III SA/Kr 519/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant Małgorzata Krasowska-Świt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2018 r. przy udziale Prokuratura Prokuratury Rejonowej M. S. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 14 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów skargę oddala. Zaskarżoną przez A. D. (dalej skarżąca) decyzją z dnia 14 lutego 2017 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 23, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016, poz. 1842, zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym), art. 190 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym oraz § 40 ust. 3 Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich (przyjętego uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r. ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu, działającego z upoważnienia Rektora Uniwersytetu z dnia [...] 2016 r. nr [...] skreślającą skarżącą z listy studentów. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] postanowił skreślić skarżącą z listy studentów stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku prawo na Wydziale [...] w roku akademickim 2015/2016. W uzasadnieniu tej decyzji Dziekan wskazał, że skarżąca nie podjęła studiów do dnia 3 października 2016 r., tj. do dnia, do którego powinna zgłosić się po powrocie z urlopu. W odwołaniu skarżąca podała, że dopełniła formalności przy składaniu wniosku o urlop dziekański na bieżący rok akademicki. Jak wyjaśniła, wobec otrzymania decyzji uznała, że zamiast dwóch dokumentów wniosła jeden, w związku z czym w przewidzianym terminie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia prośby o wpis po urlopie studenckim oraz dopełniła odpowiednich formalności. Opisaną na wstępie decyzją Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną Dziekana Wydziału [...]. W jej uzasadnieniu Rektor wskazał, że w myśl art. 189 ust. 1 i 2 Prawa 0 szkolnictwie wyższym, student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów, w szczególności ma obowiązek uczestniczyć w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów, składać egzaminy, odbywać praktyki i spełniać inne wymogi przewidziane w planie studiów oraz przestrzegać przepisów obowiązujące w uczelni. Dodatkowo, na mocy § 2 ust. 1 Regulaminu studiów, student obowiązany jest postępować zgodnie ze ślubowaniem i regulaminem studiów, przestrzegać przepisów obowiązujących w uczelni, wykonywać zarządzenia jej władz i organów, dbać o dobre imię Uniwersytetu oraz szanować jego tradycje i zwyczaje. Rektor podkreślił, że na podstawie dokumentacji rejestrującej przebieg studiów, skarżąca rozpoczęła stacjonarne jednolite studia magisterskich na kierunku prawo na Wydziale [...] w roku akademickim 2012/2013. W roku akademickim 2015/2016 przebywała na urlopie studenckim. W tym miejscu Rektor wskazał na treść § 35 ust. 4 oraz § 33 Regulaminu studiów podkreślając, że skarżąca nie wywiązała się ze swojego obowiązku, który został określony w przywołanym wyżej § 33 Regulaminu studiów, tj. nie złożyła w terminie wniosku o wpis na kolejny rok po urlopie. Jak wyjaśnił Rektor, dnia 10 listopada 2016 r. skarżąca złożyła wprawdzie prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wpis po urlopie studenckim, jednak Dziekan Wydziału [...] nie znalazł przesłanek do przywrócenia tego terminu. Rektor wyjaśnił, że przedmiotowa decyzja została wydana w następstwie uchylenia przez Rektora z dniem 27 stycznia 2017 r. postanowienia Rektora z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie pozostawienia bez rozpoznania odwołania skarżącej od decyzji Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] 2016 r. z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła Rektorowi wydanie decyzji z naruszeniem procedury oraz przyjętych wytycznych przy badaniu wniosku o przywróceniu terminu. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia odpowiedniemu organowi uczelni oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym). Ustawa ta w art. 207 ust. 1 poddała kontroli pod względem zgodności z prawem decyzje, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz w art. 196 ust. 3, podjęte przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, nakazując odpowiednie stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej w skrócie - k.p.a.) oraz przepisów o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów jest indywidualnym aktem administracyjnym do której stosuje się, zgodnie ze wskazanym wyżej art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu do sądu administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów postępowania administracyjnego, jak to stanowi art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, oznacza, że rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach studentów, jak i postępowania w których one zapadają, muszą zachować choćby minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii uczelni (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt SK 19/99, publik, w OTK Nr 7, poz. 258). Zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku m. in. niepodjęcia studiów. W rozpoznawanej sprawie organy uczelni w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć podniosły, że skarżąca została skreślona z listy studentów z powodu nie wywiązania się z ciążącego na niej obowiązku określonego § 33 Regulaminu studiów, tj. nie złożyła w terminie wniosku o wpis na kolejny rok po urlopie, co stanowi o niepodjęciu przez nią studiów. Wskazać należy, że hipotezą przepisu art. 190 ust. 1 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym niewątpliwie objęty jest każdy stan faktyczny, z którego wynika, że osoba mająca przymiot studenta w rozumieniu art. 170 Prawa o szkolnictwie wyższym nie rozpoczęła studiów, czyli nie podjęła tych czynności, które dla danego roku studiów określa plan studiów i program nauczania. Przy ustaleniu, czy student podjął, czy też nie podjął studia należy badać zasadnicze okoliczności faktyczne dotyczące przystąpienia przez studenta do zajęć dydaktycznych i organizacyjnych przewidzianych w planie studiów i programie nauczania. Ocenie podlega zachowanie studenta, wyrażające się nie podjęciu czynności umożliwiających rozpoczęcie i kontynuowanie nauki, nie uczestniczeniu w jakichkolwiek zajęciach i zaniechaniu realizacji harmonogramu studiów. Przepis art. 189 w ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym stanowi, że student obowiązany jest postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów. Przepis ust. 2 tego artykułu wymienia przykładowo obowiązki studenta, zaliczając do nich: uczestniczenie w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów (pkt 1), składanie egzaminów, odbywanie praktyki i spełnianie innych wymogów przewidzianych w regulaminie studiów (pkt 2) oraz przestrzeganie przepisów obowiązujących w uczelni (pkt 3). Zawarte w przepisach art. 160 ust. 1 i 189 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym regulacje wskazują zatem, że podstawowym - poza ustawą - aktem określającym prawa i obowiązki studenta jest regulamin studiów uchwalony przez senat uczelni. Obowiązek przestrzegania innych przepisów obowiązujących w uczelni, powstaje niejako pośrednio przez wskazanie ich materii w regulaminie studiów i poprzez przepis art. 189 ust. 2 pkt 3 ustawy. Na Uniwersytecie wskazane zasady zawarte zostały w Regulaminie studiów uchwalonym przez Senat Uniwersytetu uchwałą z dnia 29 kwietnia 2015 r. nr [...]. W myśl § 4 Regulaminu studiów studia na określonym kierunku, poziomie i profilu kształcenia są prowadzone na Uniwersytecie zgodnie z efektami kształcenia, do których są dostoswane programy studiów, w tym plany studiów. Program studiów, w tym plany studiów uchwala rada wydziału na wniosek dziekana, po zasięgnięciu opinii właściwego organu samorządu studenckiego, zgodnie z wytycznymi ustalonymi przez Senat Uniwersytetu. Jak stanowi ust. 4 ww. przepisu Program studiów może przewidywać listę przedmiotów obowiązkowych, których realizacja warunkuje zaliczenie danego roku studiów lub ukończenie studiów, sekwencyjny system zajęć i egzaminów, obowiązek zaliczenia praktyk lub innych zajęć o szczególnym charakterze. Ust. 5 § 4 Regulaminu studiów stanowi co określa Program studiów, natomiast ust. 6 Regulaminu studiów stanowi, że student ma obowiązek złożyć deklaracje wyboru przedmiotów realizowanych w danym roku studiów i zadeklarować łącznie co najmniej 60 punktów ECTS, a także sposób i termin składania deklaracji. § 32 Regulaminu studiów stanowi, że student może skorzystać z urlopu od zajęć w formie: 1) urlopu studenckiego, 2) urlopu dziekańskiego. W myśl ust. 3 tego przepisu student, który zaliczył pierwszy rok studiów, może skorzystać z urlopu studenckiego przedkładając deklaracji o zamiarze skorzystania z tego urlopu dziekanowi, wskazując wymiar urlopu. Urlop studencki nie może trwać dłużej niż dwa semestry. W przypadku skorzystania w trakcie toku studiów z jednego semestru urlopu studenckiego, student ma prawo do tego urlopu wyłącznie w wymiarze jednego semestru. Stosownie do ust. 5 ww. przepisu Regulaminu studiów dziekan, może na wniosek studenta udzielić urlopu dziekańskiego ze względu na ważne okoliczności uniemożliwiające udział w zajęciach dydaktycznych, w szczególności wynikające ze stanu zdrowia, niepełnosprawności lub związane z urodzeniem i wychowywaniem dziecka. Łączny wymiar urlopu dziekańskiego nie może być dłuższy niż 4 semestry. Stosownie do postanowień § 33 Regulaminu studiów niezgłoszenie się studenta do wpisu na kolejny rok studiów po powrocie z urlopu od zajęć przed rozpoczęciem zajęć w danym semestrze stanowi podstawę do stwierdzenia niepodjęcia studiów. Zgodnie z § 35 ust. 1 pkt 1 Regulaminu studiów dziekan skreśla studenta z listy studentów w przypadku niepodjęcia studiów. Przy ustalaniu, czy student podjął, czy też nie podjął studia, nie można pominąć zasadniczych okoliczności faktycznych dotyczących przystąpienia przez studenta do zajęć dydaktycznych i organizacyjnych przewidzianych w planie studiów, w programie nauczania, w szczególnym harmonogramie zajęć na danym semestrze oraz według zasad określonych dla zajęć z danych przedmiotów nauczania. Konieczne są ustalenia, co do postępowania studenta w zakresie jego obowiązków uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów od momentu, gdy możliwym było przystąpienie do realizacji tych obowiązków. Oceniając pod tym względem postępowanie skarżącej stwierdzić należy, że stanowisko władz uczelni jest prawidłowe. Skarżąca, jak ustaliły władze uczelni, rozpoczęła stacjonarne, jednolite studia magisterskie na kierunku oprawo na Wydziale [...] w roku akademickim 2012/2013. W roku akademickim 2015/2016 przebywała na urlopie studenckim. Wówczas już Sekretariat dla studentów w korespondencji ze skarżącą za pomocą e-maila zwracał uwagę, że po urlopie koniecznym jest złożenie wpisu po urlopie, by możliwe było kontynuowanie przez nią studiów. Skarżąca w dniu 29 września 2016 r. na odpowiednim formularzu złożyła prośbę o udzielenie zgody na urlop dziekański w okresie od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r. Z poczynionych adnotacji na tym dokumencie wynika, że zgody dziekana na urlop dziekański nie otrzymała, gdyż: "brak wpisu po urlopie."(k. 13 akt administracyjnych). Wobec powyższego zgodzić się należy z oceną władz uczelni, że skarżąca nie wywiązała się ze swojego obowiązku - złożenia w stosownym terminie wniosku o wpis na kolejny rok studiów po urlopie, o czym stanowi § 35 ust. 4 Regulaminu studiów. W opinii Sądu powyższe okoliczności uzasadniały podjęcie przez organy uczelni decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów. Dodać przy tym należy, że władze uczelni dopuściły nawet do rozpoznania odwołanie skarżącej od decyzji dziekana o skreśleniu jej z listy studentów, uchylając uprzednio wydane w tym zakresie postanowienie z art. 134 k.p.a. Co najważniejsze, analiza postępowania skarżącej i podniesionych przez nią argumentów nie tylko w toku postępowania o skreślenie jej z listy studentów, ale i także w piśmie procesowym z dnia 8 maja 2018 r. - uzupełnieniu skargi - i na rozprawie, przekonują, że skarżąca niestety nie zadbała należycie o swoje interesy, jako studenta. Argument, podniesiony we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wpis po urlopie studenckim, iż dopełniła formalności, a jedynie składając wniosek o urlop dziekański w liście poleconym zamiast dwóch dokumentów wysłała jeden, czego dowodem miałby być wypełniony przez nią odpowiedni formularz "Prośby o wpis po urlopie", dołączony do wniosku (k. 18 akt administracyjnych), jest całkowicie nieprzekonywujący. Wyraźnie wynika, to z wyjaśnień skarżącej na pytanie Sądu na rozprawie w dniu 9 maja 2018 r. Wskazała wówczas skarżąca: "nie byłam pewna, czy składając podanie o urlop dziekański, wniosek o wpis na rok akademicki 2016/2017 napisałam na jednym dokumencie wraz z podaniem o urlop dziekański, czy też włożyłam do jednej koperty dwa pisma: podanie o urlop dziekański i wniosek o wpis po urlopie studenckim." Skarżąca nie zdołała więc skutecznie wykazać, że rzeczywiście dopełniła, jak twierdziła, wymogów formalnych i ciążących na niej obowiązków studenta i co równie istotne, podjęła czynności umożliwiające rozpoczęcie i kontynuowanie nauki. Za bezzasadny należy również uznać zarzut naruszenia podstawowych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 10 k.p.a. Na gruncie przedmiotowej sprawy istotnym jest, że na etapie postępowania odwoławczego oraz w skardze skarżąca nie podniosła żadnych nowych okoliczności, które nakazywałyby uznać, że zarzucane naruszenie art. 10 k.p.a. miało w tym przypadku wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym dowodowych) oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1142/12, LEX nr 1270072). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzja o skreśleniu skarżącej z listy studentów została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu skutkującym ich uchyleniem. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.