III SA/Kr 502/08
WyrokWSA w Krakowie2009-09-16
Skład orzekający: Elżbieta Kremer, Janusz Kasprzycki, Tadeusz Wołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji w sprawie wymeldowania, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, mimo że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające?Ratio decidendi
Wojewoda naruszył art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd uznał, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sposób wnikliwy, a zebrany materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Wojewoda błędnie uznał, że materiał dowodowy wymagał uzupełnienia, podczas gdy okoliczności sprawy wynikały z zeznań strony i innych dowodów, a organ odwoławczy mógł dokonać własnej oceny dowodów.Stan faktyczny
Organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu H. W. z pobytu stałego, uznając, że opuściła ona lokal dobrowolnie i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. H. W. wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, wskazując na czasowy charakter wyjazdu za granicę z powodów ekonomicznych i rodzinnych. Wojewoda uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że postępowanie dowodowe było niewnikliwe. M. i F. P. (właściciele) wnieśli skargę na decyzję Wojewody, twierdząc, że organ pierwszej instancji przeprowadził wnikliwe postępowanie, a H. W. faktycznie nie zamieszkuje w lokalu i nie posiada tam centrum spraw życiowych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Tadeusz Wołek spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2009 r. sprawy ze skargi M. P. i F. P. na decyzję Wojewody z dnia 7 lutego 2008 r. , Nr : [...] w przedmiocie wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję
Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2007 r. nr [...] po przeprowadzeniu na wniosek M. i F. P. postępowania orzekł o wymeldowaniu H. W. z pobytu stałego A., gmina G., województwo [...]. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu decyzji podniósł, że art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zobowiązuje organ gminy do wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Właścicielami przedmiotowego budynku są M. i F. P. W budynku tym, w 1993 r. została zameldowana na pobyt stały H. W. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że w marcu 2007r. opuściła budynek dobrowolnie i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Kontrola dyscypliny meldunkowej przez Policję potwierdziła fakt nie zamieszkiwania (pismo z dnia 28.05.2007r). Przeprowadzane były również interwencje Policji pod omawianym adresem (ostatnia 9.03.2007r.), które kończyły się pouczeniami.
Właściciele budynku zeznali, że H. W. nie mieszka w miejscu pobytu stałego od marca 2007r. Zabrała rzeczy osobiste, nie dysponuje kluczami, budynek opuściła dobrowolnie. Pomieszczenia, które zajmowała H. W., jej mąż oraz dzieci obecnie przeznaczone są do remontu, są zniszczone. Właściciele przystosowali pomieszczenia z osobnym wejściem, w których zamieszkał mąż H. W., zgadzają się również by tam zamieszkała po powrocie z zagranicy H. W. oraz jej dzieci.
H. W. zeznała, że obecnie przebywa i pracuje za granicą. Prowadzi tam firmę sprzątającą. Gdy przyjeżdża do kraju, udaje się do miejsca stałego zameldowania jednak pobyt ten ma charakter odwiedzin. Ponadto ma utrudniony dostęp do budynku, ponieważ nie posiada kluczy, a pomieszczenia, które zajmowała właściciele przeznaczyli do remontu. Obecnie nie widzi możliwości powrotu do miejsca pobytu stałego. Nie podejmowała żadnych działań polubownego załatwienia sprawy zamieszkania z właścicielami budynku, z którymi od 6 lat nie rozmawia.
Przesłuchani zostali świadkowie-osoby z sąsiedztwa-którzy zeznali, że wiedzą o przebywaniu H. W. za granicą, jednak nie potwierdzili faktu zamieszkiwania jej w miejscu pobytu stałego, gdy wraca na kilka dni do kraju.
Ponieważ H. W. nie może osobiście uczestniczyć w postępowaniu udzieliła pełnomocnictwa adwokatowi M. L., który zeznał, że H. W. nie mieszka w miejscu pobytu stałego, opuściła budynek dobrowolnie. Do marca 2007r. tam mieszkała, później zabrała dzieci do Z. i pobyt jej w miejscu zameldowania miał charakter odwiedzin. Obecnie przebywa za granicą, deklaruje swój powrót za około pół roku (maj 2008r.) i zamieszkanie w miejscu pobytu stałego.
Organ wskazał, że zameldowanie w budynku służy celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w budynku tak, aby rejestracja osób była zgodna ze stanem faktycznym. Obecnie H. W. nie mieszka w przedmiotowym budynku i w tej sytuacji nie powinna być w nim zameldowana. Wymeldowanie nie oznacza, że nie będzie mogła już nigdy w tym lokalu zameldować się zgodnie w charakterem pobytu. Taka możliwość zawsze istnieje, ale pod warunkiem, że nastąpi ponownie zamieszkania.
H. W. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego - art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - poprzez jego niezasadne zastosowanie, podczas gdy nie zachodziły przesłanki do wymeldowania jej z pobytu stałego z przedmiotowego budynku z uwagi na fakt, że nie opuściła w sposób trwały miejsca zameldowania, a centrum jej spraw życiowych nadal istnieje w tym miejscu.
Nadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a, polegające na zaniechaniu podjęcia przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nieuwzględnienie całokształtu okoliczności faktycznych przemawiających za odmową wymeldowania i w konsekwencji wydanie decyzji o nie przekonującej treści, opartej na dowolnych ustaleniach faktycznych, w szczególności przez nieuwzględnienie faktu, że:
- wyjechała do Niemiec zmuszona trudną sytuacją rodzinną i ekonomiczną - na utrzymaniu ma, bowiem dwoje małoletnich dzieci w tym niepełnosprawnego K., a mąż z uwagi na uzależnienie od alkoholu nie był w stanie zapewnić rodzinie godziwych warunków życia,
- zamieszkując w tym lokalu sprawowała opiekę nad dziećmi, których wymeldowania wójt odmówił, a po powrocie do Polski będzie zamieszkiwała wraz z małoletnią córką i synem, nad którymi sprawuje opiekę, w przedmiotowym budynku,
- obiektywne okoliczności, a to remont pomieszczeń przez właścicieli spowodował, iż mąż przeniósł centrum spraw życiowych w inną część domu, na co nie miała wpływu.
Wskazała, że z zebranego materiału wynika jednoznacznie, iż jedynie czasowo nie przebywa w spornym budynku. Uczyniła tak z powodów ekonomicznych, albowiem sytuacja rodzinna i materialna była na tyle ciężka, że jedynie jej wyjazd za granicę mógł zagwarantować stabilność finansową rodziny. Decyzja ta była nie tyle dobrowolna, jak ustala organ, co spowodowana krytycznym położeniem finansowym rodzinny. Nadto podniosła, że jej mąż jest uzależniony od alkoholu i z tego powodu całkowicie zaniedbywał obowiązki rodzinne i nie łożył na utrzymanie domu. Podniosła, że właśnie w A., pomimo wyjazdu pozostało jej centrum spraw życiowych, sprzęty domowego użytku i przedmioty osobiste.
Ponadto podniosła, że organ nie uwzględnił tego, że to obiektywne okoliczności, a mianowicie remont przez właścicieli spowodował, iż jej mąż przeniósł centrum spraw życiowych w inną część domu, na co nie miała wpływu. Kilkakrotni przyjeżdżała do A., a wobec zmiany nastawienia męża do niej nie została wpuszczona do domu. Nadto w okresie swojego pobytu zmuszona była zaopiekować się dziećmi albowiem mąż nie podjął się opieki, a wręcz doprowadził do sytuacji, że wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie ograniczenia lub ewentualnego pozbawienia go władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi.
Skarżąca podniosła, że brak w sprawie elementu świadomego zerwania z zajmowanym przez nią dotychczas lokalem. Opuszczenie, bowiem lokalu nastąpiło z uwagi na konieczność podjęcia czasowej pracy za granicą, a w konsekwencji przyjąć należy, że opuszczenie lokalu nie wynikało z jej woli. Kilkakrotnie wracała do miejsca zameldowania, ale nie została tam po prostu wpuszczona przez męża i rodzinę, pomimo deklarowanej przez męża woli, że może tam zamieszkać. Rozumienie pojęcia "dobrowolność" przez organ stanowi nieuzasadnioną nadinterpretację tego wyrażenia i stoi w sprzeczności z okolicznościami sprawy. Podniosła, że od momentu wyjazdu do Niemiec jej wolą było i jest zamieszkiwanie w A.
Zdaniem skarżącej organ I instancji dokonał ustaleń stanu faktycznego w sposób dowolny, albowiem wybór treści rozstrzygnięcia nie wynikał z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w tym takich okoliczności jak zachowanie się jej męża, celowe pozbawienie jej dostępu do lokalu, zamiany lokali przez właścicieli poza wiedzą i zgodą skarżącej, wyjazdu w celach zarobkowych.
Wojewoda decyzją z dnia 7.02.2008 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu decyzji podniósł, że działając na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po rozpatrzeniu odwołania H. W., uznał, że zasługuje ono na uwzględnienie. W ocenie organu odwoławczego trafny jest zarzut pod adresem organu I instancji o braku należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy, przede wszystkim, co do opuszczenia przez H. W. miejsca dotychczasowego pobytu stałego, postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone w sposób mało wnikliwy, a zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy nie jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy.
Podstawę prawną wymeldowania stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stosownie do treści tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Spełnienie tej przesłanki następuje wówczas, gdy opuszczenie to jest trwałe i dobrowolne oraz wynika z woli osoby opuszczającej lokal.
W trakcie postępowania wyjaśniającego H. W. utrzymywała, że jej pobyt poza granicami kraju jest pobytem czasowym, związanym z pracą, że zamierza powrócić do kraju i zamieszkać w miejscu pobytu stałego.
Organ odwoławczy wskazał, w jaki sposób winien zostać uzupełniony materiał dowodowy. W szczególności wskazał, że należy, zatem wezwać H. W. do przedstawienia umowy o pracę - celem udokumentowania prawdziwości twierdzenia, że pobyt poza granicami kraju ma związek z pracą oraz wyjaśnić czy faktycznie po powrocie do Polski zamierza zamieszkać w przedmiotowym budynku. Należy też ustalić gdzie podczas pobytów w kraju zatrzymuje się i czy jest to miejsce jej pobytu stałego. Należy wyjaśnić też czy w sytuacji, gdy nie jest wpuszczana do przedmiotowego lokalu, podejmowała jakiekolwiek środki prawne umożliwiające jej przebywanie w miejscu zameldowania na pobyt stały. Dopiero w ten sposób zebrany materiał dowodowy pozwoli ustalić, czy H. W. jedynie czasowo przebywa poza miejscem stałego pobytu, czy też skoncentrowała swoje sprawy życiowe w innym miejscu i w przedmiotowym budynku, faktycznie nie mieszka.
W związku z powyższym należało decyzję organu I instancji uchylić i przekazać sprawę do ponownego wyjaśnienia.
M. i F. P. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wnosząc u uchylenie zaskarżonej decyzji podnieśli, że uchylona decyzja została wydana po przeprowadzeniu wnikliwego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego zgodnie z obowiązującą ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji ustaliło, że H. W. wraz z małoletnimi dziećmi K. i K. W., co najmniej od maja 2007 r. nie zamieszkują, nie posiadają żadnych rzeczy stanowiących ich własność w spornym mieszkaniu, co wskazywałoby, że mieszkanie to stanowi ich życiowe centrum.
H. W. około 2005 r. wyjechała do pracy w Niemczech pozostawiając małoletnie dzieci pod opieką ojca A. W. W maju 2007r. zabrała z A. małoletnią K. W., oraz syna K. W. K. W. za zgodą matki stale zamieszkuje u jej siostry E. w Z., gdzie uczęszcza do Gimnazjum. K. W. w maju 2007 r. został pozostawiony przez matkę w Zakładzie Opiekuńczym Osób Niepełnosprawnych gdzie nadal przebywa.
H. W. wyjechała z A., zabierając z mieszkania wartościowe rzeczy, meble, swoje i dzieci ubrania, pościel. Nie pozostawiła w mieszkaniu żadnych rzeczy nadających się do użytkowania i świadczących o tym, że mieszkanie to stanowi jej centrum spraw życiowych. W czasie ostatniego pobytu w kraju w maju 2007r., H. W. przebywała w A. - u starszej córki, lub swojej siostry w Z.
Nieprawdą jest, że centrum życiowe H. W. znajduje się w spornym budynku, ale usiłuje ona utrzymać zameldowanie na pobyt stały w tym budynku z uwagi na otrzymywany z Ośrodka Pomocy Społecznej zasiłku rodzinnego na niepełnosprawnego syna K.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Z przedłożonych wraz z odpowiedzią na skargę akt postępowania administracyjnego wynika, że Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie poinformowało Urząd Gminy pismem z dnia 3 marca 2008 r., że H. W. i A. W. postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich sygn. akt [...] z dnia 27 grudnia 2007 r. ograniczono władzę rodzicielską nad małoletnią K. W. przez umieszczenie jej w rodzinie zastępczej w Z. przy utrzymaniu nadzoru kuratora sądowego. Ponadto pozbawiono A. W. wykonywania władzy rodzicielskiej nad synem K. W. a H. W. zawieszono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad synem K. W. Z pisma tego wynika, że jedno z dzieci znajduje się w rodzinie zastępczej w Z. a drugie w Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnych Intelektualnie. Do pisma dołączono powyższe postanowienie.
Pismem z dnia 5 marca 2008 r. Komisariat Policji poinformował organ I instancji, że w okresie od marca 2007 r. do chwili obecnej podejmował tylko jedną interwencję zgłoszoną przez H. W. w dniu 9.03.2007 r. i dotyczyła ona nieporozumień z A. W.
Ponadto pismem z dnia 21 lutego 2008 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej przesłał organowi kopię postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 22 czerwca 2005 r. sygn. akt [...] ograniczającego A. W. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad jego dziećmi K. i K. W. przez orzeczenie nadzoru kuratora sądowego. Przesłał również kopię decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o skierowaniu małoletniego K. W. do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnych Intelektualnie na pobyt stały.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zgodnie z ustawowymi kompetencjami, badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., nr.98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej kpa, normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art.7 kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 §1 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art.80 kpa). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art.107 §3 kpa).
Zgodnie z treścią art. 138 § 1 kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§2).
Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania odwoławczego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego jest działaniem, co do zasady, merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji jak i kontrolnym.
W sprawie poddanej kontroli Sądu, Wojewoda jako organ odwoławczy z naruszeniem art. 138 § 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Była to, więc decyzja kasacyjna. Wyjątkowy charakter decyzji kasacyjnej wywołuje doniosłe konsekwencje prawne. Przy interpretacji przepisu stanowiącego jej podstawę prawną nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca. Przepis ten wyraźnie zawęża możliwość wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego. Organ odwoławczy może, zatem uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wydanie decyzji kasacyjnej tego rodzaju może nastąpić tylko wtedy, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Wynika to z treści art. 136 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe. Innego rodzaju uchybienia organu I instancji nie dają podstaw do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 kpa.
W sprawie zdaniem Sądu, błędnie organ odwoławczy uznał, że trafny jest zarzut pod adresem organu I instancji o braku należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy, przede wszystkim, co do opuszczenia przez H. W. miejsca dotychczasowego pobytu stałego oraz, że postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone w sposób mało wnikliwy, a zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy nie jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy.
Niewątpliwie podstawę prawną wymeldowania stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 993 ze zm.) zgodnie z którym, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Spełnienie tej przesłanki następuje wówczas, gdy opuszczenie to jest trwałe i dobrowolne oraz wynika z woli osoby opuszczającej lokal. Zameldowanie jednakże niewątpliwie służy celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby pod adresem stałego zameldowania tak, aby ewidencja była zgodna ze stanem faktycznym. Przy braku dobrowolności opuszczenia lokalu konieczne jest ustalenie czy osoba, która opuściła lokal i nie jest do niego wpuszczana podjęła prawem przewidziane środki w celu ochrony jej praw.
W trakcie postępowania wyjaśniającego przez organem I instancji H. W. utrzymywała, że jej pobyt poza granicami kraju jest pobytem czasowym, związanym z pracą, że zamierza powrócić do kraju i zamieszkać w miejscu pobytu stałego. W szczególności podczas przesłuchania w toku postępowania pierwszoinstacyjnego zeznała, że obecnie przebywa i pracuje za granicą. Prowadzi tam firmę sprzątającą. Gdy przyjeżdża do kraju, udaje się do miejsca stałego zameldowania jednak pobyt ten ma charakter odwiedzin. Ponadto ma utrudniony dostęp do budynku, ponieważ nie posiada kluczy, a pomieszczenia, które zajmowała właściciele przeznaczyli do remontu. Obecnie nie widzi możliwości powrotu do miejsca pobytu stałego. Nie podejmowała żadnych działań polubownego załatwienia sprawy zamieszkania z właścicielami budynku (od 6 lat nie rozmawia z nimi). Jej korespondencja jest nieodbierana i wraca z adnotacją, że adresat nieobecny.
Bezsporną i wynikająca z całości zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego, była okoliczności, że H. W. opuściła przedmiotowy lokal w marcu 2007r. albowiem sytuacja rodzinna i materialna była ciężką i jedynie jej wyjazd za granicę mógł zagwarantować stabilność finansową rodziny, bez zmuszenia jej do tego ze strony właścicieli budynku. Wadliwym, więc było wskazanie przez organ odwoławczy, że powinien zostać uzupełniony materiał dowodowy a w szczególności, że:
- należy wezwać H. W. do przedstawienia umowy o pracę celem udokumentowania prawdziwości twierdzenia, że pobyt poza granicami kraju ma związek z pracą oraz wyjaśnić czy faktycznie po powrocie do Polski zamierza zamieszkać w przedmiotowym budynku,
- należy ustalić gdzie podczas pobytów w kraju zatrzymuje się i czy jest to miejsce jej pobytu stałego,
- należy wyjaśnić czy w sytuacji, gdy nie jest wpuszczana do przedmiotowego lokalu, podejmowała jakiekolwiek środki prawne umożliwiające jej przebywanie w miejscu zameldowania na pobyt stały.
Zdaniem Sądu, zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy nie wymagał uzupełnienia we wskazanym przez organ odwoławczy zakresie, ponieważ okoliczności te wynikały chociażby z zeznań H. W., umożliwiając dokonanie przez organ odwoławczy w ramach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 kpa ustaleń, czy jedynie czasowo przebywa poza miejscem stałego pobytu, czy też skoncentrowała swoje sprawy życiowe w innym miejscu i w przedmiotowym budynku faktycznie nie mieszka.
Dlatego też zdaniem Sądu, organ l instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniającego w sprawie w sposób wnikliwy, wykorzystał wszelkie możliwości dowodowe w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy, zgodnie z art. 77 kpa. M.in. wyjaśnił w sposób wyczerpujący okoliczności związane z opuszczeniem przedmiotowego budynku przez H. W., że pobyt poza granicami kraju ma związek z pracą. Ustalono ponadto, że H. W. nie podejmowała środków prawnych związanych z utrudnianiem jej przebywania w miejscu zameldowania na pobyt stały.
W związku z powyższym organ odwoławczy wadliwie uznał, że należało decyzję organu I instancji uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Za wadliwością powyższego stanowiska organu odwoławczego przemawia również zawartość akt postępowania przedłożona wraz z odpowiedzią na skargę. Z dołączonych do tych akt już po wydaniu zaskarżonej decyzji dokumentów wynika, że H. W. i A. W. postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 27 grudnia 2007 r. sygn. akt [...] ograniczono władzę rodzicielską nad małoletnią K. W. przez umieszczenie jej w rodzinie zastępczej w Z. przy utrzymaniu nadzoru kuratora sądowego. Ponadto pozbawiono A. W. wykonywania władzy rodzicielskiej nad synem K. W. a H. W. zawieszono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad synem K. W.
Ponadto Komisariat Policji wskazał, że w okresie od marca 2007 r. do chwili obecnej podejmował tylko jedną interwencję zgłoszoną przez H. W. w dniu 9.03.2007 r. i dotyczyła ona nieporozumień z A. W.
Ponadto Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 22 czerwca 2005 r. sygn. akt [..] ograniczył A. W. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad jego dziećmi K. i K. W. przez orzeczenie nadzoru kuratora sądowego. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej skierował małoletniego K. W. do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnych Intelektualnie na pobyt stały.
Nie ulega wątpliwości, że organ odwoławczy ma prawo do dokonania odmiennej aniżeli organ I instancji oceny materiału dowodowego jak też do uzupełnienia tego materiału, jeżeli uzna to za konieczne. Jednakże sprawa poddana kontroli Sądu pozwalała na podjęcie decyzji przez organ odwoławczy bez potrzeby uchylania decyzji organu I instancji.
Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym prowadzeniu postępowania Wojewoda rozpatrzy odwołanie H. W. uwzględniając oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mając na uwadze także okoliczności wynikające z treści dokumentów dołączonych do akt po wydaniu uchylonej decyzji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło