III SA/Kr 467/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Ewa Michna (spr.) WSA Janusz Bociaga Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi G. G. działającego przez przedstawiciela ustawowego M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lutego 2017 r. znak: [...] oraz skargi M. G. działającej przez przedstawiciela ustawowego M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lutego 2017 r. znak: [...] w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji. Decyzjami z 22 lutego 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy dwie decyzje Wójta Gminy z [...] 2017 r., którymi: 1. uchylono ostateczne decyzje Wójta Gminy z dnia [...] 2015 r., przyznające skarżącym M. G. (decyzja nr [...]) oraz G. G. (decyzja nr [...]) – reprezentowanym przez matkę M. K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego – odpowiednio w kwocie 300 zł i 500 zł miesięcznie od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r.; 2. odmówiono przyznania skarżącym powyższych świadczeń od 1 do 31 października 2015 r. 3. przyznano skarżącym wskazane powyżej świadczenia w ww. kwotach od 1 listopada 2015 r. do dnia 30 września 2016 r. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że decyzje organu I instancji zostały wydane w szczególnym trybie postępowania administracyjnego jakim jest wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Podstawą wznowienia postępowania był art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, z uwagi na fakt, że po wydaniu pierwotnych decyzji z [....] 2015 r. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania tych decyzji, a nieznane dotąd organowi I instancji – skarżący nie wykazali w treści wniosku o przyznanie świadczenia, że od 24 sierpnia 2015 r. do 15 października 2015 r. członek ich rodziny – K. K. (ojciec skarżących) przebywał za granicą i uzyskiwał dochód z tytułu zatrudnienia. Ustalono, że rodzina skarżących składała się z siedmiu osób: matki – M. K., jej męża – K. K. oraz pięciorga dzieci. Na dochód członków rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy 2015/2016, tj. w roku 2014 złożyły się: dochód K. K. z renty z tytułu niezdolności do pracy i prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2014 w wysokości 23 182,69 zł.; w przypadku M. K. dochód z 2014 r. wyniósł 0,00 zł. Średni miesięczny dochód rodziny w 2014 r. wyniósł więc 1 931,89 zł, co w przeliczeniu na przeliczeniu na osobę dało kwotę 275,98 zł. Ponadto w sierpniu 2015 r. K. K. podjął zatrudnienie w Austrii i na podstawie jego oświadczenia z 29 listopada 2016 r. ustalono, że za wrzesień 2015 r. uzyskał dochód netto w wysokości 1 306,57 euro, tj. 5 538,03 zł – według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia 30 września 2015 r. Tym samym miesięczny dochód rodziny wyniósł 7 469,92 zł, a w przeliczeniu na jednego członka rodziny 1 067,13 zł. Kolegium stwierdziło, że ponieważ K. K. uzyskał dochód również w październiku 2015 r. – w wysokości 5 538,03 zł, okres świadczeniowy, na który złożono wniosek obejmował także ten miesiąc, zatem organ I instancji zasadnie stwierdził, że dochód ten należy potraktować jako dochód uzyskany w rozumieniu art. 9 ust. 4a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 489 z późn. zm.). Stąd dochód rodziny wyniósł 7 469,92 zł (5 538,03 zł. + 1 931,89 zł = 7 469,92 zł / 7 osób = 1 067,13) i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe rodziny. Zważywszy jednakże na okoliczność, że od listopada 2015 r. dochód rodziny nie przekraczał już ustawowego kryterium dochodowego, należało odmówić przyznania świadczenia za okres od 1 października 2015 r. do 31 października 2015 r., a następnie przyznać świadczenie na okres od 1 listopada 2015 r. do 30 września 2016 r. Kolegium uznało zarzuty odwołania za niezasadne, podając, że z oświadczenia K. K. wynika, że za wrzesień 2015 r. osiągnął dochód netto w wysokości 1 306,57 euro, co stanowiło 5 538,03 zł. Natomiast koszty zakupu biletów oraz noclegów nie podlegały odliczeniu od dochodu warunkującego przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W skargach wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący domagali się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie: – art. 3 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne ustalenie dochodu przypadającego na osobę w rodzinie i niezasadne przyjęcie, że koszty zakupu biletów oraz noclegów K. K. nie podlegały odliczeniu od dochodu warunkującego przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego; – art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w szczególności nieuwzględnienie złożonych przez skarżących zarzutów; – art. 8 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi ni zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, nieodniesienie się w niej do istotnych okoliczności sprawy co uniemożliwiało realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa; – 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji. Na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach akt III SA/Kr 467/17 i III SA/Kr 468/17, i prowadzić je pod wspólną sygnaturą akt III SA/Kr 467/17. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skargi należało uwzględnić, aczkolwiek twierdzenia skarżących co do sposobu odliczenia kosztów uzyskania wynagrodzenia w Austrii – były niezasadne. W ocenie Sądu, organom umknęło, że przepisy podatkowe, a do nich odsyłają ostatecznie przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (o czym poniżej) przewidują zwolnienie podatkowe części dochodów z zatrudnienia osiąganych za granicą (w wysokości 30% diety), co właśnie ma na celu pokrywanie kosztów ponoszonych przez tego typu osoby – polskich rezydentów podatkowych. Zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ilekroć jest mowa o "dochodzie" to oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie więc z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 z późn. zm.) "dochodem" są przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Przychody polskich rezydentów podatkowych (a takim, wydaje się, był K. K.), w tym także osiągane (i tam pierwotnie opodatkowane) za granicą powinny zostać zadeklarowane w rocznym zeznaniu podatkowym w oparciu o polskie przepisy podatkowe (tj. ww. ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych, która w części odsyła do umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania). Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). Z kolei zgodnie z art. 4 a powołanej ustawy podatkowej Przepisy art. 3 ust. 1, 1a, 2a i 2b stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska. W przypadku skarżącego zgodnie z art. 15 ust. 1 umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Austrii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku, podpisana w Wiedniu dnia 13 stycznia 2004 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 224, poz. 1921 z późn. zm.) dochody osiągnięte z pracy najemnej w Austrii są opodatkowane w Polsce (tzn. w Polsce skarżący musi je zadeklarować w zeznaniu rocznym), co nie wyklucza poboru podatku przez Austrię. Tak więc organy słusznie uznały, że wynagrodzenia z pracy najemnej wykonywanej w Austrii powinny być uznane za dochód w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Sąd akceptuje również, że zostały odliczone pobrane przez austriackiego pracodawcę składki na ubezpieczenie i podatek dochodowy. Niemniej jednak zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwolniona od podatku jest część przychodów osób, o których mowa w art. 3 ust. 1, przebywających czasowo za granicą i uzyskujących przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, za każdy dzień pobytu za granicą, w którym podatnik pozostawał w stosunku służbowym, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczym stosunku pracy, w kwocie odpowiadającej 30% diety, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, z zastrzeżeniem ust. 15 (art. 20 ust. 15 nie dotyczył jednak sytuacji skarżących). W przypadku skarżącego Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej. (Dz. U. poz. 167) określa wysokość diety (poz. 10 w tabeli stanowiącej załącznik do ww. rozporządzenia) w wysokości 52 Euro dziennie, co oznacza, że zwolnione z podatku były przychody skarżącego w części 15,6 Euro dziennie. Skarżący nie mieli przy tym prawa odliczyć innych wydatków (bilety, koszty noclegów itp.) ponieważ przepisy podatkowe, a te mają znaczenie dla wyliczenia "dochodu" w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – takich zasad nie przewidują. Ustawodawca podatkowy przewidział właśnie ww. ryczałtowy mechanizm "zwolnienia" podatkowego w wysokości 30% diety, żeby polski pracownik mógł dodatkowo odliczyć od przychodu zwiększone koszty związane z pracą najemną wykonywaną za granicą. Organy nie uwzględniły w wyliczeniu dochodów skarżącego ww. zwolnienia podatkowego (art. 21 ust.1 pkt 20 ustawy o podatku od osób fizycznych) i tym samym naruszyły art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W ponownym postępowaniu organy przeliczą dochód rodziny skarżących z uwzględnieniem ww. przepisów i zgodnie ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w niniejszym wyroku. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.). Powołane przepisy stanowią, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. a); Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135). Sąd połączył sprawy obu skarg na zasadzie art. 111 §2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W rozpoznawanej sprawie obie skargi ze względu na osoby skarżących oraz stan faktyczny i istotę spornych zagadnień prawnych, pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu ww. przepisu. Uzasadnione było więc połączenie obu postępowań sądowych, wszczętych odrębnymi skargami, do łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.