III SA/Kr 498/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z trzema córkami. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że nie posiadają nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na kwotę 1000 zł z działalności gospodarczej. Uzasadniając swoje starania odniosła się do okoliczności nurtującej ją sprawy akcentując też, że w 2007 r. ogłoszono upadłość firmy jej męża i zabrano jej cały majątek. Po śmierci męża w 2010 r. utrzymanie rodziny oraz wszystkie konsekwencje pozostały w jej zakresie. Wobec tego, że oświadczenia skarżącej zawarte we wniosku wzbudziły u orzekającego wątpliwości wezwano skarżącą o: • przedłożenie kopii rocznego zeznania podatkowego skarżącej za rok 2012 ewentualnie wyjaśnienie jaki przychód, koszty jego uzyskania oraz dochód z prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca zamierza wyjawić przed organami skarbowymi, • wyjaśnienie jaka jest wysokość stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego związanych z opłatami za energię elektryczną, gaz, wodę, nieczystości, RTV, telefon, czynsz i przedstawienie na tę okoliczność kopii ostatnich rachunków. Jeśli występują problemy z terminowym regulowaniem tych należności okazanie kopii stosownych wezwań, ponagleń, monitów etc, • wyjaśnienie czy skarżąca posiada jakieś rachunki bankowe (prywatne i firmowe)? Jeśli tak to przedłożenie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych obrazujące historię dokonanych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy. Jeśli skarżąca nie ma żadnych rachunków bankowych złożenie na tę okoliczność jednoznacznego pisemnego oświadczenia, • do kogo należy dom w S i w oparciu o jaki tytułu prawny skarżąca w nim zamieszkuje, W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca ograniczyła się do przedstawienia kopii ostatniego rachunku za gaz na kwotę 3930,49 zł oraz wzmianki, że wysokość stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego wynosi 4000 zł. Skarżąca podała, że nie ma żadnych rachunków bankowych a dom w S nr [...] należy do "A Sp. z o.o." ona zaś zamieszkuje w nim na podstawie umowy najmu. Skarżąca twierdzi, że nie posiada rocznego sprawozdania podatkowego za 2012 r. a na okoliczność osiągniętego przychodu, kosztów jego uzyskania oraz dochodu przedstawia zestawienie sporządzone przez jej biuro księgowe. Z okazanego zestawienia rocznej struktury przychodu dla roku 2012 wynika, że przy przychodzie rzędu 485785,61 zł i kosztach jego uzyskania na poziomie 461613,46 zł skarżąca odnotowała 24172,15 zł dochodu. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jeżeli zaś oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 ppsa okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości to zgodnie z art. 255 ppsa strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego dochodów oraz stanu rodzinnego. Przenosząc te uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że oświadczenia składane skarżącej nie są dokładne i nie przedstawiają w sposób przekonywujący jej rzeczywistej sytuacji życiowej. Za wewnętrznie sprzeczne uznać należy twierdzenia skarżącej, że przy deklarowanym miesięcznym dochodzie 1000 zł wysokość stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego wynosi 4000 zł. Skarżąca traci bowiem z pola widzenia, że przy miesięcznym dochodzie 1000 zł nie byłoby jej stać na ponoszenie wydatków czterokrotnie większych. Okazana kopia rachunku za gaz opiewającego na kwotę 3930,49 zł niczego nie przesądza. Wprost przeciwnie stanowi tylko potwierdzenie, że wyjaśnienia skarżącej odnośnie rzeczywistej wysokości jej dochodów nie są dokładne skoro skarżąca nie wykazała jednocześnie, by miała problemy z uregulowaniem tej należności. Wątpliwości tych nie rozwiewa także przedstawione zestawienie rocznej struktury przychodu skarżącej dla roku 2012 r. Wynika z niego co prawda, że przy wykazanych kosztach uzyskania przychodu skarżąca odnotowała tylko 24172,15 zł dochodu ale nie można tracić z pola widzenia, że koszty uzyskania przychodu są wyliczane w sposób szczególny, wyznaczany regułami adekwatnymi dla celu do jakiego instytucja została powołana i w związku z tym nie znajdują prostego przełożenia na rzeczywistą sytuacją osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Wreszcie z przyczyn sobie tylko wiadomych skarżąca nie podała ile wnosi czynsz za wynajmowany od firmy "A Sp. z o.o." dom w S nr 3[...] gdzie zamieszkuje skarżąca H. M. Skoro zaś w realiach niniejszej sprawy skarżąca nie podjęła rzeczywistej próby dokładniejszego wyjaśnienia swojej sytuacji, to przyznanie w takich warunkach skarżącej prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się bowiem temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym. Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Równocześnie skarżąca powinna sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Z przytoczonych względów orzeczono wiec jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.