III SA/Kr 5/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi M. K. działającej w imieniu własnym oraz małoletnich O. K. i E. K. na decyzję Wojewody z dnia 21 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. R. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Decyzją z dnia 21 listopada 2017 r., nr [...], Wojewoda, utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy z [...] 2017 r, znak: [...] orzekającej o wymeldowaniu M. K. (dalej: skarżąca) wraz z małoletnimi dziećmi: O. K. i E. K. z miejsca pobytu stałego z budynku nr [...] w miejscowości R, gm. L. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 2 czerwca 2017 r. organ I instancji w następstwie wniosku J. K. i J. K. (teściów skarżącej - współwłaścicieli nieruchomości) wszczął postępowanie o wymeldowanie skarżącej wraz z jej małoletnimi: O. i E. z miejsca pobytu stałego z budynku w R. Z uzasadnienia wniosku wynikało, że skarżąca wraz z dziećmi opuściła ww. miejsce w sposób trwały, bez wymeldowania się. Ponieważ przeprowadzone postępowanie potwierdziło, że skarżąca wraz z dziećmi opuściła miejsce stałego pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2017, poz. 657), decyzją z dnia [...] 2017 r. Wójt Gminy orzekł o wymeldowaniu skarżącej wraz z małoletnimi dziećmi: O. i E. z miejsca pobytu stałego w miejscowości R, gm. L. W odwołaniu od ww. decyzji, skarżąca podniosła, że faktycznie w drugiej połowie 2013 r. wraz z dziećmi opuściła miejsce stałego zameldowania, jednak do wyprowadzenia się z budynku w R została zmuszona na skutek agresywnego zachowania jej byłego męża oraz jego matki. Potwierdziła, że obecnie mieszka wraz z dziećmi nowo wybudowanym domu, jednak nie może się tam zameldować, ponieważ budynek nie ma nadanego numeru. Decyzją z dnia 21 listopada 2017 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję ograniu l instancji. W uzasadnieniu decyzji podzielając ustalenia organu I instancji Wojewoda powołał się na art. 25 ust. 1, art. 28 ust.1 i ust. 2 oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz stwierdził, że skarżąca wraz z małoletnimi dziećmi opuściła miejsce swojego stałego zameldowania, co było jej świadomą decyzją i nie wynikało z bezprawnych działań innych osób. Na skutek trwającego od kilku lat głębokiego konfliktu pomiędzy skarżącą, a jej byłym mężem oraz powtarzających się aktów agresji ze strony byłego męża względem skarżącej i ich dzieci, skarżąca zdecydowała się opuścić miejsce stałego zameldowania należące do jej teściów. Powyższe wynika zarówno z zeznań skarżącej jej byłego męża i jego rodziców. Skarżąca potwierdziła, że wyprowadziła się z domu teściów i nie zamierza tam powracać. W ocenie Wojewody, materiał dowodowy zebrany w sprawie w sposób nie budzący wątpliwości potwierdził, że skarżąca decyzję o wyprowadzeniu się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego podjęła samodzielnie i zamiar ten samodzielnie zrealizowała. Opuszczenie miejsca pobytu stałego organ odwoławczy uznał za dobrowolne. Wynikało ono z samodzielnej rezygnacji skarżącej z dalszego przebywania z byłym mężem i jego rodzicami w jednym budynku. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca nie musiała wyprowadzać się z miejsca stałego zameldowania, ponieważ zgodnie z postanowieniem sądu karnego z dnia 1 sierpnia 2016 r., to były mąż skarżącej otrzymał nakaz opuszczenia domu swoich rodziców zajmowanego wspólnie ze skarżącą w miejscowości R. Wojewoda nie znalazł podstaw do podważenia ustaleń dokonanych przez organ I instancji. Z treści odwołania oraz wyjaśnień skarżącej nie wynika aby zamierzała ona wraz z dziećmi powrócić i ponownie zamieszkać z teściami i byłym mężem w budynku w R. Zależy jej jedynie na zachowaniu adresu zameldowania. Nie ulega wątpliwości, że dla kwestii istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu, w którym dana osoba jest zameldowana, podstawowe znaczenie ma okoliczność długotrwałego okresu zamieszkiwania w innym lokalu, przy jednoczesnym braku aktywności w dochodzeniu ochrony praw do posiadania lokalu, wyrażającej się w niewytoczeniu przed sądem powszechnym powództwa o przywrócenie utraconego posiadania. Tymczasem zamiar skarżącej powrotu do budynku R ogranicza się wyłącznie do deklarowania chęci zachowania zameldowania pod dotychczasowym adresem, bez uwzględnienia realnych i prawnych możliwości zamieszkania w powyższym budynku. Małżonkowie są po rozwodzie, nieruchomość stanowi współwłasność teściów, którzy wyraźnie sprzeciwiają się temu, aby skarżąca, jako ich była synowa wraz z dziećmi ponownie w tym budynku zamieszkała. Zatem deklarowany przez skarżącą zamiar powrotu do budynku w R i poprzez to zachowanie zameldowania na pobyt stały pod wskazanym wyżej adresem, nie znajduje żadnego oparcia w istniejących realiach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca powołała się na swoją trudną sytuację materialno-życiową, konflikt z byłym mężem i brak jego woli współpracy przy złożeniu dokumentów koniecznych do nadania numeru porządkowego domu, w którym skarżąca obecnie zamieszkuje z dziećmi. Skarżąca wykazała brak zrozumienia dla decyzji byłych teściów o pozbawieniu jej i jej małoletnich dzieci meldunku w miejscu dotychczasowego zameldowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, o następuje. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302.), zwana dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według określonego ww. przepisach kryterium zgodności z prawem, Sąd uznał wniesioną skargę za nieuzasadnioną. W ocenie Sądu nie zachodzą podstawy do stwierdzenia, że przedmiotowa decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji był przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U.2017.657), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie Sąd miał na uwadze, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny, rejestrowy. Jeżeli zatem dana osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy. Decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego ma charakter ewidencyjny i potwierdza jedynie zaistniały stan faktyczny. Istotą postępowania ewidencyjnego jest zatem rozstrzygnięcie o tym, czy dana osoba przebywa, czy nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana. Zasadnicze znaczenie ma więc ustalenie przez organ administracji publicznej, czy skarżąca faktycznie opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania się. Należy ustalić także czy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli zainteresowanego, a nie z bezprawnego działania innych osób. Oceniając wolę, zamiar zainteresowanego w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy mieć na uwadze nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (vide: WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 25 listopada 2009 r., III SA/Wr 437/09, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy natomiast zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Zdaniem Sądu Wojewoda w zaskarżonej decyzji zastosował prawidłową wykładnię przepisów ustawy o ewidencji ludności, odpowiednio stosując ją do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, zasadnie przyjmując, że skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu w rozumieniu art. 35 cyt. ustawy. Z ustaleń faktycznych niniejszej sprawy, które nie były przez strony kwestionowane jednoznacznie wynika, że skarżąca wraz z małoletnimi dziećmi wyprowadziła się ostatecznie z miejsca stałego zameldowania w połowie 2013 r. Skarżąca potwierdziła, że wyprowadziła się z uwagi na konflikt rodzinny - również agresję ze strony byłego męża. Ponadto jednoznacznie stwierdziła, że nie chce wracać do tego miejsca. A zatem nawet przyjmując, że agresywne zachowanie byłego męża skarżącej doprowadziło ją do wyprowadzenia się z miejsca jej stałego zameldowania to jednak Sąd uznał, że skarżąca opuściła to miejsce dobrowolnie i w sposób trwały. Sama podjęła decyzję o wyprowadzeniu się, nie nadal deklaruje, że nie chce tam wracać bo nie wiążą ją z tym miejscem żadne sprawy życiowe. Od czasu wyprowadzenia się z miejsca stałego zameldowania skarżąca wraz z małoletnimi dziećmi zamieszkuje w nowo wybudowanym domu, znajdującym się na działce [...] i [...] w R nieposiadającym numeru porządkowego. Tam znajduje się centrum życiowe skarżącej i jej dzieci. Słusznie także organ odwoławczy wskazał, że skoro po wyprowadzeniu się z miejsca stałego zameldowania skarżąca od 2013 r. do chwili obecnej nie podjęła odpowiednich kroków prawnych w celu powrotu do opuszczonego miejsca, to jednoznacznie świadczy o tym, że skarżąca pogodziła się z istniejącym stanem rzeczy i wyraziła w ten sposób wolę zerwania więzi z miejscem stałego zameldowania, przenosząc swoje centrum życiowe w inne miejsce, w tym przypadku, do nowo wybudowanego domu. Sąd stwierdza, że jakkolwiek skarżąca dochodzi praw swoich i swoich dzieci w kwestii zachowania stałego meldunku w dotychczasowym miejscu, to nie jest to związane z jej zamiarem powrotu do tego miejsca, czy też przekonaniem, że opuściła go jedynie czasowo. Skarżąca wyraźnie stwierdziła, że chodzi jej jedynie o posiadanie stałego meldunku, co jest niezbędne dla korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej, gdyż w obecnie zamieszkiwanym domu nie może się na stałe zameldować. Konkludując należy stwierdzić, że organy obu instancji słusznie uznały, że brak jest podstaw do pozostawienia spornego zameldowania skarżącej i jej małoletnich dzieci w miejscu R. Jak już wyżej wspomniano zameldowanie na pobyt stały służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma potwierdzać fakt pobytu osoby w miejscu, w którym jest zameldowana. W niniejszej sprawie bezspornie dowiedziono, że skarżąca wraz z małoletnimi dziećmi nie mieszka w miejscu ich stałego meldunku, nie zamierza w przyszłości, a w obecnie zamieszkiwanym miejscu znajduje się ich centrum życiowe. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącej ustanowionemu w trybie prawa pomocy Sąd orzekł na zasadzie art. 250 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2016.1714). Stawka podatku od towaru i usług, o którego kwotę zostało podwyższone wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącej, została ustalona na 23% zgodnie z art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U.2017.1221).