III SA/Kr 49/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie skargę oddala Decyzją z dnia 12 sierpnia 2009 r. nr [...] Starosta skierował A. G., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B i T, na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Decyzję wydano na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym i uzasadniono wnioskiem Prokuratora Rejonowego z dnia 10 lipca 2009 r. sygn. akt [...] stwierdzającym, że A. G. został poddany badaniom sądowo- psychiatrycznym i wydana w toku postępowania opinia w tym zakresie wskazuje na możliwość wystąpienia u badanego zaburzeń mogących mieć wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych. Od powyższej decyzji A. G. wniósł odwołanie, w którym zarzucił, że wniosek Prokuratury Rejonowej został skierowany z rażącym naruszeniem prawa, że opinia psychiatryczna sporządzona przez biegłych lekarzy dotyczyła przestępstwa z art. 278 § 5 kodeksu karnego "tj. kradzieży a nie dotyczyła przestępstw ani wykroczeń drogowych", że lekarze - biegli sądowi nie wypowiedzieli się w opinii co do jego stanu zdrowia odnośnie kierowania pojazdami mechanicznymi, że w postępowaniu, "na które powołuje się prokuratura sąd nie wydał żadnej decyzji odnośnie kierowania pojazdami mechanicznymi" oraz że w postępowaniu niniejszym "brak jest jasnych i przejrzystych aktów prawnych, które uzasadniałyby wydanie decyzji kierującej go na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi". Decyzją z dnia 9 listopada 2009 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) i § 2 ust. 5 i 6 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2 poz. 15) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Organ II instancji zwrócił uwagę na to, że z pisma Prokuratora Rejonowego z daty 18 września 2009 r. zalegającego w aktach wynika, że zdaniem biegłych lekarzy psychiatrów wydających opinię sądowo-psychiatryczną, u odwołującego się A. G. występuje choroba psychiczna w postaci uporczywych urojeń prześladowczych oraz uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, a to – zdaniem organu administracyjnego - powoduje konieczność przeprowadzenia u odwołującego się badań specjalistycznych mających na celu ustalenie, czy w takim stanie zdrowia posiadający prawo jazdy A. G. ma zdolność kierowania pojazdami. Organ odwoławczy zaznaczył, że celem badań specjalistycznych jest ochrona zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego, przy czym samo skierowanie na badania nie przesądza o ich wyniku. Z powyższą decyzją nie zgodził się A. G., który uzasadnieniu skargi powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. W piśmie z dnia 31 maja 2010 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że postępowanie karne, w którym skarżący A. G. został poddany badaniom psychiatrycznym zostało zakończone uniewinnieniem skarżącego, który otrzymał zadośćuczynienie za niewątpliwe niesłuszne zatrzymanie. Na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył kserokopie wyroków wydanych w sprawach o sygn. akt [...] i [...] i oświadczył, że według jego wiedzy w sprawie karnej nie była sporządzana inna opinia lekarska odnośnie stanu zdrowia skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga A. G. jest nieuzasadniona. Sąd zwraca uwagę, że zasady sprawdzania stanu zdrowia i predyspozycji psychicznych do kierowania pojazdami zostały określone w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.). Zgodnie z art. 122 ust. 1 tej ustawy: "Art. 122. 1. Badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega: 1) osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy; 2) osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia; 3) kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli: a) uczestniczy w wypadku drogowym, w następstwie którego jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu, b) kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu; 4) kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia; 5) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem, skierowana decyzją starosty na podstawie zawiadomienia właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy; 6) kandydat na instruktora lub egzaminatora osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami." Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w razie stwierdzenia którejkolwiek z sytuacji w nim wymienionych badanie lekarskie jest obowiązkowe właśnie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Ustawodawca nie przesądził, że każda z tych sytuacji (także stan zdrowia, o którym mowa w pkt 4 omawianego przepisu, w oparciu o który wydano zaskarżoną decyzję) stanowi przeciwwskazanie do kierowania pojazdem. Przeciwnie, ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii ustawodawca powierzył lekarzom o specjalistycznej wiedzy w tym zakresie, to jest tylko tym lekarzom, którzy spełniają wymagania określone m.in. przepisami Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). Uprawnień takich nie posiadają wszyscy lekarze (w tym lekarze psychiatrzy czy biegli sądowi) i nie posiada ich organ administracyjny – w omawianym wypadku starosta. Sąd zwraca uwagę na treść § 9 ust. 1 powołanego wyżej Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r.: "§ 9. 1. Badania lekarskie osób wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 2-5 ustawy przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy." Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika, że badania lekarskie mogą być przeprowadzone tylko i wyłącznie w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy, a to z kolei oznacza, iż jedyną podstawę do stwierdzenia, że u danej osoby występują (lub nie) przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami stanowią orzeczenia lekarskie wydane przez lekarzy-orzeczników pracujących w wyżej wymienionych wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy. Zdaniem Sądu – w niniejszej sprawie okolicznością prawnie irrelewantną jest to, że w sprawie karnej skarżący został uniewinniony i skarżącemu zasądzono zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie albowiem to nie z samego faktu prowadzonego postępowania karnego wynika istnienie zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego, ale wynika ono z treści opinii biegłych lekarzy psychiatrów, która to opinia nie została podważona inną opinią. To z treści tej opinii powzięto wiadomość, że u A. G. występuje choroba psychiczna w postaci uporczywych urojeń prześladowczych oraz uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego i to stwierdzenie lekarzy psychiatrów, na które zwrócił uwagę organ odwoławczy, stanowi o zaistnieniu nasuwającego się zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, zastrzeżenia powodującego konieczność przeprowadzenia lekarskich badań specjalistycznych w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań lekarskich do kierowania pojazdami, co wyczerpuje przesłankę zawartą w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Sąd zaznacza, że w pełni podziela ustalone stanowisko sądownictwa administracyjnego w tego rodzaju sprawach, a w szczególności stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w sprawie o sygn. akt I OSK 126/09 (wyrok NSA z dnia 6 listopada 2009 r., opubl. LEX nr 557072): "Z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje w sytuacjach stresowych, z którymi będzie stykał się na drodze. Bez znaczenia natomiast jest, czy pojawiające się na tym tle dysfunkcje mają postać jednostki chorobowej, czy też cechy nieprawidłowej osobowości. Każda bowiem trwała niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym. Dlatego też stan psychiczny, emocjonalny kierującego pojazdem nie jest bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym;" oraz w sprawie o sygn. akt I OSK 117/07 (wyrok NSA z dnia 19 lutego 2008 r., opubl. LEX nr 454083): "Jednym z wymogów życia codziennego jest prowadzenie pojazdów mechanicznych w sposób niezagrażający bezpieczeństwu w ruchu. Z tego punktu widzenia nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje i poradzić sobie z wieloma stresującymi sytuacjami, z którymi styka się na drodze. Nie ma przy tym znaczenia, czy pojawiające się na tym tle ewentualne dysfunkcje mają postać jednostki chorobowej, czy też cechy nieprawidłowej osobowości, albowiem każda trwała niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem go dyskwalifikującym." W świetle treści przytoczonego wyżej orzecznictwa - zdaniem Sądu – już tylko stwierdzenie przez lekarzy psychiatrów występowania u skarżącego jednostki chorobowej "w postaci uporczywych urojeń prześladowczych" wskazuje niewątpliwie na nasuwające się zastrzeżenia co do stanu zdrowia, o których mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa, a przeto na podstawie powołanych przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.