III SA/Kr 476/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 27 lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów postanawia: I. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżący w złożonym dnia 24 listopada 2009 r. (data wpływu) na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Uwidocznił, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Określił, że w skład jego majątku wchodzi współwłasność 100 metrowego domu położony w C. zajmowanego przez pozostałych współwłaścicieli oraz nieruchomość rolną o areale. 3,28 ha którą to powierzchnię skarżący jednak kwestionuje. Nie ma żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Podobnie żona. Szacując wysokość stałych miesięcznych dochodów swego gospodarstwa domowego skarżący podał, że otrzymuje 1795, 31 zł renty a żona 719,17 zł emerytury. Uzasadniając swoje starania podniósł, że za czynsz płaci 399,55 zł, za gaz 125,01 zł w rozliczeniu dwumiesięcznym, za prąd 83,01 zł a za lekarstwa 280,21 zł. Do wniosku dołączył kopie pisma ze spółdzielni mieszkaniowej z informacją o wysokości opłat związanych z utrzymaniem mieszkania oraz kopie pokwitowań za energię elektryczną i gaz które uwidaczniają obciążenie z tego tytułu na podawane przez skarżącego kwoty. Nadto kopie zaświadczeń lekarskich z których wynika, iż małżonka skarżącego żona skarżącego jest po poważnym zabiegu medycznym, którego następstwa odczuwa a schorzenia i dolegliwości na które cierpi uniemożliwiając jej samodzielną egzystencję powodują konieczność sprawowania przez skarżącego nad nią opieki. Wreszcie kopie dwóch faktur z aptek za lekarstwa jednej na 10,15 zł i drugiej na 270,06 zł. Mając na uwadze powyższe zaważyć należało, co następuje: Zacząć wypada od tego, że przed złożeniem obecnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym skarżący już wcześniej domagał się był przyznania tego prawa w takim zakresie. Poprzednie jego starania skończyły się tym, że postanowieniem referendarskim z dnia 4 lipca 2008 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym zwalniając go z wpisu od skargi ponad kwotę 50 zł w pozostałym zaś zakresie oddalając jego wniosek (k. 140-144). Z rozstrzygnięciem takim skarżący zgodził się bez sprzeciwu (pismo z dnia 12.08.08 k. 153). Z kolei zwrócenia uwagi wymaga, że skoro w rubryce 4 przedstawianego obecnie formularza PPF widnieje zakreślenie skarżącego zgodnie z którym domaga się on zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (k. 291) oznacza to, że na jego wniosek należy spoglądać przez pryzmat art. 165 ppsa, po prostu dlatego, że żądanie obecnego wniosku zachodzi na zakres wcześniejszego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. W swym obecnym wniosku skarżący co prawda nie wyartykułował wprost jaka to zmiana istotnych okoliczności nastąpiła w jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach od chwili ostatniej prawomocnej odmowy przyznania prawa pomocy nie można jednak tracić z pola widzenia, że pod pojęciem użytego w art. 165 ppsa wyrażenia "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć nie tylko stan faktyczny decydujący o oddaleniu wniosku czy zmianę w przepisach prawa, które uzasadniałaby wydanie postanowienia odmiennej treści niż, to które zostało wcześniej wydane ale również wydanie przez wojewódzki sąd administracyjny orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie oraz złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy umotywowanego chęcią wniesienia skargi kasacyjnej (por. teza I postanow. NSA z 20 października 2005 r. II FZ 651/05). Nadto zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego fakt wystąpienia przymusu działania przez kwalifikowanego pełnomocnika (art. 175 ppsa) jest zmianą okoliczności sprawy, niezależną od ewentualnych zmian w sytuacji materialnej skarżącego (por. postanowienie z dnia 12 sierpnia 2005 r. sygn. II FZ 492/05). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się też, iż sąd nie może odmówić przyznania prawa pomocy, jeżeli następstwem takiego rozstrzygnięcia byłoby istotne ograniczenie prawa strony do sądu zwłaszcza poprzez uniemożliwienie złożenia skargi kasacyjnej ze względu na obligatoryjne jej sporządzenie przez profesjonalnego pełnomocnika (por. postan. NSA z 20 października 2005 r. sygn. II FZ 651/05). W konsekwencji należy przyjąć, że jeśli przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy a jednocześnie obecny wniosek strony motywowany jest chęcią złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o oddaleniu jego skargi zachodzą podstawy by złożony przez skarżącego wniosek rozpatrzyć. Skarżący złożył wymagane prawem oświadczenia (art. 252 ppsa). Oświadczenia te są wystarczające dla oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Skarżący bowiem w sposób raczej rzeczowy starał się przedstawić swoje racje, przedkładając na poparcie swych twierdzeń kopie odpowiednich dokumentów źródłowych które stanowią obiektywne świadectwo przedstawionych w nich faktów i danych. Sytuacja skarżącego tak jak ją przedstawia pozostaje w zasadzie zbieżna z przedstawioną wcześniej. Stosunkowo niewielkie różnice gdy chodzi o bieżące utrzymanie mieszkania nie mają większego znaczenia. Równocześnie swoją aktualność zachowują uwagi na temat schorzeń i dolegliwości na które cierpi małżonka skarżącego uniemożliwiające jej samodzielną egzystencję oraz związanych z tym obciążeń. Wskazując na powyższe ponownie zwrócenia uwagi skarżącego wymaga, że ze sformułowania przesłanki zawartej w art. 246 §1 pkt. 1 ppsa "nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów" wynika, iż możliwości strony przekraczać musi opłacenie nawet minimalnych kosztów (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek; Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministrcyjnych, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2007 r. s. 249). W przypadku skarżącego trudno mówić o takiej sytuacji z uwagi na posiadanie stałych źródeł dochodu, niewielkiego majątku w postaci udziału w nieruchomość, zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych małżonków. Inna rzecz, że poważny stan zdrowia małżonki a co za tym idzie związane z tym obciążenia wymuszają konieczność udzielenia odpowiedzi czy skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i żony. Na tak postawione pytanie odpowiedź jest przecząca. Podtrzymując argumentację poczynioną uprzednio wypada stwierdzić, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tego względu nadal zasługuje na udzielenie pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O ile jednak poprzednio rozwiązaniem korzystniejszym dla strony było udzielenie skarżącemu częściowego zwolnienia z wpisu od skargi o tyle obecnie, biorąc pod uwagę z jednej strony treść przepisu art. 175 ppsa a z drugiej nawet tylko minimalne stawki za czynności adwokatów jako optymalne należy uznać, rozwiązanie polegające na ustanowieniu na rzecz skarżącego adwokata z urzędu, który rozważy zasadność sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżącemu będzie bowiem zdecydowanie łatwiej ponieść przewidziane prawem koszty sądowe. W konsekwencji orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 165 i art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm).