieszczenie w domu pomocy społecznej, organ obowiązany jest więc ustalić, czy istnieją okoliczności kwalifikujące wnioskodawcę do umieszczenia w domu pomocy społecznej, tj. czy wnioskodawca wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby, niepełnosprawności, a w dalszej kolejności - czy istnieje możliwość zagwarantowania wnioskodawcy właściwych usług opiekuńczych. Analizując okoliczności rozpoznawanej sprawy wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego, oraz treść zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd doszedł do przekonania, iż organy orzekające nie dopełniły obowiązku dokładnego wyjaśnienia sprawy pod kątem spełnienia przez skarżącego przesłanek umieszczenia w domu pomocy społecznej. Ze znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeń lekarskich z dnia 10 pażdziernika 2016 r. o stanie zdrowia skarżącego, wydanych przez lekarza specjalistę chorób wewnętrznych, balneologii i medycyny fizykalnej, publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej wynika, że skarżący jest osobą przewlekle chorą, stan jego zdrowia nie wymaga leczenia szpitalnego i wymaga ze względu na stan zdrowia całodobowej opieki lekarskiej na stałe. Jako zakres niezbędnych do zapewnienia przez dom pomocy społecznej świadczeń zdrowotnych wskazał lekarz pielęgnację i opiekę nad niepełnosprawnymi, leczenie, badanie i porady lekarskie, oraz rehabilitację leczniczą. Podano, że nie istnieją przeciwwskazania do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W kolejnym zaświadczeniu wskazano na rodzaj choroby zasadniczej, nadto na okoliczność wieloletniego leczenia w tym liczne interwencje wewnątrznaczyniowe, a także na choroby współistniejące. Wskazano, że pacjent porusza się przy pomocy kul łokciowych, pozostaje w leczeniu lekarza wystawiającego zaświadczenie od 2012 r. Według lekarza skarżący wymaga opieki osoby drugiej ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji stale. Określono, że stan zdrowia skarżącego pozwala na umieszczenie w domu pomocy społecznej a jako rodzaj placówki wskazano dom pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Z tych dokumentów lekarskich wynika zatem, że skarżący spełnia powyższe wymagane przepisem art. 54 ust. 1 ustawy warunki. Nadto w aktach administracyjnych znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 20 lutego 2003 r., z którego wynika, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe od 1996 r. i wymaga zaopatrzenia w gorset ortopedyczny i kule łokciowe, oraz wypisu z orzeczenia KIZ z dnia 9 stycznia 1996 r. zaliczającego skarżącego do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Mimo jednoznacznego brzmienia opinii lekarskiej o konieczności umieszczenia skarżącego w domu pomocy społecznej, organy administracji uznały, iż taka potrzeba nie występuje. Stanowisko swoje oparły na treści wywiadu przeprowadzonego ze skarżącym przez pracownika socjalnego, oraz opinii tego pracownika. Zdaniem organów skoro skarżący samodzielnie wykonuje samodzielnie czynności dnia codziennego, jest osobą komunikatywną, dba o swój wygląd zewnętrzny, samodzielnie załatwia wizyty u lekarzy i sam na nie dociera, to nie wymaga skierowania do domu pomocy społecznej. Stanowisko to uznać należy za nieprawidłowe. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w całości podziela pogląd wyrażony wyrokach WSA w Krakowie z dnia 7 lipca 2016 r., III SA/Kr 345/16, oraz WSA w Bydgoszczy z dnia 3 grudnia 2009 r., II SA/Bd 929/09 (dostępne https.sip.lex.pl/#/orzeczenia), że czym innym jest zdolność do samoobsługi i wymuszone samotnością samodzielne prowadzenie gospodarstwa i załatwianie pilnych spraw, a czym innym możliwość samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym w sensie obiektywnym. Stanowisko organów w tym zakresie nie jest więc wystarczające do przyjęcia, iż powyższe okoliczności świadczą o braku przesłanki w postaci niemożności takiego funkcjonowania. Stoi ono również w sprzeczności z innymi okolicznościami wynikającymi z przeprowadzonego wywiadu, w którym skarżący podał, że "bywają dni, kiedy nie może wstać z łóżka i nie może nic zrobić wokół siebie". Okoliczność ta została przez organy całkowicie pominięta, co oznacza, że materiał dowodowy został oceniony w sposób wybiórczy i organy nie dokonały jego oceny w całości, pod kątem istnienia pozytywnej przesłanki z art. 54 § 1 u.p.s. Kolejnym argumentem przemawiającym przeciwko umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej jest także zdaniem organu : "pośrednio" treść zaświadczenia lekarskiego z dnia 12 stycznia 2017 r., o w zaświadczeniu tym przedłożonym przez skarżącego na wezwanie organu I instancji z dnia 9 stycznia 2017 r. W zaświadczeniu tym lekarz specjalista neurolog stwierdził, że skarżący jest leczony w poradni od 2005 r., wymaga stałego leczenia, nie rokuje powrotu do zdrowia i wymaga pomocy drugiej osoby. Zdaniem Sądu organ odwoławczy dokonał dowolnej interpretacji tego zaświadczenia uznając, że skarżący wymaga "jedynie" pomocy innych osób. Takie stwierdzenie stoi w sprzeczności z treścią owego zaświadczenia, w którym nie użyto określenia "jedynie’, nadto pominięto dalsza jego treść, w której mowa m. in. o tym, że skarżący nie rokuje powrotu do zdrowia. Zauważyć należy, że na wezwanie organu z dnia 9 stycznia 2017 r. skarżący przedłożył (poza zaświadczeniem z 12 stycznia 2017 r., oraz dokumentacją lekarską z dat poprzedzających złożenie wniosku), kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia 25 listopada 2016 r., z której wynika, że w dniach od 21 do 25 listopada 2016 r. przebywał w szpitalu z powodu licznych schorzeń, w tym także z powodu zaburzeń lękowo-depresyjnych. Podkreślenia wymaga, że wystosowanie powyższego wezwania miało na celu prawidłowe wyjaśnienie okoliczności faktycznych decydujących o istnieniu pozytywnych przesłanek, o których mowa w art. 54 § 1 u.p.s., co zaleciło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] 2016 r. [...] uchylając pierwotnie wydaną przez organ pierwszej instancji decyzję z dnia 8 listopada 2016 r. Z w/w karty informacyjnej wynika, że stwierdza ona nowe, dodatkowe okoliczności świadczące o stanie zdrowia skarżącego, tj. istnienie zaburzeń lękowo-depresyjnych. Jednakże pomimo stanowiska zajętego w decyzji z dnia 16 grudnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonując oceny zgromadzonych w sprawie dowodów pominęło zupełnie treść przedstawionej przez skarżącego karty informacyjnej. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że dokonana przez organ ocena okoliczności dotyczących stanu zdrowia skarżącego i wpływu tego stanu na możliwość samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu, jest sprzeczna z treścią zaświadczeń lekarskich stwierdzających brak możliwości samodzielnej egzystencji skarżącego, oraz z treścią omówionych wyżej dowodów przedstawionych przez skarżącego w ponownie prowadzonym postepowaniu. Taki sposób działania organu daje podstawy do twierdzenia, iż rozstrzygnięcie w rozpoznawanej sprawie nosi cechy dowolności, a organ administracji nie ustosunkował się do całości zgromadzonego materiału dowodowego. W przypadku gdy organ, na podstawie wywiadu środowiskowego, zakwestionował jednoznaczny wniosek wynikający z orzeczeń lekarskich, winien był to należycie udowodnić i uzasadnić. Organ jednakże podzielił jedynie ocenę dokonaną przez pracownika socjalnego sporządzającego wywiad środowiskowy. W celu prawidłowego ustalenia czy w sprawie rzeczywiście nie zachodzi przesłanka umożliwiająca skierowanie do domu pomocy społecznej, organ winien był dokonać oceny całości dokumentacji lekarskiej, którą przedstawił skarżący, a w razie potrzeby - zasięgnąć informacji w powyższym przedmiocie u wskazanego lekarza, bądź w razie potrzeby zasięgnąć w zakresie omawianej przesłanki skierowania do domu pomocy społecznej opinii biegłego lekarza specjalisty. Dokonanie prawidłowej oceny samodzielności funkcjonowania, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy, mogło umożliwić również przesłuchanie strony na tę okoliczność, z uwzględnieniem wszelkich szczegółowych aspektów jej samodzielnego funkcjonowania oraz ewentualnie również innych osób z jej otoczenia. Podkreślić nadto należy, że dla dokonania tej oceny nie są istotne okoliczności dotyczące upływu terminu umowy najmu lokalu zajmowanego przez skarżącego, ponieważ motywy, którymi kierował się skarżący składając wniosek o udzielenie tej formy pomocy dotyczące upływu terminu umowy najmu nie stanowią okoliczności decydujących o istnieniu ustawowych przesłanek z art. 54 § 1 u.p.s. Nie stanowi także prawidłowego argumentu przemawiającego przeciwko uwzględnieniu wniosku skarżącego podniesiona przez organ okoliczność, że oferowano mu usługi opiekuńcze, ale ich nie przyjął. Ze stanowiska takiego wynika, że organ uznał, iż warunkiem przyznania świadczenia w postaci umieszczenia w domu pomocy społecznej jest uprzednie skorzystanie z usług opiekuńczych, gdyż dopiero wykazanie, iż nie są one wystarczające, umożliwia ubieganie się o umieszczenie w placówce. Z takim poglądem nie sposób się zgodzić, gdyż obowiązująca regulacja prawna nie wprowadza hierarchii form opieki nad osobami potrzebującymi, nakazującej stosowanie tych form w ściśle określonej kolejności. Nie ulega wątpliwości, że na gruncie art. 54 ust. 1 u.p.s. osoby w domu pomocy społecznej jest uzależnione od niemożności zapewnienia tej osobie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Niemożność zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania oznacza niemożliwość przyznania ich w zakresie, jaki jest niezbędny osobie potrzebującej w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych. Wymagana przepisem art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przesłanka niemożności zapewnienia niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych nie wiąże się z wymogiem faktycznego z nich korzystania i stwierdzenia ich nieadekwatności do potrzeb osoby ubiegającej się o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Prowadząc postępowanie w sprawie wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej, organ obowiązany jest ustalić, czy osoba może otrzymać pomoc w zakresie dla niej koniecznym. Możliwość zapewnienia przez organ administracji usług opiekuńczych, jednak w rozmiarze niewystarczającym, stanowi przesłankę uprawniającą do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie organ odmawiając skarżącemu umieszczenia w domu pomocy społecznej nie wskazał żadnych szczegółów co do zakresu i zasad ewentualnego korzystania przez skarżącego z usług opiekuńczych. Nie ustalił też i nie wskazał skarżącemu, mając na uwadze rodzaj schorzeń i wpływ jaki mają na możliwość faktycznego, samodzielnego funkcjonowania skarżącego w codziennym życiu, a także biorąc pod uwagę treść orzeczeń lekarskich kierujących skarżącego do domu pomocy społecznej i sytuację rodzinną skarżącego jaka konkretnie pomoc, tj. w jakim zakresie, rodzaju i wymiarze przyniosłaby zamierzony rezultat. Powyższe uchybienia i braki świadczą o nieprawidłowości dokonanej przez organy wykładni art. 54 ust. 1 u.p.s. Odmawiając skarżącemu skierowania do domu pomocy społecznej, organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., nie wyjaśniając w sposób wyczerpujący sytuacji skarżącej i pomijając materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyjaśnienie to było konieczne do ustalenia istnienia przesłanek, o których mowa w art. 54 ust. 1 u.p.s. Rozpoznając ponownie wniosek organy powinny dokładnie wyjaśnić sytuację skarżącego i dokonać jej oceny w świetle przesłanek, o których mowa w art. 54 ust. 1 u.p.s. a dokonane ustalenia powinny być przedmiotem ponownej oceny co do możliwości samodzielnego zaspokajania funkcjonowania przez skarżącego w codziennym życiu oraz możliwości zapewnienia mu niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Wyniki tej oceny winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. [pic]

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło