III SA/Kr 520/14
WyrokWSA w Krakowie2014-06-26
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Bożenna Blitek, Krystyna Kutzner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy, która podjęła krótkotrwałe zatrudnienie na umowę zlecenie, a następnie z niego zrezygnowała z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stosując pozaustawowe kryterium 'rezygnacji z długotrwałego zatrudnienia'. Krótkotrwałe zatrudnienie na umowę zlecenie, z którego skarżąca zrezygnowała z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką, nie wyklucza przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organy nie zweryfikowały należycie okoliczności podnoszonych przez skarżącą, co doprowadziło do naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych.Stan faktyczny
Skarżąca K. B. złożyła wnioski o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką M. T., która została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ podjęła krótkotrwałą pracę na umowę zlecenie, która została następnie rozwiązana na jej wniosek. Skarżąca argumentowała, że podjęcie pracy było próbą poprawy sytuacji finansowej, ale musiała z niej zrezygnować z powodu choroby alkoholowej syna, który miał opiekować się matką podczas jej nieobecności. Organy odwoławcze podtrzymały stanowisko organu pierwszej instancji, uznając wyjaśnienia skarżącej za nieracjonalne.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Bożenna Blitek NSA Krystyna Kutzner (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skarg K. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 stycznia 2014 r. nr [....] z dnia 13 stycznia 2014 r. nr [ ] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze dwiema decyzjami z dnia 13 stycznia 2014r. o numerach : [...] oraz [...] utrzymało w mocy dwie decyzje Burmistrza tj. z dnia [...] 2013 r. znak [...] oraz z dnia [...] 2013 r. znak [...] – obie odmawiające przyznania skarżącej K. B. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką M. T.
Jako podstawę prawną powyższych rozstrzygnięć organy obu instancji wskazały art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2013.1456).
Przedmiotowe decyzje zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny ustalony przez te organy :
skarżąca złożyła dwa wnioski o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a to w dniu 11 października 2013r. oraz w dniu 29 października 2013r. – oba wnioski w związku z opieką nad swoją matką M. T., którą orzeczeniem Sądu Rejonowego, Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 05 listopada 2012 r. sygn. akt [...] zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności.
Organ ustalił , że skarżąca faktycznie sprawuje opiekę nad matką , a rodzina skarżącej spełnia przesłankę kryterium dochodowego, od którego uzależnione jest przyznanie wnioskowanego świadczenia. W ocenie organu skarżąca nie spełniała jednak przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji. Z przedłożonych w toku postepowania dokumentów wynikało, że skarżąca nie pracowała na stałe. Świadectwo pracy potwierdzało okres zatrudnienia od dnia 1 września 2009r. do dnia 4 lutego 2011r. , a stosunek pracy ustał na mocy porozumienia stron na wniosek pracodawcy w związku z likwidacją stanowiska pracy. Z kolei podjęcie przez skarżącą pracy na podstawie umowy zlecenia w czasie , kiedy jej matka wymagała opieki - w ocenie organu - nastąpiło jedynie w celu spełnienia ww. przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżąca zawarła umowę zlecenie z FPHU "A" na okres od dnia 12 września 2013 r. do dnia 31 października 2013 r., po czym z dniem 30 września 2013r. umowa ta została rozwiązana na jej wniosek. Rezygnacja z pracy w celu sprawowania bezpośredniej , osobistej opieki nad matką , zdaniem organu , nie może budzić wątpliwości i musi to być stan trwały , tymczasem skarżąca nie pracowała na stałe , a zawarcie umowy zlecenia "budzi podejrzenie", że nastąpiło tylko w celu otrzymania przedmiotowego świadczenia.
W odwołaniach od decyzji pierwszoinstancyjnych skarżąca wyjaśniła , że zawarła umowę zlecenia z zamiarem uzyskania stałego charakteru tego zatrudnienia. Podejmując pracę skarżąca miała nadzieję , że w tym czasie matką zaopiekuje się mieszkający z nią syn , jednak z uwagi na jego chorobę alkoholową , nie był w stanie właściwie opiekować się matką , co zmusiło skarżącą do rezygnacji z zatrudnienia po 2 tygodniach od podjęcia tej pracy.
W ocenie skarżącej, spełnia ona wszystkie przesłanki do przyznania jej wnioskowanego zasiłku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżone decyzje uznało , że ocena materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy uzasadnia stanowisko organu pierwszej instancji. Wobec spełnienia przez skarżącą kryterium dochodowego , od którego uzależnione jest przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego , istota sporu sprowadzała się do oceny , czy skarżąca jest osobą , która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką.
W ocenie organu odwoławczego nieracjonalne i nieuzasadnione - w świetle krótkotrwałości zatrudnienia - wydaje się być tłumaczenie przez skarżącą, iż rezygnacja z zatrudnienia spowodowana była koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Stosując art.16a ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, zdaniem organu odwoławczego , należy mieć na względzie nie tylko dosłowne brzmienie przepisu ustawy , lecz również jego wykładnię funkcjonalną i celowościową. Krótkotrwały (kilkunastodniowy) okres zatrudnienia , w ocenie organu, wydaje się pozostawać w sprzeczności z celem przewidzianym w przepisach ww. ustawy .
Na powyższe decyzje wpłynęły skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w których skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- naruszenie art 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie istotnych dla sprawy faktów z pominięciem wskazywanych przez skarżącą okoliczności, niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
- naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej wynikającej z art. 16a ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 16 a ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną jego wykładnię polegająca na przyjęciu, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności dotyczy wyłącznie osób , które będąc zatrudnionymi , zrzekły się zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki.
Wskazując na powyższe okoliczności skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości, a także poprzedzających je decyzji organu I instancji.
W ocenie skarżącej zastrzeżenia budzą, pozaustawowe ogólnikowe sformułowania zamieszczone w uzasadnieniu decyzji, tj. twierdzenie organu, o nieracjonalnych i nieuzasadnionych wyjaśnieniach skarżącej dotyczących rezygnacji z zatrudnienia, zwłaszcza że w dalszej części uzasadnienia decyzji organ nie uzasadnia tych twierdzeń.
Co do zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego tj., naruszenia art. 16 a ust. 1 ustawy, w ocenie skarżącej, organ zastosował błędną wykładnię ww. przepisu, polegająca na przyjęciu, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności dotyczy wyłącznie osób które będąc zatrudnionym, zrzekły się zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki. W toku postępowania skarżąca podnosiła okoliczności wskazujące na to, iż stan zdrowia niepełnosprawnej matki nie pozwala na pozostawienie jej bez opieki. Od dnia 28 grudnia 2011 r. matka skarżącej stała się osobą wymagająca opieki, w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od tego czasu to skarżąca opiekuje się matką, jednakże ze względu na ciężkie warunki finansowe , od dnia 12 września 2013 r. podjęła ona zatrudnienie, mając nadzieję, że jej brat będzie zdolny zaopiekować się matką podczas nieobecności skarżącej. Jak się jednaj okazało brat skarżącej, który jest uzależniony od alkoholu, nie był w stanie zapewnić matce należytej opieki, dlatego też konieczność opieki nad niepełnosprawną matką zmusiła skarżącą do rezygnacji z pracy.
Skarżąca , jak oświadczyła , pozostawała i wciąż pozostaje w gotowości do podjęcia pracy. Skarżąca jako córka jest osobą zobowiązaną do alimentacji na rzecz swojej niepełnosprawnej matki, a w niespornym stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, sprawowania opieki nad matką nie da się pogodzić z pracą zawodową.
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie i podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania.
Na podstawie art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 zwanej dalej p.p.s.a) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdza, że skargi zasługują na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowił art.16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2013.1456 ) regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powyższy zasiłek jest świadczeniem wprowadzonym z dniem 1 stycznia 2013 r. do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2012.1548). Nowelizacja ta jest wynikiem rekonstrukcji zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym , uregulowane szczegółowo w art. 16 a ustawy.
Zgodnie z art. 16 a ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych , specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Specjalny zasiłek opiekuńczy jest uzależniony m.in. od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy tj. kwoty 623 zł.
Stan faktyczny ustalony przez organy orzekające w niniejszej sprawie nie jest sporny. Skarżąca sprawuje opiekę nad swoją matką M. T., która - zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych jest zaliczona do I grupy inwalidzkiej.
Rodzina - w ocenie organów orzekających w niniejszej sprawie - spełnia kryterium dochodowe , od którego uzależnione jest przyznanie wnioskowanego świadczenia.
Spór dotyczy natomiast, czy skarżąca spełnienia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organy obu instancji przyjęły, że skoro skarżąca zawarła umowę zlecenie w FPHU "A" na okres od 12 września 2013 r. do 31 października 2013 r., po czym 30 września 2013r. umowa została rozwiązana na jej wniosek, to zatrudnienie to miało na celu tylko formalne spełnienie przesłanki " rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" koniecznej do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jednym z warunków przyznania świadczenia z art. 16 a ust.1 o świadczeniach rodzinnych jest bowiem , aby osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki na tą osobą.
Odnosząc się do stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawartego w zaskarżonych decyzjach należy stwierdzić , że jest ono oparte na wadliwej wykładni art.16 a ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych , a nadto organy orzekające w niniejszej sprawie nie zebrały i nie rozpatrzyły wszystkich okoliczności przedmiotowej sprawy .
W toku postępowania skarżąca podnosiła okoliczności wskazujące na to, iż stan zdrowia niepełnosprawnej matki oraz konieczność osobistego sprawowania opieki nad nią zmusiły skarżącą do rezygnacji z zatrudnienia. Okoliczność ta została pominięta w argumentacji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mimo iż stanowiła istotę zaistniałego sporu. Organy obu instancji przyjęły , że zatrudnienie skarżącej - z uwagi na krótkotrwały czas świadczenia pracy – było " podejrzane" . W ocenie materiału dowodowego pominięto podnoszone przez skarżącą okoliczności , że brat skarżącej , który mieszka z matką , nie był w stanie sprawowania stałej opieki nad nią w czasie pracy skarżącej . Twierdzenia te nie zostały przez organy zweryfikowane , a ich pominięcie w ocenie okoliczności rezygnacji z pracy przez skarżącą mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z akt sprawy wynika , że ostatnia praca skarżącej zakończyła się rozwiązaniem umowy o pracę za wypowiedzeniem dokonanym przez skarżącą. Trwała ona od dnia 12 września 2013 r. do dnia 30 września 2013 r. Interpretacja organów obu instancji , że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nie może budzić wątpliwości i musi to być stan trwały, a krótkotrwałe zatrudnienie jest nieracjonalne i nieuzasadnione – jest wadliwa , bowiem wykracza poza ustawowe przesłanki wynikające z art.16a ww. ustawy . Za błędne należy uznać stanowisko organu odwoławczego, że dla uznania, iż określona osoba rezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności , musi nastąpić po długotrwałym okresie zatrudnienia. Wprowadzone przez organy kryterium, jest kryterium pozaustawowym, a organy zastosowały niedopuszczalną zawężającą interpretację art. 16 a. ww. ustawy .
Celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami. Wobec powyższego, jeśli w realiach niniejszej sprawy skarżąca podnosiła okoliczności wskazujące na istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy jej rezygnacją z zatrudnienia tylko po to, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawną matką, a w konsekwencji by pobierać wnioskowane świadczenie, to rolą organów było wnikliwe zweryfikowanie powyższych okoliczności. Dopiero ocena powyższych faktów w całokształcie okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowanie art. 16 a wskazanej ustawy.
Podzielając stanowisko wyrażone w skardze Sąd stwierdził, iż w toku kontrolowanego postępowania organy administracyjne naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ustalając istotne dla sprawy fakty z pominięciem wskazywanych przez skarżącą okoliczności, organy naruszyły zasadę swobodnej oceny dowodów obowiązującą w postępowaniu administracyjnym, która zapewnia organom prowadzącym postępowanie możliwości samodzielnego badania stanu faktycznego sprawy i swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów. Swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Ocena ta musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny (por. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I; Lex 2010r., Wydanie 3, uwagi do art. 7 i art. 80). Powyższe naruszenia norm postępowania doprowadziły w niniejszej sprawie do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez skarżącą związanych z jej rezygnacją z zatrudnienia oraz rozpatrzenia ich w kontekście spełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką , rozumianej w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu. W ocenie tej organy nie mogą stosować kryterium "rezygnacji z długotrwałego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" , jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie , bowiem ustawodawca nie uzależnił przyznanie wnioskowanego przez skarżącą świadczenia od okresu zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej. Organy winny zatem ustalić te elementy stanu faktycznego , o których mowa w art.16a ww. ustawy i dokonać ich oceny zgodnie z art. 80 k.p.a.
Ponadto organy obowiązane są przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalić , ile wynosi dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę, gdyż w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] 2013 r. wskazano kwotę 392,32 zł, natomiast w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2013 r. - kwotę 453,67 zł. Organ odwoławczy natomiast w obydwu swoich decyzjach wskazał kwotę 392,32 zł.
Niezależnie od powyższego , organy obowiązane są także do ustalenia , kto wchodzi w skład rodziny skarżącej, gdyż z wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dnia 11 października 2013 r. wynika, że ze skarżącą i jej mężem zamieszkuje córka K, natomiast z wywiadu środowiskowego z dnia 24 października 2013 r. wynika , że ze skarżącą i jej mężem zamieszkuje syn T.
Z akt sprawy wynika, że matka skarżącej posiada znaczny stopień niepełnosprawności datowany od dnia 20 lipca 2012r. Z kolei w skardze podniesiono, że matka wymagała opieki – w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych - od dnia 28 grudnia 2011r. i to skarżąca sprawowała tę opiekę. W związku z powyższym należy ustalić , czy skarżąca miała przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i ewentualnie rozważyć możliwość ustalenia i wypłaty zasiłku w przypadku utraty prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego – w trybie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U.2014.567).
Zauważyć również należy , że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W niniejszej sprawie postępowanie wszczęte zostało wnioskiem skarżącej o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dnia 11 października 2013 r. W dniu 4 listopada skarżąca złożyła kolejny wniosek o tożsamej treści z ww. wnioskiem z dnia 11 października 2013 r. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie wynika , by wniosek ten został złożony w wyniku zmiany sytuacji faktycznej lub prawnej skarżącej.
Art. 61a § 1 k.p.a. stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przez "inne uzasadnione przyczyny" o których mowa w art. 61 a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W związku z powyższym , przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ rozważy , czy sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie.
Stosownie do art. 153 p.p.s.a. , ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W związku z powyższym rozpoznając wniosek skarżącej organ winien mieć na uwadze przedstawioną wyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz k.p.a.
Sąd uchylił zaskarżone decyzje oraz decyzje z dnia [...] 2013 r. i z dnia [...] 2013 r. mając na uwadze treść art. 135 p.p.s.a. , zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Uznając, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło