III SA/Kr 426/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego skargę oddala wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 listopada 2012r. Decyzją z dnia [...] 2011r. Nr [...] Burmistrz odmówił przyznania K. S. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko: T. S. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Z kolei w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł. Organ I instancji stwierdził, iż miesięczny dochód na osobę w rodzinie K. S. wynosi 806,58 zł, a zatem przekracza kwoty uprawniające do otrzymania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Burmistrz podniósł, iż zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Organ I instancji wyjaśnił, iż przy obliczaniu powyższego dochodu wzięto pod uwagę dochód K. S. przedstawiony na zaświadczeniu o wysokości alimentów otrzymanych w 2010r. (tj. 19.357,92:12 miesięcy = 1.613,16: na 2 osoby = 806,58 zł). Organ I instancji stwierdził, iż dochód rodziny K. S. wynosi 1.613,16 zł miesięcznie. Natomiast kryterium dochodowe powiększone o kwotę najniższego zasiłku rodzinnego wynosi 1.144 zł, a zatem K. S. nie spełnia, zdaniem organu, także kryterium zapisanego w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Burmistrz stwierdził również, iż zgodnie z art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do dodatków przysługuje osobie uprawnionej do zasiłku rodzinnego, a ponieważ K. S. nie spełnia tych wymogów, to nie można było jej przyznać tych dodatków. W odwołaniu od powyższej decyzji Burmistrza K. S. podniosła, iż nie zgadza się ze sposobem obliczenia kwoty dochodu uzyskanego przez jej rodzinę w 2010r., gdyż do dochodu stanowiącego podstawę obliczenia miesięcznego dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń rodzinnych, została wliczona kwota zaległych alimentów za ok. 5 lat – wyegzekwowana od dłużnika alimentacyjnego dopiero w 2010r. Zdaniem odwołującej się, taki sposób obliczenia dochodu sprawa, iż jest ona obciążana sankcją za nieterminowe regulowanie należnych alimentów przez dłużnika alimentacyjnego i pozbawiana należnych świadczeń rodzinnych. Decyzją z dnia 27 lutego 2012r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2011r. Nr [...]. Swoją decyzję Kolegium wydało na podstawie art. 2 pkt 1, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 8 i art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139 poz. 992 z późn. zm.), § 2, § 15 ust. 2, § 17, § 18 i § 19 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105 poz. 881 z późn. zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 129 poz. 1058), ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205 poz. 1212), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 298 poz. 1769) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98 poz. 1071 z późn. zm.). Kolegium wyjaśniło, iż warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń regulują przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 2 tej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Organ II instancji wskazał, iż w/w ustawa została znowelizowana ustawą z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205 poz. 1212), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012r., z wyjątkiem art. 1 pkt 6, który wszedł w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy nowelizującej. Organ odwoławczy stwierdził, iż w art. 3 ustawy nowelizującej prawodawca zawarł normę intertemporalną, zgodnie z którą sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Dlatego też Kolegium uważa, iż przede wszystkim należy zdekodować pojęcie "powstania prawa", a konkretniej rzecz ujmując – określić, w jakim czasie następuje powstanie prawa do świadczeń rodzinnych. Zdaniem Kolegium, prawo do zasiłku rodzinnego powstaje – w razie spełnienia ustawowych przesłanek – wraz z początkiem danego okresu zasiłkowego. Twierdzenie to nie będzie miało jednak zastosowania w przypadku, gdy strona spełni ustawowe przesłanki dopiero w trakcie danego okresu zasiłkowego (np. w związku z utratą dochodu). W takim przypadku prawo do zasiłku rodzinnego powstanie w momencie spełnienia ustawowych kryteriów. Organ II instancji uważa, że jeżeli rozpoznając sprawę właściwy organ ustali, iż prawo do zasiłku rodzinnego powstało przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej (a więc przed dniem 1 stycznia 2012r.), stosować należy ustawę o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nieuwzględniającym zmian dokonanych ustawą nowelizującą oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Natomiast w sytuacji, w której organ rozpatrujący sprawę stwierdzi, iż (na podstawie dotychczasowych przepisów) strona nie nabyła prawa do świadczeń rodzinnych przed dniem 1 stycznia 2012r., organ ten powinien opierając się na nowych przepisach ocenić, czy na ich podstawie nastąpiło nabycie prawa, przy czym pod pojęciem "przepisów nowych" należy rozumieć ustawę o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu uwzględniającym zmiany dokonane ustawą nowelizującą oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Po analizie akt sprawy Kolegium uznało, iż K. S. nie nabyła prawa do świadczeń rodzinnych na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2012r. Organ odwoławczy wskazał, iż K. S. w dniu 29 września 2011r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez syna – T. S. We wniosku oświadczyła, że w skład jej rodziny wchodzi ona oraz jej syn. Wobec tego, że dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli w myśl art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 2 ustawy), w rozważanej sprawie jest to dochód za rok 2010. Kolegium stwierdziło, iż z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy – oświadczenia K. S. oraz zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 7 grudnia 2011r., sygn. akt [...] – wynika, iż w 2010r. K. S. otrzymała na poczet alimentów łączną kwotę 14.457,92 zł. Kwota powyższa została zaliczona na poczet alimentów zaległych za lata 2005-2009. Ponadto dochodem strony w 2010r. były świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 4.900 zł. Natomiast strona w swym oświadczeniu zadeklarowała, iż w 2010r. nie uzyskała dochodu podlegającego opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i podlegającego opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Kolegium stwierdziło, iż ustalając dochód rodziny, należy wziąć pod uwagę treść art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. Zgodnie z § 19 tego rozporządzenia, w przypadku, gdy członek rodziny ma ustalone prawo do alimentów, ale ich nie otrzymuje lub otrzymuje w wysokości niższej lub wyższej od ustalonej wyrokiem, ugodą sądową lub ugodą przed mediatorem, do dochodu rodziny stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych wlicza się alimenty w otrzymywanej wysokości. Wobec powyższego Kolegium wskazało, iż w 2010r. dochód rodziny stanowił kwotę 19.357,92 zł. Tak wyliczoną kwotę należy podzielić przez 12 miesięcy, co daje kwotę 1.613,16 zł, a w przeliczeniu na jednego członka rodziny kwotę 806,58 zł, która przekracza kwotę ustawową, tj. 504 zł. W związku z powyższym organ II instancji uznał, iż strona nie spełnia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2011r. Kolegium zbadało również, czy w przedmiotowej sprawie możliwe jest przyznanie K. S. świadczeń rodzinnych w oparciu o przepisy obowiązujące od 1 stycznia 2012r. W ocenie organu odwoławczego, wprowadzone zmiany w przypadku przedmiotowej sprawy nie mają wpływu tak na sposób ustalenia dochodu rodziny wnioskodawczyni w 2010r., jak i nie prowadzą do uzyskania innej kwoty dochodu rodziny. Kolegium ponownie ustaliło, iż w 2010r. dochód rodziny wyniósł 19.357,92 zł. Tak wyliczoną kwotę podzielono przez 12 miesięcy, co dało kwotę 1.613,16 zł, a w przeliczeniu na jednego członka rodziny kwotę 806,58 zł, która przekracza kwotę ustawową, tj. 504 zł. W związku z powyższym organ II instancji stwierdził, iż ze względu na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego brak jest podstaw do przyznania K. S. zasiłku rodzinnego, a w konsekwencji nie można przyznać jej również wnioskowanego dodatku, gdyż zgodnie z art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do dodatków przysługuje osobie uprawnionej do zasiłku rodzinnego. Równocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami do tego zasiłku nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. Nie jest więc możliwe przyznanie tych świadczeń, gdyż nie zostały spełnione wszystkie wymagania określone ustawą o świadczeniach rodzinnych. Odnosząc się natomiast do zarzutu strony co do nieprawidłowego zaliczenia całości kwoty alimentów zaległych (za lata 2005-2009), wyegzekwowanych w 2010r. w poczet dochodu rodziny uzyskanego w tymże roku, Kolegium wskazało, iż w tym przedmiocie w całości podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 14 lutego 2008r., sygn. akt IV SA/Wr 653/07 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 kwietnia 2006r., sygn. akt I SA/Wa 403/2006, zgodnie z którymi "przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w precyzyjny sposób określają jak ustala się dochód rodziny i o jakie należności winien być pomniejszony/powiększony. Powyższe przepisy określają, że chodzi o dochód uzyskany w roku poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie rodzinne, nie precyzując jednak w jakim okresie prawo do niego powstało". A zatem zdaniem Kolegium, okoliczność, że prawo do uzyskanych przez stronę w 2010r. alimentów (które stanowią dochód za 2010r.) powstało przed tym rokiem, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się K. S. i pismem z dnia 28 marca 2012r. wniosła na nią skargę. Skarżąca podniosła, że gdyby regularnie otrzymywała alimenty, jej roczny dochód z tego tytułu wynosiłby 3.000 zł. Skarżąca uważa, iż otrzymana przez nią kwota zaległych alimentów winna być podzielona przez ilość lat, za które były one wypłacone, a nie zaliczone do jednego roku, w którym były otrzymane. Gdyby bowiem skarżąca regularnie przez te lata otrzymywała alimenty w wysokości 250 zł miesięcznie, to wliczając alimenty syna (obecnie wynoszące 490 zł), dochód na członka rodziny wynosiłby 370 zł miesięcznie. Skarżąca stwierdziła, iż nie ma wpływu na zaspokojenie jej wierzytelności na bieżąco oraz na czas, w którym dojdzie do wyegzekwowania alimentów i dlatego nie powinna być dotknięta sankcją w postaci pozbawienia jej prawa do świadczeń rodzinnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012, poz. 270, zwana dalej ppsa), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Na podstawie powyższych kryteriów należy stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organy orzekające oraz zastosowane w oparciu o te ustalenia przepisy prawa materialnego są prawidłowe. Podstawą materialnoprawną są przepisy ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U nr 139 poz.992 / Zgodnie z art. 4. 1. Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. 2. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Art. 5. ust. 1 wskazanej ustawy stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do prawidłowego wyliczenia dochodu rodziny. Niesporne jest, że rodzina jest dwuosobowa, a skarżąca ma sądownie przysądzone alimenty na rzecz syna , które to alimenty są ściągane przez komornika do rąk skarżącej. Z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 7 grudnia 2011r., sygn. akt KMP [...], wynika, iż w 2010r. K. S. otrzymała na poczet alimentów łączną kwotę 14.457,92 zł. Kwota powyższa została zaliczona na poczet alimentów zaległych za lata 2005-2009. W tym stanie faktycznym prawidłowo przyjęły organy, że powyższa kwota uzyskana w styczniu 2010 r. jest dochodem uzyskanym z tytułu alimentów. Nie ma racji skarżąca, że kwoty tej nie należy wliczać do dochodu rodziny, została ona bowiem prawidłowo uwzględniona w dochodzie, zgodnie z art. 3 ust.1 omawianej ustawy, który regulując co należy wliczać do dochodu, przewiduje, że ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych: W tej ostatniej kategorii ustawodawca wymienił także alimenty na rzecz dzieci. Skoro do rąk skarżącej komornik tytułem alimentów przekazał w 2010 r. kwotę 14.457,92 zł, to kwota ta wchodzi do dochodu rodziny i powiększyła ten dochód właśnie w roku 2010. Okoliczność, że jest to spłata zaległych alimentów nie wpływa na ustalenie dochodu w roku 2010, oczywiste jest bowiem, że to właśnie w tym roku do budżetu rodziny wpłynęła jednorazowa kwota. Tak więc w całym roku 2010 rodzina dysponowała tą kwotą, co prawidłowo stwierdził organ. Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana po uprzednio prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, w oparciu o prawidłowe ustalenia stanu faktycznego i przy właściwie zastosowanych przepisach prawa materialnego. Sąd dokonując kontroli tej decyzji, nie stwierdził naruszenia prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadniałoby uwzględnienie skargi. Dlatego też Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.