III SA/Kr 452/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny - Drożdżejko ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie skargę oddala. Starosta decyzją z dnia 20 października 2020 r. nr [...] orzekł o skierowaniu J. D. – dalej skarżącego, posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii AM, B 1, B na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., iż w dniu 24 czerwca 2020 r. wpłynęła z Sądu Rejonowego informacja wraz z dokumentacją akt Prokuratury Rejonowej zawierająca opinie sądowo-psychiatryczne z dnia 26 maja 2017 r. i 12 maja 2018 r. Celem przesłania tych dokumentów było rozważenie potrzeby przeprowadzenia stosownego postępowania, albowiem skarżący ma uprawnienia od kierowania pojazdami mechanicznymi kat B. Organ I instancji podniósł, iż we wnioskach opinii z dnia 26 maja 2017 r. wskazano, iż rozpoznano u skarżącego zespół urojeniowy. Ponadto skarżący ma zaburzenia zachowania, "ujawnia szereg treści urojeniowych", [...]. Zaburzenia te wynikają z wieloletniego i nieleczonego procesu chorobowego. Skarżący nie ma poczucia, iż jest chory. W wypowiedziach skarżącego ujawniają się treści [...]. Zaburzenia te mogą przemawiać "za procesem z kręgu schizofrenicznego". W opinii z dnia 12 maja 2018 r., podobnie jak w poprzedniej, wskazano jako rozpoznanie chorobę psychiczną, zespół urojeniowy. W dniu 24 września 2020 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Skarżący w dniu 12 października 2020 r. złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 k.k., stwierdzające, iż "nie ma żadnego problemu z prowadzeniem samochodu oraz nie widzi potrzeby kierowania go na badania lekarskie". W odwołaniu skarżący podniósł, że w jego ocenie nie istnieją zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia jako kierowcy. Od ponad dwudziestu lat ma uprawnienia do kierowania pojazdami, od wielu lat nie otrzymał mandatu karnego ani punktów karnych. Rocznie przejeżdża wiele tysięcy kilometrów nie stwarzając zagrożenia dla kogokolwiek. Skarżący wskazał, iż "w niniejszej sprawie niepodobna ustalić na jakiej podstawie organ I instancji doszedł do przekonania, że odwołujący się winien być skierowany na badania". Ponadto podniósł, iż na organie ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a organ oparł się w przedmiotowej sprawie jedynie na opiniach, których nie kwestionuje, które jednak nie dotyczyły kwestii prowadzenia pojazdów mechanicznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 4 stycznia 2021 r., znak [...], działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W pierwszej kolejności organ wskazał na stosowne w tym przedmiocie przepisy ustawy o kierujących pojazdami. Następnie wskazał na nadesłaną przez Sąd Rejonowy kserokopie potwierdzoną za zgodność z oryginałem opinię sądowo-psychiatryczną sporządzoną w dniu 26 maja 2017 r. Z powyższej opinii wynika m.in., iż u skarżącego stwierdzono zespół urojeniowy, prezentuje zaburzenia zachowania, ujawnia on szereg treści [...]. Ponadto w opinii wskazano, że skarżący "nie ma poczucia choroby, nie ma wglądu w występujące u niego zaburzenia chorobowe". W ocenie biegłych psychiatrów proces chorobowy jest procesem z kręgu schizofrenicznego. Z kolei z opinii z dnia 12 maja 2018 r. wynika, iż skarżący cierpi na chorobę psychiczną, zespół urojeniowy, która charakteryzuje się przewlekłym przebiegiem. Zachowania skarżącego wynikają z wieloletniego nieleczonego procesu chorobowego. Stwierdzono także urojenia prześladowcze, a także agresją czynną. W świetle powyższego organ stwierdził, że nie budzi wątpliwości, iż istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, co z kolei uzasadnia konieczność skierowania go na badania lekarskie celem ustalenia czy może on kierować pojazdem. Podkreślono, że w sytuacji, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, organ administracyjny ma obowiązek wszczęcia postępowania w sprawie. Organ podkreślił też, iż prawo do prowadzenia pojazdów ma charakter podmiotowy, a jego ograniczenia mogą mieć miejsce tylko w ściśle określonych przez prawo wypadkach. Organ administracyjny nie może kierować na badania lekarskie w sposób dowolny, ale tylko wtedy, gdy spełnione są ustawowe przesłanki. Wezwanie kierującego do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy w sprawie istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. W nin. sprawie te warunki zostały spełnione. Podkreślono, że skierowanie na badania nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem, iż nie jest możliwe (czy niewskazane) kierowanie przez skarżącego pojazdami mechanicznymi. Odnosząc się do zarzutu, iż organ I instancji oparł się w przedmiotowej sprawie na opiniach, które nie dotyczyły kwestii prowadzenia pojazdów mechanicznych, Kolegium wskazało, iż okoliczność ta nie ma znaczenia. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W skardze do WSA w Krakowie skarżący zarzucił: a) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 15 k.p.a. poprzez zaniechanie merytorycznego (wnikliwego i rzetelnego) rozpoznania sprawy, a przede wszystkim rozpatrzenia i odniesienia się do zarzutów odwołania; - art. 8 § 1 w zw. z 107 § 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji; - art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji; - art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, jak też niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji; b) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż w stosunku do skarżącego istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również o rozważenie możliwości uchylenia w całości decyzji organu I instancji. Ponadto wniósł o zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw od organu, który wydał zaskarżoną decyzję, według norm przepisanych i o wyznaczenie rozprawy administracyjnej i nierozpoznawanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a.". Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności czy bezczynności organu administracji publicznej. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę w oparciu o wskazane powyżej kryterium Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Starosty orzekającego o skierowaniu skarżącego, posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii AM, B 1, B na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Materialnoprawną podstawą wydania powyższej decyzji stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - dalej "u.o.k.p.". W świetle tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zgodnie natomiast z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.o.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z powołanych unormowań prawnych nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, by skierować go na przedmiotowe badanie. Mowa jest w nich bowiem tylko, by były one uzasadnione i poważne. Oznacza to, że właściwy organ administracji po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym badanym przypadku zastrzeżenia są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołany art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.o.k.p. Przy interpretacji powyższej przesłanki należy mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, a więc zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Należy więc pamiętać, że dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób, który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie, że mają być uzasadnione oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach (tak np. wyrok NSA z 7 września 2016 r. sygn. akt I OSK 1051/16). Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się pewnych obiektywnych okoliczności faktycznych, którym trudno jest z góry zaprzeczyć jako mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu bez dodatkowej, medycznej weryfikacji stanu zdrowia kierowcy. Przy czym wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest prawdopodobieństwo w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Oznacza to równocześnie, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy prawa jazdy. Jego celem jest natomiast wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Powyższe może zaś prowadzić bądź do stwierdzenia istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami bądź stwierdzenia, że takie przeciwskazania nie występują. Poddając się takim badaniom kierowca umożliwia zatem wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości przez uprawniony personel medyczny. W niniejszej sprawie okolicznością potwierdzającą istnienie poważnych i uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego są opinie sądowo-psychiatryczne z dnia 26 maja 2017 r. i 12 maja 2018 r. z których bezspornie wynika, że u skarżącego stwierdzono chorobę psychiczną. Ponadto z opinii wynika, że skarżący ma zaburzenia zachowania, "[...]", ma zburzenia nastroju [...]. Zaburzenia te wynikają z wieloletniego i nieleczonego procesu chorobowego. Skarżący nie ma bowiem poczucia, iż jest chory. Skoro więc organy powzięły uzasadnione i poważne (na podstawie ww. opinii sądowo-psychiatrycznych) zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego w kontekście jego możliwości bezpiecznego (dla niego i innych) czynnego uczestnictwa w ruchu drogowym, to wydanie decyzji kierującej wymienionego na badanie lekarskie, celem zweryfikowania powyższych, było nie tylko uprawnieniem, ale także obowiązkiem organów. Nie może mieć przy tym żadnego znaczenia podnoszona w skardze okoliczność, iż skarżący nie spowodował nigdy wypadku ani kolizji. Stwierdzić bowiem należy, że skarżący jest dotknięty następstwami choroby, które mogą mieć istotny wpływ na możliwość bezpiecznego poruszania się samochodem po drogach publicznych. Tak więc nawet okoliczność, że skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami ponad dwadzieścia lat i w tym czasie był jedynie jednokrotnie uczestnikiem kolizji drogowej oraz że nie otrzymał od wielu lat żadnego mandatu karnego, żadnych punktów karnych, nie toczy się wobec niego żadne postępowanie o przestępstwa lub wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym, nie może kategorycznie dowodzić, że nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. O tym jednak, czy tak jest czy też nie, mogą orzec tylko uprawnione w tym zakresie podmioty. Reasumując, organy prawidłowo oceniły przesłanki wydania decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu, opierając się w tym względzie na dostatecznym materiale dowodowym, który – co już wyżej zaznaczono – nie musiał wykazywać jednoznacznie istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami, a jedynie uprawdopodobnić występowanie zastrzeżeń, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.o.k.p. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organy, zgodnie z postanowieniami art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – zwanej dalej k.p.a., zgromadziły i właściwie oceniły materiał dowodowy, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie. Motywy podjętych rozstrzygnięć są jasne i wskazują co legło u podstaw wydania przez organy takiego, a nie innego rozstrzygnięcia z odwołaniem się do wskazanych w uzasadnieniu decyzji przepisów prawnych, mających zastosowanie. Wszystkie więc wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. zostały zachowane. Przepisy te zostały także w sposób prawidłowy zinterpretowane i zastosowane. W kontrolowanych decyzjach nie tkwią kwalifikowane wady prawne skutkujące stwierdzeniem nieważności, czy też wznowieniem postępowania. Nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy ani do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na jej wynik. W świetle powyższego brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem nie zostały podważone przesłanki skierowania skarżącego na badanie lekarskie. Orzeczono zatem jak w sentencji na mocy art. 151 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020, poz. 374 ze zm.). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. akt II OPS 6/19 prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ww. ustawy jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.