III SA/Kr 474/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009r. sprawy ze skargi I. N. na decyzję Wojewody z dnia 11 lutego 2008r nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2007 r. znak [...] orzekł o wymeldowaniu I. N. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w K. na podstawie art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ meldunkowy wskazał, że postępowanie wszczęto w dniu 19.06.2006 r. z wniosku K. N. Wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby z miejsca jej pobytu stałego nastąpić może wyłącznie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powyższe stwarza właściwemu organowi administracji publicznej możliwość wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Przedmiotem postępowania było ustalenie, czy skarżąca zamieszkuje w spornym lokalu. W toku postępowania ustalono, że skarżąca od dłuższego czasu tam nie zamieszkuje i lokal ten nie stanowi jej stałego pobytu. Wnioskodawca K. N. w toku postępowania oświadczyła, iż synowa- skarżąca I. N. dobrowolnie wyprowadziła się z lokalu, a opuszczając miejsce pobytu stałego zabrała większość swoich rzeczy osobistych. Wyjaśniła, że skarżąca nadużywa alkoholu, pod którego wpływem jest w stosunku do niej agresywna, a ona jest osobą starszą (76 lat) i schorowaną i nie wyraża zgody na powrót i ponowne zamieszkiwanie synowej w lokalu ze względu na swoje bezpieczeństwo. Skarżąca przed organem I instancji oświadczyła, iż w lokalu nie zamieszkuje od dnia 16.06.2006 r., ponieważ uciekła z mieszkania w obawie przed swoim mężem – A. N., zaznaczając, iż nie widzi realnej możliwości powrotu do lokalu. Ponadto oświadczyła, iż ma przygotowany pozew do Sądu Rejonowego o przywrócenie posiadania spornego lokalu. Skarżąca na rozprawie administracyjnej w dniu 27.09.2007 r. oświadczyła, iż Sądzie Rejonowym Wydział I Cywilny na rozprawie która miała miejsce w dniu 24.09.2007 r. zmieniła ponownie kwalifikacje swojego pozwu na pozew o utrudnianie korzystania z lokalu. Z pisma Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia 10.10.2007 r. wynika, iż rozprawa w dniu 24.09.2007 roku nie odbyła się. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż składane wyjaśnienia przez skarżącą dotyczące zmiany kwalifikacji pozwu, oświadczenie, iż na rozprawie sądowej w dniu 24.09.2007 r. zmieniła kwalifikację sporu, a rozprawa w Sądzie nie odbyła się, są niespójne i świadczą o tym, iż podejmuje kroki wyłącznie celem przedłużenia postępowania administracyjnego. Kontrola dyscypliny meldunkowej przeprowadzona przez Komisariat Policji ustaliła, że skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu (pismo z dnia 6.09.2007 r., nr [...]). Przepisy z zakresu ewidencji ludności są przepisami porządkowymi. Osoba opuszczająca miejsce pobytu stałego jest zobowiązana przez ustawodawcę do wymeldowania się z lokalu, który opuściła zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, najpóźniej w dniu opuszczenia tego lokalu. Podsumowując organ stwierdził, iż skarżąca kwalifikuje się do wymeldowania z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu z tytułu ciążącego na niej obowiązku meldunkowego wynikającego z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Obowiązek ów polega na rejestracji pobytu zgodnie ze stanem faktycznym mającym miejsce w konkretnej sytuacji. Zameldowanie skarżącej w tym lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową, a zadaniem organu administracji publicznej właściwego w sprawach meldunkowych jest ochrona ewidencji ludności oraz likwidacja fikcji meldunkowych polegających na rozbieżności stanu ewidencji ze stanem faktycznym. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca I. N. Zarzuciła, iż lokalu nie opuściła dobrowolnie, a została do tego zmuszona. Późniejsze starania o wejście do mieszkania spotkały się z oporem ze strony męża i teściowej skarżącej. Podniosła, iż przed Sądem Rejonowym pod sygn. akt [...] toczy się sprawa o naruszenie posiadania, a nie o wydanie rzeczy. Wojewoda decyzją z dnia 11 lutego 2008 r. [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że organ gminy obowiązany jest na wniosek strony lub z urzędu do wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Słuchani przez organ I instancji świadkowie G. W. — córka, Ł. N. – syn, A. N. - mąż, P. W. - brat, B. G. - matka i S. W. - ojciec zeznali, że wymieniona nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w K. oświadczając jednocześnie, że nie znają także miejsca jej pobytu. Fakt nieprzebywania skarżącej pod powyższym adresem potwierdziła także przeprowadzona przez funkcjonariuszy Policji kontrola dyscypliny meldunkowej Jeżeli, więc nastąpiło opuszczenie lokalu, a w ślad za tym opuszczeniem nie został wypełniony obowiązek wymeldowania się, to ustawowym obowiązkiem organu gminy prowadzącego ewidencję ludności było wydanie decyzji orzekającej o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu w oparciu przepis art. 15 ust. 2 ustawy. Pobytem stałym w rozumieniu art. 6 ust 1 ustawy jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Skarżąca w miejscu swojego zameldowania nie przebywa i dlatego nie można uznać, aby powyższe mieszkanie było jej miejscem pobytu stałego. Podane w odwołaniu przez skarżącą argumenty nie dają podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Skarżąca wobec zaistniałej w rodzinie sytuacji nie ma możliwości powrotu do tego lokalu i zamieszkania w nim. Słuchana ponownie przed organem I instancji K. N., kategorycznie sprzeciwiła się ponownemu zamieszkaniu w jej lokalu skarżącej. Podkreśliła, że nie widzi realnej możliwości powrotu synowej, I. N. do przedmiotowego lokalu, gdyż nadużywa ona alkoholu, a pod jego upływam jest agresywna - ubliża jej i grozi. Dodała też, że jak skarżąca mieszkała w tym lokalu to piła prawie codziennie. Wyjaśniła, że od momentu zabrania wszystkich swoich rzeczy, skarżąca w lokalu w tym już nie była. Skarżąca potwierdziła, że w lokalu nie mieszka. Oświadczyła też, iż nie wymelduje się z tego lokalu dobrowolnie. Dodała, iż z pozwu męża – A. N. w sądzie toczy się postępowanie rozwodowe oraz z jej pozwu sprawa o utrudnianie korzystania z przedmiotowego lokalu. Wniosek K. N. o wymeldowanie skarżącej również świadczy o tym, że nie chce ona, aby synowa zamieszkiwała wspólnie z nią w po wyższym lokalu. Wymeldowanie jest konsekwencją opuszczenia lokalu. Utrzymywanie zameldowania skarżącej na pobyt stały w lokalu, w którym faktycznie nie przebywa byłoby tylko potwierdzeniem fikcji meldunkowej, na co przepisy z zakresu ewidencji ludności i dowodów osobistych nie pozwalają. Przepisy te mają charakter wyłącznie porządkowy. Osoba winna być zameldowana pod adresem, pod którym faktycznie mieszka. Z uzyskanej z Sądu Rejonowego w dniu 5 lutego 2008r. informacji wynika, że sprawa z powództwa skarżącej przeciwko mężowi toczyła się pod sygn. akt [...] z uwzględnieniem żądania (sprecyzowanego pismem z dnia 15 maja 2007 r.) o zapłatę albo wydanie rzeczy i o tym żądaniu Sąd orzekł wyrokiem z dnia 12 listopada 2007 r. Wyrok jest prawomocny od dnia 4 grudnia 2007 r. Z powyższego wynika, że sprawa, która toczyła się przed Sądem nie dotyczyła utrudniania korzystania z lokalu, a wynik tej sprawy miałby istotne znaczenie w sprawie. Z postanowienia Prokuratury Rejonowej z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. [...] wynika też, że Prokuratura umorzyła śledztwo w sprawie o znęcanie się fizyczne i psychiczne nad I. N. przez męża A. N. tj. o przestępstwo z art. 207 § 1 kk - wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. I. N. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucając decyzji błąd w ustaleniach faktycznych i błędną interpretację ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz Kodeksu Postępowania Administracyjnego, skarżąca wniosła o jej uchylenie. Skarżąca stwierdziła, że nie zgadza się z decyzją, która jest dla niej krzywdząca i niezgodna z obowiązującym prawem. Ponadto nie ma uzasadnionych podstaw do jej wymeldowania. Skarżąca nie opuściła mieszkania trwale i dobrowolnie. W lokalu pozostał jej cały dorobek wszystkie dokumenty i rzeczy osobiste. Wyrokiem z dnia 12 listopada 2007 r. Sąd Rejonowy Wydział I Cywilny w sprawie o sygnaturze [...] nakazał małżonkowi skarżącej A. N. wydanie rzeczy na kwotę 30 tys. złotych. Do czasu wniesienia skargi nie dopełnił tego obowiązku. Skarżąca zmuszona była opuścić zajmowany lokal z powodu przemocy stosowanej przez męża. Późniejsze starania o wejście do mieszkania spotkały się z odmową teściowej i męża. Nie ma mowy o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu. Skarżąca jako ofiara przemocy w rodzinie nie otrzymała żadnego wsparcia a brak meldunku doprowadzi ją do bezdomności. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Mając na wadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny – zgodnie z ustawowymi kompetencjami – badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Z tego punktu widzenia nie można dopatrzyć się podstaw do uwzględnienia skargi. Trafnie, bowiem organy wskazały, że podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 993 z późn. zm.) zgodnie z którym organ jest zobowiązany wymeldować osobę, jeśli opuściła bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące a sama nie dokonała wymeldowania. Ponadto zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Trafnie też Wojewoda Małopolski w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że pobytem stałym w rozumieniu art. 6 ust 1 ustawy jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Skarżąca w miejscu swojego zameldowania nie przebywa i dlatego nie można uznać, aby powyższe mieszkanie było jej miejscem pobytu stałego. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie przebywa i nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od końca 2005 r. ze względu na konflikty z mężem A. N. Powyższą okoliczność potwierdziły zeznania przesłuchanych w sprawie świadków, oświadczenia teściowej skarżącej- K. N. oraz samej skarżącej, a także wyniki przeprowadzonej kontroli dyscypliny meldunkowej. Skarżąca przyznała, że nie chce wrócić do dotychczasowego miejsca zamieszkania, gdyż obawia się męża. Wnioskująca o jej wymeldowanie teściowa i jednocześnie najemczyni lokalu oświadczyła, że nie wyraża zgody aby synowa zamieszkiwała w powyższym lokalu. W chwili opuszczania mieszkania skarżąca zabrała wszystkie swoje rzeczy i więcej do tego mieszkania nie powróciła. W związku z powyższym organy przyjęły, że nastąpiło dobrowolne i trwale opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez skarżącą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (wyrok NSA W-wa 2005.10.25, sygn. II OSK 127/05, LEX nr 201427). Skarżąca w sprawie poddanej kontroli Sądu wprawdzie podnosiła, że nie opuściła dobrowolnie lokalu jednakże nie wykazała, aby podjęła prawem przewidziane środki, które umożliwiłyby jej powrót do lokalu. Trafnie w tej sytuacji Wojewoda Małopolski wskazał, że z uzyskanej z Sądu Rejonowego w dniu 5 lutego 2008r. informacji wynika, że sprawa z powództwa skarżącej przeciwko mężowi toczyła się pod sygn. akt [...] z uwzględnieniem żądania (sprecyzowanego pismem z dnia 15 maja 2007 r.) o zapłatę albo wydanie rzeczy i o tym żądaniu Sąd orzekł wyrokiem z dnia 12 listopada 2007 r. Wyrok jest prawomocny od dnia 4 grudnia 2007 r. Z powyższego wynika, że sprawa, która toczyła się przed Sądem nie dotyczyła utrudniania korzystania z lokalu, a wynik tej sprawy miałby niewątpliwie istotne znaczenie w sprawie o wymeldowanie. Ponadto z postanowienia Prokuratury Rejonowej z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. [...] wynika też, że Prokuratura umorzyła śledztwo w sprawie o znęcanie się fizyczne i psychiczne nad I. N. przez męża A. N. tj. o przestępstwo z art. 207 § 1 kk - wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. Okoliczności powyższe wskazują, że opuszczenie przez skarżącą lokalu w ustalonym przez organy stanie faktycznym pozwalało organowi prowadzącemu ewidencję ludności do podjęcia decyzji o wymeldowaniu. Pozostawienie zameldowania stanowiłoby w takiej sytuacji jedynie fikcję meldunkową. Wymeldowanie osoby z lokalu jest jedynie potwierdzeniem ustalonego faktu a administracyjne decyzje o wmeldowaniu nie pozbawiają praw do lokalu osoby, której dotyczą, podobnie jak i materialno- techniczna czynność zameldowania nie prowadzi do powstania prawa do lokalu. Dlatego też nie mógł przynieść zamierzonego skutku zarzut skarżącej, że brak meldunku doprowadzi skarżącą do bezdomności. Zaspokajanie potrzeb lokalowych pozostaje poza granicami administracyjnych postępowań o wymeldowanie. Sąd nie stwierdził, też innych naruszeń przepisów niewskazanych w skardze. Znajdująca zastosowanie w sprawach w przedmiocie wymeldowania ustawa z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., nr.98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej kpa, normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 kpa). Zgodnie z treścią art. 138 § 1 kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2). Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania odwoławczego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Organy z zachowaniem powyższych podstawowych zasad przeprowadziły postępowanie a swoje stanowisko należycie uzasadniły. Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 ustawy– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.