III SA/Kr 438/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Wiesław Kisiel Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów szkolenia I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, II. orzeka, że decyzje wymienione w punkcie I nie mogą być wykonane. Wojewoda decyzją z dnia [...] [...] utrzymał mocy orzeczenie Starosty z dnia [...] znak : [...] nr [...] zobowiązujące M. P. do zwrotu kosztów szkolenia ( badań lekarskich ) w wysokości 105 , 00 zł z uwagi na nie ukończenie szkolenia z własnej winy. Jako podstawę prawną organy wskazały art. 40 ust. 2 pkt 6 i ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. Nr 123 poz. 776 z późn.zm. ) . Przepis ten definiując koszty szkolenia stanowi , że w szczególności obejmują one koszt niezbędnych badań lekarskich, psychologicznych, diagnostycznych i usług rehabilitacyjnych ( ust.2 pkt ... ). Natomiast zgodnie z ust. 5 przepisu art. 40 w/w ustawy osoba niepełnosprawna, która nie ukończyła szkolenia z własnej winy, jest obowiązana do zwrotu jego kosztów chyba , że powodem nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia . Z ustaleń organu pierwszej instancji zawierających potwierdzenie w aktach sprawy wynika , że M. P. dokonując w dniu 16 marca 2006 r w Powiatowym Urzędzie Pracy rejestracji jako osoba poszukująca pracy, pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy, złożył wniosek o skierowanie go na kurs ,, Operator koparki i ładowarki ‘’. W związku z tym w tym samym dniu M. P. został skierowany na badania lekarskie w celu uzyskania zgody lekarza medycyny pracy na uczestniczenie w szkoleniu . W dniu 3 lipca 2006 r M. P. złożył pisemną rezygnację z udziału w tym szkoleniu , natomiast wniósł o skierowanie go na kurs ,, Obsługa komputera + kasa fiskalna + minimum sanitarne ‘’ i takie skierowanie uzyskał, szkolenie rozpoczął w dniu 6 października 2006 r a ukończył w dniu 27 października 2006 r . Organ pierwszej instancji uznając , że koszty szkolenia zgodnie z wyżej powołanym przepisem podlegają zwrotowi w przypadku nie ukończenia kursu, zobowiązał skarżącego do zwrotu kosztów badań lekarskich wykonanych w dniu 16 marca 2006 r , w związku ze skierowaniem na kurs operatora koparki i ładowarki , gdyż z tego kursu skarżący zrezygnował. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powołał się na stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wyrażone w piśmie z dnia 8.12. 2006 r z którego wynika , że przeprowadzenie badania lekarskiego finansowanego ze środków PFRON jest równoznaczne z rozpoczęciem szkolenia. Osoby , które z własnej winy zrezygnowały ze szkolenia już po przeprowadzonych badaniach powinny jego koszty zwrócić . W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji M. P. podniósł , że badania lekarskie przeprowadzone w związku ze szkoleniem na kurs operatora koparki, zostały wykorzystane dla potrzeb szkolenia w zakresie obsługi komputera a ten kurs ukończył. Organ odwoławczy argumentacji odwołania nie podzielił, uznając , że badania lekarskie związane z pierwszym szkoleniem stanowiły rozpoczęcie kursu, którego skarżący nie ukończył z własnej winy . W skardze na powyższą decyzję Wojewody M. P. wniósł o uchylenie przez Sąd decyzji zobowiązującej go do zwrotu kosztów badania lekarskiego, bowiem kurs został przez niego ukończony tyle , że w innym zakresie niż początkowo wskazany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowiło zajęte w sprawie. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zgodnie z art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) – dalej p.p.s a , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej , stosują środki przewidziane ustawą . Kontrola ta jest dokonywana pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ) , przy czym sąd nie jest związany zarzutami wnioskami skargi ( art. 134 p.p.s.a ) . W rozpatrywanej sprawie skarżący zarzuca , iż badanie w związku z którym orzeczono zwrot kosztów stanowiło także element szkolenia w zakresie obsługi komputera , ukończonego w dniu 27.10.2006 r . Należy stwierdzić , iż organy nie ustosunkowały się do powyższego zarzutu nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego . Jednakże istotę rozstrzygnięcia stanowi kwestia kompetencji organu do żądania zwrotu kosztów szkolenia poprzez wydanie decyzji w tym przedmiocie . Mianowicie kompetencje starosty w sprawach uregulowanych powołaną na wstępie ustawą określone przepisem art. 6 a stanowiącym , że ,, 1 Starosta w ramach zadań z zakresu administracji rządowej powołuje i odwołuje powiatowy zespół do spraw orzekania i niepełnosprawności ( ... ) po uzyskaniu zgody wojewody oraz przedkłada wojewodzie informacje o realizacji zadań ‘’. Ustawa nie wskazuje na takie kompetencje starosty, które pozwalałyby na wydanie w trybie administracyjnym decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu kosztów szkolenia. Kompetencje organów nie mogą wynikać z domniemania. Przepis art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej stanowi , że w sprawach nie unormowanych przepisami ustawy stosuje się kodeks postępowania administracyjnego, kodeks cywilny i kodeks pracy . Oznacza to, że skoro ustawodawca nie wyposażył w tym wypadku starostów , w kompetencję orzekania w przedmiocie kosztów szkolenia , to mamy do czynienia ze stosunkiem cywilnoprawnym a w konsekwencji sprawa podlegającą jurysdykcji sądów powszechnych . Do sądu powszechnego a nie do organu będzie należała kwestia ustalenia winy osoby niepełnosprawnej w przypadku nie ukończenia szkolenia, w przypadku gdy tym powodem nie było podjęcie zatrudnienia. Na gruncie prawa administracyjnego zasadniczo kształtują się stosunki prawne o charakterze administracyjnym , w których to organ jest wyposażony w kompetencje stanowiące o silniejszej jego pozycji jako podmiotu stosunku prawnego. Z tego powodu w demokratycznym państwie prawa kompetencje organów administracji do nałożenia na obywatela obowiązków muszą być wyraźnie określone prawem , a nie jedynie domniemane . Powstawanie na tle stosowania norm prawa administracyjnego relacji cywilnoprawnych pomiędzy organem a stroną prowadzi do powstania stosunku cywilnoprawnego. W ocenie Sądu a taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanym przypadku. Orzekając o zwrocie kosztów badań lekarskich organy powołały się jedynie na przepis art. 40 ust.1 ustawy o rehabilitacji zawodowej ... , który w ust. 1 stanowi , iż kierownik podległego urzędu pracy kieruje osobę niepełnosprawną na szkolenie , natomiast ust. 2 określa co jest objęte pojęciem kosztów szkolenia , zaś ust. 5 daje materialno-prawną podstawę do żądania zwrotu kosztów szkolenia w sytuacjach określonych tym przepisem. Jednak żaden przepis ustawy nie uprawnia starostów do orzekania o kosztach szkolenia i ich zwrocie w formie decyzji administracyjnej. Z tego względu Sąd doszedł do przekonania , iż wydanie decyzji o zwrocie kosztów szkolenia nastąpiło z uchybieniem przepisu art. 20 kpa tj. właściwości rzeczowej. Zgodnie z tym przepisem właściwość organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Tymczasem brak było podstaw do przyjęcia , iż orzekanie o kosztach szkolenia należy do zakresu działania starosty. Jest to uchybienie określone art. 156 § 1 pkt 1 kpa skutkuje nieważnością postępowania, czego nie dostrzegł organ odwoławczy. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p p s.a i art. 135 p.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art.152 p.p.s.a.