III SA/Kr 5/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 5 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata do skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt. III SA/Kr 5/12 w sprawie ze skargi Z. Ś. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2011 r. nr [...] postanawia: umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata do skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W związku z zamiarem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem, skarżący w dniu 26.09.2012 r. złożył na urzędowym formularzu "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienia dla niego adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trzema córkami. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi mieszkanie o powierzchni 41 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 500 zł przyznanych małżonce z MOPS na dwa miesiące. Uzasadniając swoje starania odniósł się do okoliczności nurtującej go sprawy. Z urzędu stwierdza się, że postanowieniem z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt. III SA/Kr 5/12 zwolniono skarżącego od kosztów sadowych i ustanowiono dla skarżącego adwokata (k. 38). Działając zaś w wykonaniu powyższego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącego konkretnego pełnomocnika w osobie mecenasa D. S. (k. 48). W dniu 30 lipca 2012 r. (data wpływu) skarżący złożył samodzielnie skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem tego postanowienia wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k. 61-62). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "ppsa". Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §2 ppsa). Jednocześnie prawo pomocy przyznane przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne (art. 243 § 2 ppsa). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący postanowieniem z dnia 11 maja 2012 r. został zwolniony od kosztów sądowych i ustanowiono dla niego adwokata, którego Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła w osobie mecenasa D. S. W świetle powyższego przyznanie po raz kolejny skarżącemu prawa pomocy jest więc bezprzedmiotowe jako, że zostało ono już skonsumowane (por. także post. NSA z 8.11.2007 r. I OZ 795/07 oraz postanowienie WSA w Szczecinie II SA/Sz 24/08). Okoliczność, że skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem jest szczególnym środkiem prawnym mieszczącym się w kategorii nadzwyczajnych środków zaskarżenia (tak: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz red. prof. dr hab. Roman Hauser, red. prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski Rok wydania: 2011 Wydawnictwo: C.H. Beck Wydanie: 1 za J. Gudowski, Węzłowe problemy, s. 5 oraz Bogusław Dauter Komentarz do art.285(a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za L. Bagińska, Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, Warszawa 2009, s. 10-12; tak również SN w wyroku z dnia 9 marca 2006 r., II BP 6/05, OSNP 2007, nr 3-4, poz. 42) nie zmienia faktu, że przez cały czas poruszamy się w ramach postępowania rozpoznawczego sensu largo. Systematyka ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ze swym podziałem na Działy jest w tym względzie co prawda niezbyt czytelna ale ponieważ przepisy tej ustawy dotyczące skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wzorowane są na rozwiązaniach przyjętych w postępowaniu cywilnym (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz red. prof. dr hab. Roman Hauser, red. prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski Rok wydania: 2011 Wydawnictwo: C.H. Beck Wydanie: 1), więc posłużenie się taką metodą legislacyjną uzasadnia wgląd w układ Kodeksu postępowania cywilnego. Ten zaś ze swym podziałem na Części, Księgi, Tytuły i Działy nie pozostawia co do tego wątpliwości. Niezależnie od tego przypomnieć też trzeba, że w myśl art. 243 §2 ppsa przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne. Takie sformułowanie powołanego przepisu oznacza zaś, że przyznane prawo pomocy w sprawie odnosi się do sprawy wnoszonej do rozpoznania przez sąd, a nie do określonych faz czy rodzaju postępowania sądowego w takiej sprawie. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przyznane prawo pomocy w toku postępowania przed sądem rozciąga się na postępowanie zażaleniowe i kasacyjne. To, że postępowanie o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest postępowaniem nadzwyczajnym, toczącym się na skutek skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, nie oznacza jednak, że dotyczy ono innej sprawy. Nie ma bowiem wystarczających podstaw do przyjęcia, że prawo pomocy nie jest przyznawane w znaczeniu materialnoprawnym, która wyznacza określony stosunek poddany pod osąd sądu, ale w znaczeniu techniczno-procesowym, którą wyznacza wszczęcie określonego rodzaju postępowania sądowego i jego zakończenie. Konieczność odnotowania skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem w wykazie SNP tak jak nakazuje to §73a ust. 1 Zarządzenia nr 11 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych) także nie stanowi wystarczającego argumentu do stwierdzenia, że mamy do czynienia z nową i odrębną sprawą. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że wykaz SNP stanowi tylko księgę pomocniczą (vide: §46 ust. 1 pkt. 4 cyt. Zarz.) a nie repertorium służące ewidencjonowaniu spraw (vide: §54 cyt. Zarz.). Pamiętać też trzeba, że w przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie budzi wątpliwości, iż tak ustanowiony pełnomocnik jest pełnomocnikiem którego umocowanie wyznacza przepis art. 39 ppsa. a więc pełnomocnictwo to obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Sposób sformułowania tego przepisu wskazuje wyraźnie, iż chodzi o umocowanie do wszystkich czynności w sprawie, a nie o czynności w określonym postępowaniu w sprawie. Brak jest też jakichkolwiek racji, które mogłyby przemawiać za zróżnicowaniem zakresu umocowania pełnomocnika określonego w art. 39 ppsa w zależności od tego czy jest to pełnomocnik ustanowiony przez sąd w ramach prawa pomocy czy pełnomocnik z wyboru. Wydanie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata (art. 258 § 2 pkt 7, art. 260 w zw. z art. 254 § 1 ppsa) jest bowiem równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa (§ 2 art. 244 ppsa). Wskazując na powyższe pamiętać zaś trzeba, że przyznając prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika sąd czy referendarz sadowy nie określają i nie mogą określać zakresu pełnomocnictwa, gdyż na etapie wydawania postanowienia w tej kwestii nie należy do sądu czy referendarza sądowego wypowiadanie się co do tego, jakie działania procesowe powinna podejmować strona lub jej pełnomocnik. Ocena w tym zakresie należy już do ustanowionego pełnomocnika i strony, gdyż w następstwie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika dochodzi o udzielenia pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy. Wskazując na powyższe odnotować też trzeba, że ponieważ przepis art. 39 ppsa nie został zmieniony w związku z wprowadzeniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia można przyjąć, iż ustanowienie adwokata przez sąd upoważnia adwokata do sporządzenia tego szczególnego środka prawnego, bo charakter skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powoduje, że posiada ona przymiot czynności prawnej łączącą się ze sprawą. Niezależnie od tego zwrócenia uwagi wymaga także i to, że treść art. 39 ppsa, nie sprzeciwia się rozszerzeniu zakresu takiego pełnomocnictwa na postępowanie ze skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem. Z art. 40 ppsa wynika bowiem ponad wszelką wątpliwość, że strona może udzielić wyznaczonemu adwokatowi pełnomocnictwa w zakresie szerszym, niż wynika to z art. 39 tej ustawy. Istotne jest tylko aby pamiętać, że modyfikacja takiego pełnomocnictwa musi być jednoznaczna, gdyż jego zakres, czas trwania i skutki ocenia się zgodnie z zasadami językowymi (według treści) oraz przepisami prawa cywilnego. Ponadto pamiętać też trzeba, że jeśli zmiana treści umocowania do działania w sprawie nastąpi w toku postępowania, pełnomocnik powinien zawiadomić o tym sąd, dołączając do akt nowe pełnomocnictwo wraz z odpisem dla drugiej strony. Wreszcie trzeba mieć świadomość, że wprowadzając obowiązek sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem przez adwokata ustawodawca dał wyraz przekonaniu, że będzie to zapewniać wysoki merytoryczny poziom tego środka. Jeśliby więc uznać, że bez względu na wynik fachowej oceny ustanowiony adwokat musi sporządzić skargę o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem to z jednej strony byłoby to zaprzeczeniem ustawowo wyrażanego zaufania do poziomu fachowego przedstawicieli tej korporacji i nakazaniem im sporządzania we właściwej formie pisma zawierającego zarzuty strony. Z drugiej zaś, sam cel instytucji nie mógłby być wówczas z samego założenia spełniony, bowiem taka skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem dawałaby stronie jedynie złudzenie jej skuteczności. Wszystko to razem wzięte powoduje, że wyznaczony dla strony adwokat nie jest ślepym wykonawcą udzielonych mu przez stronę zleceń lecz jej doradcą prawnym posiadającym możność samodzielnego uznania zasadności tego, czy istnieją przesłanki do złożenia tego środka zaskarżenia. Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa.