III SA/Kr 463/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Maria Zawadzka Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A S.A. w P na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 7 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku skargę oddala. Inspektor pracy w dniach 7,9,11,15,16,18,21,22,23 października 2013 r. przeprowadził kontrolę w B Terminalu Paliw w O należącym do A S.A. Na podstawie ustaleń dokonanych podczas kontroli, zawartych w protokole nr rej. [...] inspektor pracy wydał nakaz z dnia [...] 2013 r. nr rej. [...], w którym nakazano zapewnić natryski ratunkowe (prysznice) do przemywania oczu, dla procesów pracy wykonywanych na kolejowym froncie, podczas których występuje niebezpieczeństwo zapalenia odzieży na pracowniku w kontrolowanym terminalu. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia inspektor pracy podał art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 207 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy oraz § 103 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Wskazał również, że powyższy obowiązek należy wypełnić do dnia 31 października 2014 r. A S.A. wniósł odwołanie od powyższego nakazu domagając się jego uchylenia. Podniesiono, że w celu uniemożliwienia zapalenia się odzieży na pracowniku możliwy jest do zastosowania inny środek w postaci odzieży niepalnej dla pracowników terminala. Okręgowy Inspektor Pracy decyzją z dnia 7 stycznia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z brzmieniem art. 207 § 2 Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń, a także zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy. Z kolei § 103 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy stanowi, że jeżeli podczas procesów pracy występuje niebezpieczeństwo oblania pracowników środkami żrącymi lub zapalenia odzieży na pracowniku - nie dalej niż 20 m w linii poziomej od stanowisk, na których wykonywane są te procesy, powinny być zainstalowane natryski ratunkowe (prysznice bezpieczeństwa) do obmycia całego ciała oraz oddzielne natryski (prysznice) do przemywania oczu. Natryski te powinny, w razie potrzeby, umożliwiać ich natychmiastowe uruchomienie samoczynne lub w inny sposób - z uwzględnieniem ograniczonej sprawności osób z nich korzystających. Natryski powinny być zasilane wodą nieogrzewaną i działać niezawodnie bez względu na warunki atmosferyczne. Z protokołu kontroli wynika, że dla stanowisk rozładunkowych kolejowego frontu zapewniono jeden (typu przejezdnego) natrysk ratunkowy (prysznic bezpieczeństwa) do obmycia całego ciała, zespolony z oddzielnym natryskiem (prysznicem) do przemywania oczu. Zestaw ten posiada zbiornik z wodą oraz rurociągi z armaturą, które nie mogą sprawnie funkcjonować w okresie ujemnych temperatur z uwagi na brak stosownego wyposażenia grzewczego zapewniającego skuteczne funkcjonowanie tego zestawu w okresie ujemnych temperatur. W protokole kontroli organ l instancji wskazał, że konieczne w tym zakresie będzie zapewnienie rozwiązań technicznych określonych w cyt. wyżej rozporządzeniu. Do protokołu kontroli nie zostały wniesione żadne zastrzeżenia. Jak wynika z ustaleń poczynionych w trakcie kontroli przez organ l instancji, pracodawca zapewnił częściowo wymóg, jaki określony jest przez cytowane rozporządzenie, jednakże rozwiązanie to nie stanowi realizacji obowiązku, jaki nakłada na niego przepis § 103 ust. 1 i 2. W ocenie organu odwoławczego nie można zaakceptować stanowiska strony o tym, że istnieje alternatywne rozwiązanie tzn. zastosowanie odzieży niepalnej dla pracowników terminala. Zgodnie bowiem z § 39 ust. 1 rozporządzenia, pracodawca realizuje obowiązek zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności przez zapobieganie zagrożeniom związanym z wykonywaną pracą, właściwą organizację pracy, stosowanie koniecznych środków profilaktycznych oraz informowanie i szkolenie pracowników. Obowiązek ten powinien być realizowany m.in. poprzez nadawanie priorytetu środkom ochrony zbiorowej przed środkami ochrony indywidualnej. Wymóg określony w § 103 ust. 1 i 2 rozporządzenia jest obowiązkiem, który pracodawca powinien realizować bezwzględnie, gdyż ustawa w tym zakresie nie przewiduje wyjątków. Dlatego też nie jest możliwe uwzględnienie rozwiązania zaproponowanego przez stronę. Organ zaznaczył również, że odzież niepalna nie zapewnia ochrony całego ciała pracownika w razie zaistnienia zdarzenia w postaci zapalenia się cieczy na pracowniku. Stosowanie odzieży ochronnej jest realizowane w odniesieniu do stanowisk pracy, na których w związku z wykonywanymi procesami pracy występuje technologiczne narażenie na wysoką temperaturę, skutkujące możliwością poparzenia pracownika. W terminalu paliw nie występuje stałe technologiczne narażenie związane z oddziaływaniem wysokich temperatur płomienia, gdyż niebezpieczeństwo zapalenia odzieży na pracowniku może wystąpić w związku z potencjalną możliwością zaistnienia zdarzeń pożarowych przy stosowaniu w procesie pracy znacznych ilości mieszanin chemicznych o właściwościach palnych. Zabezpieczenie pracownika przed płomieniem poprzez odzież ochronną zmniejsza ryzyko zapalenia się samej odzieży, jednakże w przypadku oblania pracownika cieczą łatwopalną i zapalania się jej, całkowicie nie chroni pracownika przed poparzeniem. Z tych wszystkich względów organ II instancji uznał za zasadne nałożenie na A S.A. z siedzibą w P obowiązku zapewnienia natrysków ratunkowych oraz natrysków do przemywania oczu. Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A S.A. z siedzibą w P, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: - § 103 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz § 39 tego rozporządzenia, poprzez błędne uznanie, iż zachodzą okoliczności obligujące skarżącego do zapewnienia natrysków ratunkowych do obmycia całego ciała oraz oddzielnych natrysków do przemywania oczu, dla procesów pracy wykonywanych na kolejowym froncie - w B Terminalu paliw w O, - art. 7, 77 i 107 § 1 w związku z art. 107§ 3 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie procesu pracy oraz oceny ryzyka i niebezpieczeństwa mogącego powstać dla pracowników, które występuje u skarżącego, co spowodowało błędne uznanie, iż zachodzą przesłanki obligujące skarżącego do zamontowania natrysków ratunkowych do obmycia całego ciała oraz oddzielnych natrysków do przemywania oczu, dla procesów pracy wykonywanych na kolejowym froncie. W uzasadnieniu autor skargi podniósł, że aby doszło do zapalenia się odzieży na człowieku musi dojść równocześnie do zaistnienia dwóch czynników: oblanie się pracownika produktem łatwopalnym oraz pojawienia się impulsu termicznego powodującego zapalenie substancji łatwopalnej. Podstawą zapewnienia bezpieczeństwa pracowników obsługujących terminal paliw przed ewentualnym zapaleniem się odzieży jest likwidacja źródeł zagrożenia. W terminalu paliw w K - O pracodawca wprowadził techniczne środki ochrony zbiorowej zapewniające ochronę przed możliwością zapalenia się odzieży na pracownikach. W tym celu na terenie terminala wyeliminowano możliwość powstania wycieków paliw z instalacji paliwowych powodujących możliwość oblania pracowników oraz wyeliminowano możliwe źródła zapłonu. Realizowane jest to poprzez: okresowe badanie urządzeń i instalacji elektrycznych, stosowanie uziemień zapewniających odprowadzenie ładunków elektrostatycznych w całym ciągu technologicznym produktów naftowych, wyposażenie pracowników w odzież antystatyczną, stosowanie do prac narzędzi i urządzeń iskrobezpiecznych. Zastosowane przez skarżącego zabezpieczenia mają na celu minimalizację nie tylko zagrożeń związanych z zapaleniem się odzieży na pracowniku, ale także wyeliminowanie możliwości powstania pożaru i wybuchu. Są one nakierowane na zapewnienie całościowego bezpieczeństwa pożarowego pracowników i instalacji terminala. Z uwagi na to instalowanie awaryjnych natrysków w obrębie bocznicy kolejowej jest niecelowe, tym bardziej, że w przypadku zaistnienia pożaru na terenie bocznicy kolejowej nie zapewnią one żadnej ochrony ze względu na działanie termiczne. Pracownicy muszą natychmiast ewakuować się poza strefę oddziaływania termicznego pożaru. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym całość argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i 3 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub naruszenie innych przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd ma możliwość uwzględnienia skargi także ze względu na inne uchybienia, niż podniesione przez stronę w skardze, ponieważ sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. | W zaskarżonej decyzji Okręgowy Inspektor Pracy w nałożył na skarżącą obowiązki zapewnienia natrysków ratunkowych (prysznice) | |do przemywania oczu w związku z pracą wykonywaną na kolejowym froncie, podczas których występuje niebezpieczeństwo zapalenia odzieży na| |pracowniku. Natomiast strona skarżąca podnosi, że natryski ratunkowe są zbędne na Terminalu paliw w O, gdyż wprowadziła techniczne | |środki ochrony zbiorowej zapewniające ochronę przed możliwością zapalenia się odzieży na pracownikach. Zdaniem skarżącej wyeliminowano | |możliwość powstania wycieków paliw z instalacji paliwowych powodujących możliwość oblania pracowników oraz wyeliminowano możliwe źródła| |zapłonu. Jednak sama skarżąca przyznaje, że są to zabezpieczenia mające na celu minimalizację zagrożeń związanych z zapaleniem się | |odzieży na pracowniku. Instalowanie, zdaniem skarżącej awaryjnych natrysków w obrębie bocznicy kolejowej jest niecelowe, gdyż w | |przypadku zaistnienia pożaru na terenie bocznicy kolejowej nie zapewnią one żadnej ochrony ze względu na działanie termiczne, | |pracownicy muszą natychmiast ewakuować się poza strefę oddziaływania termicznego pożaru. | |W ocenie sądu stanowisko strony skarżącej nie jest zasadne. Art. 207 § 2 Kodeksu Pracy stanowi, że pracodawca jest obowiązany chronić | |zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć | |nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki | |pracy oraz zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia | |uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń, a także zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń | |wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy. | |Wymienionym obowiązkom odpowiadają uprawnienia inspektora pracy do adekwatnego reagowania na stwierdzone uchybienia w zakresie | |przestrzegania przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy zawarte są w przepisach ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej | |Inspekcji Pracy. | |Przepisy prawa jasno regulują obowiązki pracodawcy w stanach faktycznych, jakie stwierdził inspektor pracy na Terminalu paliw w O. | |Treść § 103 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów | |bezpieczeństwa i higieny pracy stanowi, że jeżeli podczas procesów pracy występuje niebezpieczeństwo oblania pracowników środkami | |żrącymi lub zapalenia odzieży na pracowniku - nie dalej niż 20 m w linii poziomej od stanowisk, na których wykonywane są te procesy, | |powinny być zainstalowane natryski ratunkowe (prysznice bezpieczeństwa) do obmycia całego ciała oraz oddzielne natryski (prysznice) do | |przemywania oczu. Natryski te powinny, w razie potrzeby, umożliwiać ich natychmiastowe uruchomienie samoczynne lub w inny sposób - z | |uwzględnieniem ograniczonej sprawności osób z nich korzystających. Natryski powinny być zasilane wodą nieogrzewaną i działać | |niezawodnie bez względu na warunki atmosferyczne. | |Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji, z których wynika w sposób ewidentny, że skarżąca nie zapewnia | |na Terminalu paliw w O natrysków ratunkowych (prysznice bezpieczeństwa) do obmycia całego ciała oraz oddzielnych do przemywania oczu. | |Wbrew twierdzeniu strony skarżącej, że natryski ratunkowe są zbędne, to jednak z protokołu kontroli wynika, że dla stanowisk | |rozładunkowych kolejowego frontu Terminala paliw w O zapewniono jeden natrysk ratunkowy (prysznic bezpieczeństwa) do obmycia całego | |ciała, zespolony z oddzielnym natryskiem (prysznicem) do przemywania oczu, ale zestaw ten nie może sprawnie funkcjonować w okresie | |ujemnych temperatur z uwagi na brak stosownego wyposażenia grzewczego zapewniającego skuteczne jego funkcjonowanie w okresie ujemnych | |temperatur. Twierdzenie skarżącej o wyeliminowaniu powstania pożaru, jest o tyle prawdziwe, że dotyczy ono jedynie minimalizacji | |powstania pożaru, co nie oznacza, a wiadomo to z doświadczenia życiowego, powstania pożaru. Pożary zdarzają się na stacjach | |benzynowych, palą się cysterny, terminale paliw i rafinerie Poza tym do terminalu, jak przyznaje skarżąca, przyjeżdża dziennie od 8 do| |14 autocystern, jest to również potencjalne zagrożenie. | | | Ma rację organ odwoławczy twierdząc, że zabezpieczenie pracownika przed płomieniem poprzez odzież ochronną zmniejsza ryzyko zapalenia się samej odzieży, jednakże w przypadku oblania pracownika cieczą łatwopalną i zapalenia się jej, całkowicie nie chroni pracownika przed poparzeniem. Odnośnie twierdzenia skarżącej, że instalowanie natrysków w obrębie bocznicy kolejowej w przypadku zaistnienia pożaru nie zapewnia ochrony ze względu na działanie termiczne, a pracownicy muszą natychmiast ewakuować się poza strefę oddziaływania termicznego pożaru jest tylko częściowo prawdziwe, gdyż pożary mają różną intensywność, a ucieczka przez strefę natryskową zmniejsza narażenie związane z oddziaływaniem wysokich temperatur płomienia. Nie zasługuje, więc na uwzględnienie stanowisko skarżącej, która wskazuje na rzekomo możliwe do zastosowania, alternatywne rozwiązanie, tj. zastosowanie odzieży niepalnej dla pracowników terminala. Odzież niepalna nie zapewnia ochrony całego ciała pracownika w razie zaistnienia zdarzenia w postaci zapalenia się cieczy na pracowniku. Poza tym stosowanie odzieży ochronnej jest realizowane w odniesieniu do stanowisk pracy, na których w związku z wykonywanymi procesami pracy występuje technologiczne narażenie na wysoką temperaturę, skutkujące możliwością poparzenia pracownika. Zabezpieczenie pracownika przed płomieniem poprzez odzież ochronną zmniejsza ryzyko zapalenia się samej odzieży, jednakże w przypadku oblania pracownika cieczą łatwopalną i zapalenia się jej, całkowicie nie chroni pracownika przed poparzeniem. Dotyczy to nie tylko części ciała nieosłoniętych (głowa, szyja), ale również samej odzieży, na której pali się substancja niebezpieczna. Zastosowanie natrysków stanowi skuteczną ochronę przed termicznymi zagrożeniami, co wynika z powołanych wyżej przepisów prawa. Zgodnie z § 39 ust. 1 cyt. rozporządzenia, pracodawca realizuje obowiązek zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności przez zapobieganie zagrożeniom związanym z wykonywaną pracą, właściwą organizację pracy, stosowanie koniecznych środków profilaktycznych oraz informowanie i szkolenie pracowników. Obowiązek ten powinien być realizowany m.in. poprzez nadawanie priorytetu środkom ochrony zbiorowej przed środkami ochrony indywidualnej. Wymóg określony w § 103 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia jest obowiązkiem, który pracodawca powinien realizować bezwzględnie, gdyż ustawa w tym zakresie nie przewiduje wyjątków. Jeżeli bowiem dany stan faktyczny wypełnia hipotezę normy prawnej, pracodawca jest zobowiązany do konkretnego działania bądź zaniechania określonego w dyspozycji tej normy. Dlatego też nie jest możliwe uwzględnienie rozwiązania zaproponowanego przez skarżącą. Inspektor pracy zasadnie, więc skorzystał z uprawnienia, jakie daje ustawodawca w art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, a więc nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień, gdyż naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.