III SA/Kr 517/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2025 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 stycznia 2025 r., nr UP-76/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Przedmiotem skargi W. G. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr UP–76/2025 z 31 stycznia 2025 r. (znak 180000/71/666829/2024) uchylająca własną decyzję z 5.03.2019 r. nr 344/2019 i odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek. Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: 1. Wnioskiem z 21.11.2018 r. skarżący wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. 2. Decyzją z 5.03.2019 r. Prezes Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia składek skarżącego, a decyzją z 3.06.2019 r. organ utrzymał w mocy wydaną decyzję. 3. Wyrokiem z 20.11.2019 r. (I SA/Kr 1004/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS w pierwszej kolejności winien dokonać analizy, czy dochodzone należności nie uległy przedawnieniu przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na zawieszenie, ewentualnie przerwanie biegu terminu przedawnienia. Wyniki tej analizy powinny znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy oraz w uzasadnieniu decyzji. Jeśli ZUS w wyniku tych czynności dojdzie do przekonania, że należności skarżącego z tytułu składek nie uległy przedawnieniu, ponownie merytorycznie rozpozna zasadność wniosku skarżącego o umorzenie zaległych składek. 4. Decyzją z 20.08.2020 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję z 5 marca 2019 r. 5. Wyrokiem z 11.02.2021 r. (I SA/Kr 1084/20) WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, że organ powinien w decyzji określić początek i koniec okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia oraz zdarzenie, powodujące zawieszenie biegu przedawnienia. Przeciwko skarżącemu zostało bowiem wystawionych wiele tytułów wykonawczych, a zatem w odniesieniu do każdego z tych tytułów wykonawczych należy ustalić, czy i kiedy nastąpiło jego doręczenie. Brak wiedzy dłużnika na temat podjętej czynności zmierzającej do ściągnięcia należności powoduje, że nie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W tej sytuacji analiza dokonana nie w odniesieniu do poszczególnych należności, ale do pewnych grup należności, stanowi duże uproszczenie. Sąd wskazał, że uwzględniając powyższe, organ powinien dokonać ponownego i wyczerpującego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, skupiając się przede wszystkim na dokładnych ustaleniach, czy w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, sporne zaległości nie uległy przedawnieniu. Rozstrzygnięcie organu w tym zakresie powinno być jasne i zrozumiałe, opatrzone odpowiednimi i wyraźnymi wnioskami w formie opisowej, a nie wyłącznie tabelarycznej. Organ powinien wskazać na podjęte czynności, niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrać i rozpatrzyć je w sposób kompleksowy, prawidłowy i wyczerpujący, a ponadto dokonać ich oceny w sposób swobodny, a nie dowolny. 6. Decyzją z 25.10.2021 r. Prezes Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z 5.03.2019 r. 7. Wyrokiem z 17.03.2022 r. (I SA/Kr 74/22) WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, że obowiązkiem organu było ustalenie i przedstawienie w uzasadnieniu decyzji daty początkowej, od której liczony jest bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do konkretnych należności będących przedmiotem postępowania: czy jest to data wymagalności należności, czy też początkiem biegu terminu przedawnienia jest dzień 1 stycznia 2012 r., oraz zdarzeń które w odniesieniu do konkretnych należności mogły mieć wpływ na przedłużenie terminu przedawnienia. Inaczej mówiąc, organ był zobligowany dokonać ustaleń i przedstawić w uzasadnieniu decyzji, czy do przedawnienia należności za okres od maja 1999 do marca 2009 r., przy uwzględnieniu zdarzeń mających wpływ na przedłużenie terminu przedawnienia, ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia liczony od 1 stycznia 2012 r. czy też termin 10 letni liczony od dnia wymagalności. Sąd wskazał, że organ po raz trzeci rozpoznając sprawę zobowiązany był do przedstawienia w uzasadnieniu swojej decyzji stosownej analizy odnośnie kwestii przedawnienia poszczególnych składek oraz załączenia do akt administracyjnych niezbędnej dokumentacji, na podstawie której ustalił, że należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu. 8. Decyzją z 29.11.2022 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję z 5.03.2019 r. 9. Wyrokiem z 18 kwietnia 2023 r. (I SA/Kr 115/23) WSA w Krakowie ponownie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd podkreślił, że we wszystkich uprzednich postępowaniach kluczowym, a zarazem wstępnym zagadnieniem dla rozpatrywanej sprawy było ustalenie kwestii przedawnienia należności objętej wnioskiem skarżącego. W uzasadnieniu wyroku z 17.03.2022 r. (I SA/Kr 74/22) wyraźnie wskazano, jakie dokumenty powinny znajdować się w aktach sprawy: tytuł wykonawczy wraz z dowodem doręczenia skarżącemu, postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wraz z dowodem doręczenia, wniosek o abolicję wraz z dowodem doręczenia, decyzja abolicyjna wraz z dowodem doręczenia, decyzja określająca wysokość zadłużenia z dowodem doręczenia, dowód, który pozwałby stwierdzić dokonania wpisu hipoteki przymusowej. Tymczasem, ponowna analiza akt administracyjnych wskazuje ich dołączono do nich jedynie upomnienia poprzedzające wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz wykaz załączników upomnienia wraz z dowodami ich doręczenia, a zatem w dalszym ciągu nie dołączono do akt dokumentów, które powinny się w nich znaleźć zgodnie z wydanymi orzeczeniami WSA w Krakowie. Sąd podniósł, że na podstawie art. 153 p.p.s.a. organ zobowiązany będzie przy ponownym rozpoznaniu sprawy do uwzględnienia przedstawionej przez Sąd oceny prawnej, podkreślił także, że zalecenia dla organu w toku ponownego postępowania wynikają wprost z rozważań Sądu, a ponadto aktualne dla organu pozostają nadal zalecenia WSA wynikające z wydanych w sprawie prawomocnych wyroków z dnia 20 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 1004/19 oraz z dnia 11 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 1084/20 i z dnia 17 marca 2022 r sygn. akt I SA/Kr 74/22. 10. Decyzją z dnia 12.12.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił decyzję z dnia 5 marca 2019 r. i odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu zaległych składek. W uzasadnieniu decyzji dokonał analizy zaległości skarżącego z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Ubezpieczenie Zdrowotne, Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych pod kątem przedawnienia. Przedstawił daty doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych, datę postanowienia Naczelnika U.S. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego – 19.03.2019 r., wniosku o abolicję – 27.02.2013 r. oraz prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie abolicji – 4.10.2018 r., datę doręczenia decyzji określającej wysokość zadłużenia oraz wpisu hipoteki przymusowej – 26.06.2009 r. oraz 8.09.2010 r. Odnosząc się do wątpliwości w kwestii zgodności z Konstytucją RP art. 24 ust. 5 u.s.u.s., ZUS wskazał, ze w dniu 20 maja 2020 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok, w którym stwierdził, że w zakresie w jakim wyłącza możliwość przedawnienia należności składkowych zabezpieczonych hipotecznie jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Organ zwrócił uwagę na mające w sprawie uregulowania prawne dotyczące przedawnienia i stwierdził, że przedawnienie należności składkowych nie nastąpiło. Przeanalizował przesłanki umorzenia tych należności i uznał brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. 11. WSA w Krakowie wyrokiem z 24.07.2024 r. (II SA/Kr 320/24) ponownie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd zwrócił uwagę, że w prawomocnych wyrokach zapadłych w sprawie skarżonego Sądy nakazały organom w pierwszej kolejności dokonanie niebudzących wątpliwości ustaleń w zakresie ewentualnego przedawnienia składek, których dotyczył wniosek o umorzenie, określenie daty wymagalności poszczególnych składek, daty wstrzymania biegu przedawnienia, zawieszenia biegu przedawnienia, a przede wszystkim dołączenie do akt tytułów wykonawczych wraz z potwierdzeniem ich doręczenia, wniosków o abolicję wraz z decyzją abolicyjną i dowodem jej doręczenia. Tymczasem, w aktach sprawy znajdują się: przedłożone przez skarżącego postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z 19 marca 2019 r., zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego na rzecz ZUS z 2001 r., 2004 r. 2003, wniosek o wpis w księdze wieczystej, tytuł wykonawczy wydany na skarżącego i małżonkę skarżącego z dnia 26 czerwca 2009 r., obejmujący okres od 05/1999 do 12/2007 r. oraz tytuł wykonawczy z dnia 8 września 2010 r. obejmujący zaległe składki ubezpieczeniowe za okres od 06.2008 do 03.2009 r., brak co nich dowodów doręczenia, zawiadomienie o wpisie hipoteki przymusowej zwykłej. W rezultacie, w dalszym ciągu Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie dołączył do akt dokumentów wskazanych m. in. w wyroku z dnia 18 kwietnia 2023 r. – brak jest w aktach tytułów wykonawczych oraz dowodów ich doręczenia skarżącemu, wniosku o abolicję, decyzji abolicyjnej, brak jest również ustaleń w zakresie daty wymagalności poszczególnych należności. W rezultacie, z uwagi na brak pełnego wykonania przez ZUS wskazań dotyczących ustalenia przedawnienia należności, których umorzenia domagał się skarżący, a zatem naruszenie art. 153 p.p.s.a. konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji. Sąd nie podzielił natomiast zarzutu braku rozważania znaczenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącego oceny konstytucyjności art. 24 ust. 5 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawarł bowiem w zaskarżonej decyzji rozważania w tym przedmiocie. Wskazał, że wyrokiem z dnia 20 maja 2020 r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt P 2/18) orzekł, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. jest zgodny z art. 64 ust. 2 i 3 w zw. z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. Dalej WSA w Krakowie podał, iż w sytuacji, gdy organ ustali, że istnieją nieprzedawnione należności, które mogą być przedmiotem decyzji o umorzeniu, ma obowiązek wszechstronnie zbadać stan faktyczny i rozważyć wszystkie okoliczności istotne dla sprawy, a podjętą decyzję uzasadnić zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. W sytuacji, gdy organ wypełni te obowiązki Sąd nie ma możliwości kontrolowania wyboru dokonanego przez organ. W szczególności, ustalenie przez organ zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 28 u.s.u.s., czy § 3 rozporządzenia, daje organowi możliwość wydania decyzji o umorzeniu zaległości, ale nie obliguje go do wydania takiego rozstrzygnięcia. W powołanym bowiem przepisie ustawodawca celowo przewidział instytucję uznania administracyjnego. Jak bowiem słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2024 r., II GSK 551/20) decyzja w sprawie umorzenia należności składkowych posiada charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może, ale nie musi udzielić stosownej ulgi, nawet w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek. 12. Zaskarżoną decyzją z 31.01.2025 r. Prezes ZUS uchylił w całości własną decyzję z 5 marca 2019 r. nr 344/2019, a następnie: 1. odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika, odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 296.505,41 zł w tym na: a) ubezpieczenie społeczne za okres 05/1999-05/2001, 07/2001-05/2002, 09/2002-12/2004, 02/2005-06/2006, 02-12/2007, 06,07,12/2008, 01-03/2009 w łącznej kwocie 242.551,11 zł, w tym: z tytułu składek – 51.962, 76 zł, - odsetek liczonych na dzień 21 listopada 2018 r. – 186.811,00 zł, opłaty dodatkowej - 3.759,75 zł, kosztów upomnienia – 17,60 zł; b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 11/1999, 01/2000-05/2001, 07/2001-05/2002, 09/2002-02/2004, 09/2004, 02/2005-06/2006, 11/2007, 06, 07, 09, 12/2008, 01-03/2009 w łącznej kwocie 42.844,09 zł, w tym: z tytułu składek - 8.639,80 zł, - odsetek liczonych na dzień 21 listopada 2018 r. - 33.269,00 zł; - opłaty dodatkowej - 908,89 zł, - kosztów upomnienia - 26,40 zł; c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 09, 12/1999, 02/2000-09/2000, 11/2000-05/2001, 07-10/2001, 02-06, 08-10/2003, 02-09, 11-12/2004, 10-12/2005, 01-06/2006, 02-12/2007, 06-07/2008, 01-03/2009 w łącznej kwocie 11.110,21 zł w tym: z tytułu - składek – 3 593,41 zł, - odsetek wyliczonych na dzień 21 listopada 2018 r. - 7.289,00 zł, - opłaty dodatkowej - 210,20 zł, - kosztów upomnienia – 17,60 zł (punkt 1); 2. odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 84.837,56 zł w tym na a) ubezpieczenie społeczne za okres 05/1999-05/2001, 02-03, 06, 08/2003, 02/2004-12/2004, 03/2005-01/2006, 02-12/2007, 06-07,12/2008, 01-03/2009, w łącznej kwocie 57.531,09 zł, w tym: - z tytułu składek – 18.545,74 zł, - odsetek liczonych na dzień 21 listopada 2018 r.- 35.208,00 zł, opłaty dodatkowej – 3759,75 zł, - kosztów upomnienia - 17,60 zł ; b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 01/2000-05/2001, 07/2001-05/2002, 09/2002-02/2004, 09/2004, 02-2005-06/2006, 11/2007, 06-07,09,12/2008, 01-03/2009 w łącznej kwocie 24.040,09 zł w tym z tytułu - składek – 1.120,58 zł, - odsetek liczonych na dzień 21 listopada 2018 r. - 1918,00 zł, - opłaty dodatkowej – 210 zł, - kosztów upomnienia - 17,60 zł. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu zwrócił m.in. uwagę na wydane dotychczas w sprawie wyroki WSA w Krakowie (por. wyżej) i płynące z nich zalecenia. Wskazał, iż rozpoznał sytuację rodzinną i materialną skarżącego na podstawie wszystkich uzyskanych dotychczas dokumentów. W oparciu o oświadczenie skarżącego z 4.12.2024 r. akcentował, iż: skarżący jest żona, od 4.06.2018 r. pracuje na podstawie umowy o pracę w firmie FU-H "G." M. G. - w związku z nieuzyskaniem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy 16 listopada 2024 r. ponownie podjął pracę w 1/2 wymiaru czasu pracy na stanowisku kierowcy/zaopatrzeniowca i uzyskuje dochody w wysokości 2.150,00 zł brutto, tj. 1.630,77 zł netto miesięcznie; nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych; nie uzyskuje dochodu z innych źródeł; nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej, z Urzędu Pracy oraz nie korzysta z innych form pomocy; prowadzi gospodarstwo domowe z żoną – A., która uzyskuje dochody w wysokości 3.6.51,03 zł netto miesięcznie (3.791,97 zł średniorocznie); ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych - 978,72 zł, kosztów związanych z leczeniem - 300,00 zł oraz innych (z tytułu kredytu hipotecznego oraz pożyczki) - 2.830,13 zł; nie posiada innych zobowiązań finansowych; nie posiada nieruchomości, ruchomości, praw majątkowych oraz wierzytelności; podejmował próby zatrudnienia u innych pracodawców ale z powodu problemów i ograniczeń zdrowotnych nie został zatrudniony. Organ podał, że do rozpatrzenia sprawy skorzystano z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Bazy Internetowej Regon, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Na ich podstawie organ ustalił, że: 21 stycznia 2010 r. skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarczej; od 4 czerwca 2018 r. jest zgłoszony do ubezpieczeń w ZUS na podstawie umowy o pracę w 1/2 wymiaru czasu pracy przez Firmę [...] "G.", od 1 stycznia 2024 r. do 14 listopada 2024 r. był zgłoszony do ZUS z kodem 151 - pracodawca wykazywał, że skarżący był nieobecny w pracy bez prawa do wynagrodzenia, podstawa wymiaru składek społeczne wynosiła 0 zł, od 15 listopada 2024 r. do 30 listopada 2024 r. podstawa na ubezpieczenia społeczne wyniosła 1.244,74 zł, tj. 977,76 zł netto, w grudniu 2024 r. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wyniosła 2.150,00 zł, tj. 1.688,26 zł netto. Organ podał, że skarżący był właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 94,10 m2 w M., a nieruchomość tę, na podstawie przeniesienia własności tytułem aportu z 2 kwietnia 2015 r. przekazał skarżący spółce A. Sp. z o. o. której wspólnikiem jest jego córka, prezesem zarządu jest syn, a, prokurentem żona. Ten lokal mieszkalny zamieszkania skarżący z żoną. Organ przywołał następnie art. 24 ust. 5 u.s.u.s. mówiący, iż nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu zabezpieczone hipoteką. Wskazał na wyrok TK z 2.06.2020 r. (sygn. akt P 2/18). Zaakcentował, iż przeprowadził analizę kwestii przedawnienia i stwierdził, że w stosunku do należności figurujących na koncie skarżącego upłynął termin przedawnienia, ale zadłużenie zostało zabezpieczone przymusowymi na wyżej opisanej nieruchomości. Dokonane to zostało wpisami: z 6 lipca 2009 r. - na podstawie tytułu wykonawczego [...] z 26.06.2009 r. za okres 05/1999-12/2007 na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Pracowniczych na kwotę 109.675,26 zł oraz z 22.10.2010 r. - na podstawie tytułu wykonawczego [...] z 8.08.2010 r. za okres 06/2008-03/2009 na ubezpieczenia ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na kwotę 5.451,22 zł. Obecnie egzekucja nie jest prowadzona. Kolejno organ przedstawił treść art. 28 ust. 3 i wskazał, że żadna z tych przesłanek nie występuje. W odniesieniu do przesłanek z punktów 3,5 oraz 6 – zwrócił uwagę na istniejące zabezpieczenie hipoteczne należności składkowych i na fakt, że dotychczas egzekucja nie była prowadzona w stosunku do tego majątku, a aktualny właściciel nieruchomości jest dłużnikiem rzeczowym i nadal istnieje możliwość dochodzenia zabezpieczonych należności z przedmiotu zabezpieczenia na podstawie art. 24 ust. 5 u.s.u.s. ZUS stwierdził, że w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności. Następnie ZUS przeanalizował przesłanki umorzenia z rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365). Organ przywołał sytuację zdrowotną skarżącego (m.in. w 2022 r. przeszedł zespojenie złamania kości piszczelowej i strzałkowej, a wcześniej rekonstrukcję stawu biodrowego). Skarżący poinformował ZUS, że cierpi na kamicę moczowodu, dnę moczanową, nadciśnienie, refluks, ma problemy z kręgosłupem lędźwiowym. Zwrócono uwagę, że lekarz orzecznik ZUS orzekł, że skarżący jest częściowo niezdolny do pracy (do 31.10.2025 r.), co pozostaje w związku z narządem ruchu. Wskazano, że skarżący pracuje od 4.06.2018 r. na postawie umowy o pracę (1/2 etatu). Podkreślono, że we wrześniu 2025 r. skarżący nabędzie prawo do złożenia wniosku o emeryturę. W ocenie organu, brak podstaw do uznania, że stan zdrowia skarżącego pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodów na spłatę należności. ZUS zwrócił uwagę, że przesłanka z par. 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości w zapłacie składek, lecz oznacza obiektywną wyjątkową sytuację zagrażającą bytowi. ZUS podał zarobki skarżącego (1688 zł) akcentując, że skoro pracuje w firmie córki, to zarobki te zależą od decyzji członka rodziny. Wskazał, że żona skarżącego zarabia netto 3791 zł, a więc miesięczny dochód rodziny wynosi 5480 zł i jest wyższy o 2357 zł niż minimum socjalne (3122 zł – III kwartał 2024 r.). Sytuacja skarżącego nie wskazuje więc na stan ubóstwa. Miesięczne wydatki skarżącego to kwota 1278 zł, a więc budżet skarżącego pozwala na ich opłatę. Choć w tej kwocie nie ma np. ubrań, czy żywności, to jednak takie wydatki nie są nadzwyczajne, a na ich realizację pozostaje skarżącemu 4200 zł miesięcznie. ZUS odniósł się do dokonywanej przez żonę skarżącego spłaty rat kredytu hipotecznego (2 010 zł miesięcznie) i pożyczki (876 zł miesięcznie ) – łącznie ok. 2 900 zł miesięcznie. Wskazał m.in. że istnienie tych zobowiązań nie jest podstawą umorzenia należności składkowych. Nie korzystają one z pierwszeństwa zaspokojenia. Obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne wynika natomiast bezpośrednio z u.s.u.s. Zobowiązania zaś cywilnoprawne zostały zaciągnięte świadomie, z uwzględnieniem możliwości finansowych i ich ewentualnych negatywnych skutków. Końcowo ZUS podkreślił wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności składkowych, co związane jest ze skrajną biedą, nieprzewidzialnymi wypadkami losowymi, gdy status materialny trwale nie rokuje spłaty zadłużenia. ZUS wskazał, że nie prowadzi obecnie przymusowych czynności egzekucyjnych dlatego sam fakt istnienia zaległości nie ma wpływu na poziom zaspokojenia potrzeb bytowych skarżącego. Akcentował, że w trybie przymusowym może dochodzić należności tylko z przedmiotu hipoteki. W kontekście zaś możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych nie istnieją wg ZUS – żadne szczególne okoliczności opisane w rozporządzeniu, przemawiające za natychmiastowym umorzeniem zaległości. Organ zwrócił uwagę na przeniesienie przez skarżącego własności nieruchomości (lokalu, w którym zamieszkuje) – tytułem aportu do spółki z o.o. – należącej i zarządzanej przez członków rodziny. Wg organu, natychmiastowe umorzenie należności byłoby działaniem przedwczesnym i sprzecznym z interesem społecznym, który musi być akcentowany szczególnie mocno. Słuszny interes skarżącego zabezpiecza dochód przekraczający minimum socjalne. Wskazano też na możliwość zawarcia przez skarżącego układu ratalnego i możliwość spłaty długu w dalszej perspektywie czasowej. 13. W skardze na opisaną wyżej decyzję skarżący zarzucił naruszenie: - art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostosowanie się w pełni do oceny prawnej oraz niewykonanie w pełni zaleceń wynikających z prawomocnych wyroków WSA w Krakowie: z dnia 20 listopada 2019r., sygn. akt: I SA/Kr 1004/19, z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt: I SA/Kr 1084/20, dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt: I SA/Kr 74/22, z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt: I SA/Kr 115/23, oraz z dnia 24 lipca 2024 r., sygn. akt: III SA/Kr 320/24, jak również zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie czynienia ustaleń, czy w dacie wydawania zaskarżonej decyzji sporne zaległości z tytułu składek nie uległy przedawnieniu, czy egzekwowanie spornych należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może realnie prowadzić do popadnięcia Skarżącego w ubóstwo, powodujące konieczność korzystania z pomocy społecznej, oraz czy Skarżący ze względu na swój stan zdrowia spełnia przesłankę wskazaną w §3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a ponadto poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. - art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, że sporne zaległości nie uległy przedawnieniu wskutek objęcia ich zabezpieczeniem hipotecznym, podczas gdy: a) po ustanowieniu zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomości doszło do przejścia własności tejże nieruchomości na inny podmiot (wraz z hipoteką zabezpieczającą zaległe należności składkowe), wobec czego aktualny właściciel nieruchomości jest dłużnikiem rzeczowym ZUS, natomiast Skarżący jest "wyłącznie" dłużnikiem osobistym organu, do którego zastosowanie znajduje ogólna reguła przedawnienia zobowiązań składkowych, zaś skutek, o którym mowa w art. 24 ust. 5 u.s.u.s., tj. że nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką, odnosi się tylko względem dłużnika rzeczowego (każdoczesnego właściciela nieruchomości). b) hipoteka zwykła ustanowiona na nieruchomości zabezpiecza wyłącznie należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 115 126,48 zł, nie zabezpiecza natomiast odsetek (które stanowią przeważającą część zadłużenia skarżącego) ani innych należności ubocznych, a zatem przedmiotowe należności uboczne (odsetki i inne) podlegają ogólnym regułom przedawnienia (tak jak należności niezabezpieczone hipotecznie) i zarówno dłużnik osobisty (skarżący), jak i dłużnik rzeczowy (A. Sp. z o.o.) po upływie terminu przedawnienia mogą uchylić się od zapłaty przedawnionych odsetek i innych należności ubocznych. c) wykładnia art. 24 ust. 5 u.s.u.s. dokonywana przez Sądy (przed wydaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 maja 2020 r., P 2/18) prowadziła do wniosku, że jest on niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, co skutkuje niemożnością jego zastosowania, zatem ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżącego nie wykluczało przedawnienia zobowiązania zabezpieczonego hipoteką, co oznacza, że termin przedawnienia należności składkowych biegł na zasadach ogólnych, - art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 w zw. z art. 28 ust. 2, oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s., jak również § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej 3 2 dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), w zw. z art. 153 p.p.s.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, a także poprzez wadliwe ustalenie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s., jak też nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3au.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 Rozporządzenia, a w konsekwencji odmowę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, pomimo iż w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w wymienionych przepisach. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi obszernie rozwinięte zostały podniesione zarzuty. 14. W odpowiedzi na skargę (k. 1013) organ domagał się jej oddalenia. Akcentował m.in. fakt ustanowienia zabezpieczenia hipotecznego należności obciążających skarżącego oraz to, że dochodzenie tych należności może być prowadzone w stosunku do dłużnika rzeczowego (A. sp. z o.o.). Brak jest podstaw do uznania spornych należności za całkowicie nieściągalne, skoro są zabezpieczone hipoteką na nieruchomości. Organ akcentował uznaniowy charakter wydanej decyzji, jak też fakt, że skarżący jest aktywny zawodowo i ma możliwość uzyskiwania dochodów. W sprawie nie występują żadne okoliczności mające cechy zdarzeń szczególnych, które mogłyby stanowić podstawę umorzenia długu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: 15. Skarga podlegała oddaleniu. 16. Stosownie do art. 153 ustawy z 30.08.2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634; dalej p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10.01.2012 r. (sygn. akt II FSK 1328/10) wyjaśnił, że związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się temu w pełnym zakresie. Jednakże ocena prawna i wskazania nie mają absolutnego charakteru. Tracą one moc wiążącą w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. też np. wyrok NSA z 23.10.1998 r., sygn. akt I SA 1663/96). 17. Jak wynika z przedstawionego w części historycznej niniejszego uzasadnienia stanu sprawy, Sądy, które uprzednio kontrolowały wydawane przez Prezesa ZUS decyzje o odmowie umorzenia skarżącemu obciążających go należności składkowych prezentowały zasadniczo stanowisko, iż Prezes ZUS - choć twierdził, że nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek figurujących na koncie skarżącego - to jednak tego zagadnienia poprawnie nie zbadał i nie udokumentował. To natomiast zaniechanie każdorazowo skutkowało uchylaniem zaskarżanych przez skarżącego do Sądu decyzji. W obecnie kontrolowanym rozstrzygnięciu pogląd organu w kwestii przedawnienia należności składkowych uległ zasadniczej zmianie. Organ wskazał bowiem, że upłynął już termin przedawnienia obciążających skarżącego należności (z akt wynika, że nastąpiło to w dniu 19.03.2024 r. – k. 34) niemniej jednak należności te przedawnieniu nie uległy, albowiem zostały zabezpieczone hipoteką na nieruchomości - stanowiącej w dacie dokonywania wpisu tego obciążenia - własność skarżącego. Z akt sprawy wynika przy tym również, iż skarżący zbył prawo własności powyższej (obciążonej hipoteką) nieruchomości, wnosząc ją tytułem aportu do spółki z o.o., tworzonej i zarządzanej przez członków jego najbliższej rodziny. 18.1. Zagadnienie dotyczące upływu terminu przedawnienia należności składkowych zabezpieczonych hipoteką ustanowioną na rzecz ZUS regulowane jest przepisem art. 24 ust. 5 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (aktualny publikator: Dz. U. 2025 r., poz. 350; dalej u.s.u.s). Przepis ten stanowi, że nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. 18.2. Przywołana regulacja była przedmiotem wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 20.05.2020 r. (sygn. akt P 2/18) stwierdził, że przepis art. 24 ust. 5 u.s.u.s w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczone hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. 18.3. Z normy zawartej w cytowanym wyżej art. 24 ust. 5 u.s.u.s. wynika kilka istotnych dla kontrolowanej sprawy konsekwencji: - po pierwsze, sam fakt stwierdzenia przez organ administracji upływu terminu przedawnienia należności składkowych obciążających skarżącego, przy jednoczesnym braku ich przedawnienia z powodu istnienia zabezpieczenia hipotecznego powodował, że należności te nie wygasły, a zatem w dalszym ciągu przedmiot tej sprawy istniał, przez co możliwe (i konieczne) było merytoryczne orzekanie przez organ administracji w kwestii złożonego przez skarżącego wniosku o umorzenie tych należności; - po drugie, efektem tego, że po upływie terminu przedawnienia należności składkowe zabezpieczone rzeczowo mogą być egzekwowane jedynie tylko z przedmiotu zabezpieczenia (z obciążonej nieruchomości), a nadto ze wskazanym w przepisie ograniczeniem tej egzekucji – jest to, iż brak aktualnie podstaw prawnych do kierowania egzekucji należności składkowych skarżącego do środków pieniężnych stanowiących jego własność (przez niego uzyskiwanych), jak też do jakichkolwiek innych składników jego mienia; - po trzecie, z uwagi na zbycie przez skarżącego prawa własności nieruchomości obciążonej hipoteką ustanowioną na rzecz ZUS, ewentualne zaspokojenie się tego organu administracji może nastąpić z mienia (z nieruchomości) stanowiącego własność innego niż skarżący podmiotu, co z kolei prowadzi do wniosku, że z perspektywy majątku skarżącego (obecnego lub przyszłego), egzekucja ta będzie neutralna. Inaczej rzecz ujmując, efektywna możliwość dochodzenia przez ZUS zabezpieczonych hipoteką należności składkowych obciążających skarżącego nie jest już bezpośrednio powiązana z jego sytuacją majątkową odnoszoną do zdolności spłaty tych należności, skoro odpowiedzialność za te należności obciąża obecnie inny podmiot (aktualnego właściciela nieruchomości). 19.1. Przedstawienie powyższych rozważań i towarzyszących im wniosków było istotne z uwagi na wyrażoną przez organ administracji w zaskarżonej decyzji ocenę przesłanek warunkujących umorzenie należności składkowych. Umorzenie tych należności jest bowiem zasadniczo warunkowane zdarzeniami lub okolicznościami związanymi z ich ściągalnością. 19.2. Z art. 28 ust. 1 i ust. 3a u.s.u.s. wynika, że do umorzenia należności z tytułu składek może dojść w dwóch sytuacjach: całkowitej nieściągalności, bądź w uzasadnionych przypadkach - pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Należy zatem przyjmować, że "całkowita nieściągalność" oraz "uzasadnione przypadki" (pomimo braku całkowitej nieściągalności) stanowią prawnomaterialne przesłanki zastosowania omawianej instytucji (P. Dobrowolski [w:] Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, red. K. Antonów, Warszawa 2024, komentarz do art. 28.). Uogólniając należy stwierdzić, że całkowita nieściągalność zachodzi zasadniczo wówczas, gdy dłużnik nie posiada źródeł dochodu i majątku, z którego można efektywnie dochodzić należności oraz brak jest możliwości potrącenia zadłużenia ze świadczeń (por. wyrok WSA w Kielcach z 3.11.2016 r., I SA/Ke 549/16). W art. 28 ust. 3 ustawy sformułowano definicję wyliczającą przypadki całkowitej nieściągalności, a katalog ten ma charakter zamknięty. Z kolei przypadki umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności określone zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365; dalej "rozporządzenie"). 19.3. Podkreślić przy tym trzeba, że nawet wystąpienie przesłanek umorzenia należności nie skutkuje automatycznie powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje organowi taką możliwość. Zatem, w razie stwierdzenia wystąpienia tych przesłanek, organ może także podjąć rozstrzygnięcie odmowne, jednak w takim przypadku powinien uzasadnić swą decyzję w sposób niebudzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jej wydawaniu (por. wyrok WSA w Krakowie z 11.08.2023 r., I SA/Kr 462/23). 19.4. Analiza kontrolowanej decyzji wskazuje, że organ zajął stanowisko względem wszystkich prawem określonych przesłanek branych pod uwagę przy ocenie wniosku skarżącego o umorzenie należności składkowych i zasadnie, w realiach kontrolowanej sprawy, stwierdził brak podstaw do ich umorzenia. W sprawie było bezsporne, iż nie zachodziły przesłanki z pkt 1, 2, 4, 4a, 4b, 4c przepisu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. (skarżący żyje, nie było względem niego prowadzone postępowanie upadłościowe, likwidacyjne, a wysokość nieopłaconej składki przekracza koszty upomnienia). Oceniając natomiast przesłanki z art. 28 ust. 4 punkt 3 (zaprzestanie prowadzenia działalności przy braku majątku z którego można egzekwować należność, jak też osób na które można przenieść odpowiedzialność); punkt 5 (naczelnik urzędu skarbowego stwierdził brak majątku z którego można prowadzić egzekucję) jak też punkt 6 (oczywistość braku uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatków egzekucyjnych) - każdorazowo poprawnie wyeksponował organ administracji fakt hipotecznego zabezpieczenia zadłużenia skarżącego istniejącego na nieruchomości oraz to, że z uwagi na zbycie przez skarżącego prawa własności tej obciążonej nieruchomości (aport do spółki z o.o. dokonany w 2015 r.) - to aktualny właściciel tego mienia stał się dłużnikiem rzeczowym organu, przez co istnieje realna możliwość dochodzenia nieopłaconych dotychczas należności składkowych właśnie z przedmiotu ustanowionego zabezpieczenia. Jak bowiem wyżej wskazano, choć prawo własności nieruchomości na której ZUS dokonał hipotecznego zabezpieczenia należności obciążających skarżącego – przeszło na inny podmiot (spółkę z o.o.), to jednak prawo to jest obciążone i można z niego prowadzić egzekucję nieopłaconych, a zabezpieczonych składek. Jeżeli więc istnieje realna szansa na chociażby częściową spłatę należności w toku egzekucji kierowanej do obciążonego hipoteką majątku stanowiącego obecnie własność innego niż skarżący podmiotu, to nie sposób w tych uwarunkowaniach znaleźć podstawy do przyjmowania nieściągalności tych należności odnoszonej do aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego, czy zdarzeń lub czynności podejmowanych w przeszłości w odniesieniu do jego majątku (np. umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z 19.03.2019 r.). Jak bowiem wyżej wskazano i akcentowano, dochodzenie tych należności (ich egzekucja) jest neutralna z perspektywy sytuacji majątkowej skarżącego, skoro egzekucja może być prowadzona wyłącznie z nieruchomości będącej obecnie własnością innego niż skarżący podmiotu. Choć w przedstawionych warunkach nie jest więc wykluczona dopuszczalność umorzenia zabezpieczonych hipoteką należności składkowych (ZUS podejmuje decyzję uznaniową), to jednak mechanizm działania art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w sytuacji zbycia przez dłużnika przedmiotu zabezpieczenia – skutkuje przeniesieniem odpowiedzialności za powstały dług – na inny podmiot (nabywcę nieruchomości) przez co ocena umorzenia należności składkowych w oparciu o przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 3, pkt 5 oraz pkt 6 u.s.u.s. – nie może pomijać takiej sytuacji. Dostrzec przy tym trzeba, że w istocie skutkiem umorzenia należności byłoby wygaśnięcie nie tylko zobowiązania skarżącego ale w konsekwencji także i hipoteki obciążającej nieruchomość stanowiącą - co należy ponownie podkreślić - własność innego niż skarżący podmiotu, a to skutkowałoby faktycznym przysporzeniem na rzecz tego ostatniego. W takiej sytuacji eksponowany przez ZUS w kontrolowanej decyzji charakter publicznoprawnego zobowiązania zabezpieczonego hipoteką nakazywał uwzględniać wskazane wyżej skutki jakie powoduje następstwo (zmiana) podmiotu uprawnionego do obciążonego prawa własności nieruchomości. Podkreślić przy tym należy, że skoro ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy, to tym bardziej wymyka się spod zasadności ocen uwzględnianych przy umorzeniu należności interes innego niż wnioskodawca podmiotu, tj. nabywcy nieruchomości obciążonej hipoteką na rzecz ZUS. Przedstawione wyżej rozważania przekładają się także na ocenę przesłanek umorzenia należności składkowych, które określone są w rozporządzeniu. Także i w przypadku tych przesłanek Prezes ZUS trafnie ocenił brak podstaw do umorzenia należności składkowych. Przepis par. 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia dopuszcza możliwość umorzenia należności z tytułu składek, gdy ich opłacenie pozbawiałoby dłużnika możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jak już wskazano, dochodzenie należności obciążających skarżącego nie może obecnie obejmować ani środków pieniężnych, ani innego mienia stanowiącego własność skarżącego, a może dotyczyć jedynie przedmiotu hipoteki stanowiącego własność spółki z o.o. Taka zaś sytuacja nie może być postrzegana jako mogąca mieć wpływ na pogorszenie sytuacji materialno-bytowej skarżącego lub jego rodziny. Jak przy tym ustalił organ w toku postępowania, dochód rodziny skarżącego wynosi ok 5,5 tys. zł miesięcznie, co przy uwzględnieniu faktu prowadzenia dwuosobowego gospodarstwa domowego – przekracza minimum socjalne (wynoszące 3 122 zł). W nawiązaniu do podnoszonych przez skarżącego zarzutów o konieczności uwzględnienia w dochodzie rodziny kosztu spłaty kilkusetysięcznego kredytu zaciągniętego przez żonę skarżącego na pokrycie zobowiązań cywilnoprawnych, trafnie akcentował organ administracji w wydanej decyzji (s. 15), iż należności te nie korzystają z pierwszeństwa w zaspokojeniu przed publicznoprawnymi, toteż zobowiązany nie może skutecznie powoływać się na zadłużenie wynikające np. z umowy kredytu czy pożyczki, które by uniemożliwiały mu zapłatę składek na ubezpieczenia społeczne (por. wyrok WSA w Białymstoku z 1.07.2020 r., I SA/Bk 129/20; wyrok WSA w Gdańsku z 9.04.2019 r., I SA/Gd 358/19, por. także wyrok WSA w Gliwicach z 5.09.2023 r., III SA/Gl 338/23). Nawet więc posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Należności o charakterze prywatnoprawnym nie mają pierwszeństwa przed regulowaniem należności składkowych. Skutkowałoby to w istocie przerzuceniem ciężaru finansowania świadczeń z ubezpieczeń społecznych, na innych ubezpieczonych. Jak słusznie wskazał NSA w wyroku z 27.06.2019 r. (sygn. akt I GSK 573/19) przyznanie priorytetu w zaspokajaniu należnościom prywatnym prowadziłoby do naruszenia interesu publicznego, gdyż dochodziłoby do nieuprawnionego uprzywilejowywania podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli. Organ zajął stanowisko w powyższym względzie i uczynił ją przedmiotem rozważań. W nawiązaniu do przesłanki umorzenia należności składkowych z par. 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia (przewlekła choroba zobowiązanego pozbawiająca możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego umorzenie należności) wskazać należy, iż akta sprawy dowodzą, że skarżący, choć dysponuje orzeczeniem o niezdolności do pracy, to jest to jednak niezdolność częściowa i czasowa (do października 2025 r.), a nadto mimo tego orzeczenia i wynikającego z niego stanu zdrowia, był zdolny podjąć i wykonywać pracę na pół etatu. Sytuacja zdrowotna skarżącego nie wyklucza więc możliwości uzyskiwania dochodu, a deklarowana w skardze konieczność podjęcia tej pracy (z uwagi na brak uzyskania renty), jak też miejsce jej wykonywania (firma rodzinna) pozostawały bez istotnego związku i znaczenia dla oceny spełnienia przesłanki umorzenia należności określonej w cytowanym wyżej przepisie skoro niewątpliwym było, że stan zdrowia skarżącego nie wyklucza zarobkowania. Zaakcentować należy, iż mimo zmiany stanu faktycznego sprawy wynikającej z przyjętego przez organ upływu terminu przedawnienia należności składkowych obciążających skarżącego i braku przedawnienia tych należności wobec istnienia zabezpieczenia hipotecznego, w kontrolowanej obecnie decyzji organ przeanalizował sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną skarżącego (k. 11-15), zajął stanowisko w powyższym względzie i zasadnie (por. wyżej) stwierdził brak podstaw do umorzenia tych należności. Prezes ZUS wypełnił tym samym także wskazania zawarte w wydanym w sprawie wyroku WSA w Krakowie z 11.02.2021 r. (sygn. akt I SA/Kr 1084/20). Sąd orzekający w tej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 23.04.2009 r. (sygn. akt II GSK 884/08), że podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla przypadków wyjątkowych, a nawet drastycznych, szczególnie trudnych powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Realia kontrolowanej sprawy, tj. głównie akcentowany wyżej fakt, że odpowiedzialność za spłatę należności składkowych ciąży obecnie na innym niż skarżącym podmiocie (wobec zbycia prawa własności nieruchomości na którym zabezpieczona została splata należności obciążających skarżącego), przy uwzględnieniu wszystkich pozostałych okoliczności tej sprawy (wyżej akcentowanych) nie pozwalały na stwierdzenie wystąpienia drastycznych, czy szczególnie trudnych przyczyn lub okoliczności umożliwiających umorzenie należności, o czym trafnie wypowiedział się orzekający organ administracji. 20.1. Przedstawione rozważania stanowią zasadnicze ustosunkowanie się do zarzutów skargi, które Sąd w całości uznał za pozbawione zasadności. 20.2. Uzupełniając stanowisko względem zarzutów skargi podnieść należy, że stwierdzenie przez organ, iż upłynął termin przedawnienia należności, lecz same składki nie uległy przedawnieniu z uwagi na ich hipoteczne zabezpieczenie - wykluczały potrzebę szczegółowego odnoszenia się organu do tego, jakie czynności podejmował organ celem przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Zarzuty skargi podnoszone w tym względzie nie były więc trafne. W tożsamy sposób Sąd ocenił zarzut braku podania daty, z którą organ wiązał upływ terminu przedawnienia. Z akt wynika, że termin ten upłynął w dniu 19.03.2024 r. (k. 34), a brak zawarcia tej informacji w decyzji postrzegać należy jako nieistotny mankament redakcyjny, gdy uwzględni się brak sporu, co do faktu dokonania zabezpieczenia hipotecznego tych składek i w konsekwencji brak ich przedawnienia (art. 24 ust. 5 u.s.u.s.). 20.3. Zasadnicza część argumentacji skargi sprowadzała się do wskazania, że nie obciążają skarżącego odsetki od istniejącej zaległości w spłacie należności składkowych, albowiem wysokość tych należności ubocznych jest limitowana z uwagi na przywoływane w skardze regulacje prawne dotyczące ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Skarżący podawał w skardze m.in., że "organ w ramach zabezpieczenia hipotecznego może uzyskać maksymalną kwotę 115 126, 48 zł, podczas gdy decyzja odmawia umorzenia należności w kwotach 296 505,41 i 84 837,56 zł – na które składają się w większości odsetki niezabezpieczone hipotecznie." (s. 9 skargi). Zajmując stanowisko w tym względzie wskazać należy, że sygnalizowane przez skarżącego zagadnienie wykracza poza przedmiot kontrolowanej sprawy. Kontrolowana decyzja obejmowała bowiem wypowiedź organu dotyczącą istnienia podstaw umorzenia należności składkowych skarżącego. Charakter prawny tej decyzji nie przesądza w ogóle kwoty, jaka efektywnie może być przez organ dochodzona w ramach (ewentualnego) postępowania egzekucyjnego. Sama bowiem kwota możliwej egzekucji z obciążonego hipoteką majątku (nieruchomości) nie jest ustalana w postępowaniu obejmującym rozpoznanie wniosku o umorzenie należności składkowych, lecz zagadnienie to może być przedmiotem ocen i wypowiedzi właśnie w postępowaniu egzekucyjnym. Przepis art. 24 ust. 5 u.s.u.s. przenosi bowiem ocenę kwestii zakresu odpowiedzialności ciążącej na obciążonym hipoteką majątku na grunt postępowania egzekucyjnego. 20.4. W skardze skarżący prezentował stanowisko, oparte na poglądzie wyrażonym w wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 15.12.2020 r. (sygn. akt III AUa 392/20), że w sytuacji przeniesienia przez dłużnika prawa własności nieruchomości obciążonej hipoteką na rzecz ZUS, znajduje zastosowanie ogólna reguła przedawnienia zobowiązań składkowych, co miałoby prowadzić do tego, że ustanie zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomości należącej do dłużnika powodowałoby, że nie ma do niego zastosowania reguła z art. 24 ust. 5 u.s.u.s., a to miałoby skutkować tym, że względem skarżącego, który przestał być dłużnikiem rzeczowym, a stał się dłużnikiem osobistym (po zbyciu nieruchomości) zastosowanie ma ogólna reguła przedawnienia zobowiązań. Skarżący akcentował, że skoro po zabezpieczeniu hipotecznym doszło do przejścia własności tej nieruchomości na inny podmiot (spółkę z o.o.), to skarżący jest wyłącznie dłużnikiem osobistym, do którego znajduje zastosowanie ogólna reguła przedawnienia zobowiązań składkowych. Zajmując stanowisko względem tego poglądu wskazać trzeba, że został on wypowiedziany przez sąd powszechny w sprawie dotyczącej odpowiedzialności spadkobierców dłużnika za jego zaległe składki, co już samoistnie wskazuje na odmienność uregulowań prawnych mających zastosowanie w tamtej sprawie względem sprawy będącej obecnie przedmiotem kontroli Sądu (por. s. 6 uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego, gdzie Sąd przywołuje przepisy Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 i 32 u.s.u.s.). Analiza uzasadnienia powyższego wyroku, jak też fakt jego anonimizacji, nie pozwalały na kompleksowe zorientowanie się we wszystkich uwarunkowaniach faktycznych sprawy, w jakich wyrok ten zapadł. Nadto dostrzec należy, że Sąd Apelacyjny po prezentacji wywodu o przedawnieniu należności z tytułu składek (s. 7) wprost podał, że składki nieobjęte zabezpieczeniem hipotecznym przedawniły się z dniem (...). Dalej Sąd Apelacyjny podkreślał, że stwierdzenie, iż organ rentowy posiada zabezpieczenie rzeczowe, wobec czego może egzekwować zaległe składki, z tym, że egzekucja obciąża już tylko każdoczesnego właściciela nieruchomości, a skoro dłużnikiem ZUS pozostaje dłużnik rzeczowy i względem niego składki się nie przedawniły (art. 24 ust. 5 u.s.u.s.), to cel zabezpieczenia, którym jest uzyskanie zaległych składek, może być nadal osiągnięty w drodze egzekucji. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, powyżej przywołane motywy wywiedzione w sprawie przywołanej przez skarżącego na poparcie własnej argumentacji - wpisują się w wyżej już zaprezentowaną wykładnię art. 24 ust. 5 u.s.u.s. Brak jest podstaw aby wywodzić, że dłużnik ZUS, na którego majątku organ ten dokonał hipotecznego zabezpieczenia należności składkowych – miałby być w lepszej sytuacji w zakresie odpowiedzialności za nieopłacone składki, gdy przeniesie własność obciążonej nieruchomości – w stosunku do takiego dłużnika, który czynności rozporządzających obciążonym mieniem nie podejmował. Art. 24 ust. 5 u.s.u.s. jasno bowiem stanowi, że należności ZUS zabezpieczone hipoteką nie przedawniają się, jednak istnieją ograniczenia w egzekucji tych należności (tylko z przedmiotu hipoteki i do wysokości określonej w.w. przepisem). W kontrolowanej sprawie skarżący nie dowodził i nie podawał, aby istnieć miały jakieś inne należności składkowe niż te, które zostały zabezpieczone hipoteką, i do których mogłyby mieć zastosowanie reguły ogólne przedawnienia należności, które w efekcie mogłyby się już przedawnić. 20.5. W kwestii zarzutu obejmującego nienależycie obsadzony skład TK wydający wyrok z 20.05.2020 r. (sygn. akt P 2/18) i w konsekwencji brak ważności i skuteczności powołanego wyroku Trybunału należy – za poglądem wyrażonym przez NSA w wyroku z 30.06.2023 r. (sygn. akt I GSK 1131/22) – wskazać, iż "w polskim systemie prawa ustawodawca nie przewidział trybu, w którym organy administracji publicznej i sądy administracyjne mogłyby odmówić stosowania określonego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, w sytuacji uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości składu w nim orzekającego. Naczelny Sąd Administracyjny nie posiada zatem kompetencji do badania statusu sędziego powołanego do składu orzekającego Trybunału Konstytucyjnego w kontekście konkretnego wyroku. Co więcej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sposób jednolity uwzględniane są konkluzje wynikające z powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., o sygn. akt SK 40/12 i okoliczność, że orzeczenie to nie jest zgodne z oczekiwaniami Skarżącej kasacyjnie nie wyklucza możliwości powołania się na nie przez Sąd pierwszej instancji." 21. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 151 p.p.s.a.