III SA/Kr 525/13

Kraków, dnia 9 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2011 r. w przedmiocie przekazania wniosku zgodnie z właściwością postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z. Ś. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2011 r., którym organ ten przekazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych podanie Z. Ś. o przyznanie emerytury pomostowej do rozpoznania zgodnie z właściwością. Ponadto, w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trzema córkami. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał, że w jego skład wchodzi mieszkanie o powierzchni 41 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 500 zł przyznanych żonie z MOPS. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2013 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych. Po wniesieniu przez skarżącego sprzeciwu od powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2013 r. oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, uzasadniając rozstrzygnięcie brakiem należytego wykazania przez skarżącego faktu, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W dniu 29 sierpnia 2013 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, który to wniosek został oddalony postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 września 2013 r., a następnie – w wyniku wniesionego sprzeciwu – postanowieniem Sądu z dnia 28 listopada 2013 r. Skarżący Z. Ś. złożył zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 118/14 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd kasacyjny wskazał, że w sprawie niezasadnie odstąpiono od przewidzianego w art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), wezwania skarżącego do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, Sąd – realizując na zasadzie art. 190 P.p.s.a. wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego – wezwał Z. Ś. w trybie art. 255 P.p.s.a. do przedstawienia następujących dokumentów: a) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o przyznaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, b) kopii decyzji o przyznaniu zasiłków skarżącemu lub członkom jego rodziny, c) oświadczenia o braku uzyskiwania dochodów z prac dorywczych przez skarżącego lub jego żonę, d) oświadczenia o wysokości ponoszonych przez skarżącego miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny, w tym o wysokość opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz lub inne opłaty, e) uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie faktów, z których wynika, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata. Jednocześnie Sąd wskazał, że do wniosku o prawo pomocy z dnia 28 sierpnia 2013 r. - wbrew twierdzeniu sprzeciwu - nie zostały załączone żadne dodatkowe oświadczenia, paragony czy rachunki. W odpowiedzi na powyższe, skarżący w piśmie z dnia 8 kwietnia 2014 r. podał, że: a) zaświadczenia nie posiada, bowiem "zrezygnował z bezrobocia", b) kopii decyzji z MOPS nie doręczy, c) nie ma wraz z żoną żadnych dochodów, d) czynsz nie jest płacony, e) utrzymuje się za kwotę 20 groszy dziennie, a po odjęciu na opłaty – za 10 groszy dziennie. Nadto, w uzasadnieniu podał, że jest osobą bezrobotną i wskazał na przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, a także dodał, że dodatkowych paragonów nie dołączy, gdyż się je wyrzuca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez Z. Ś. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 września 2013 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w całości. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że dochód skarżącego oraz 4 osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 500 zł. Skarżący nie podał przy tym wysokości kosztów utrzymania, ani innych danych mogących zobrazować rzeczywistą wysokość środków finansowych, którymi dysponuje w miesiącu. Jednocześnie w uzupełnieniu wniosku na wezwanie Sądu skarżący wskazał, że dzienny koszt utrzymania rodziny, to – licząc z koniecznymi opłatami – 20 groszy, co daje kwotę średnio miesięcznie - 6 złotych. Oceniając całokształt udzielonych przez skarżącego informacji, Sąd stwierdza, że należy odmówić im wiarygodności. Skarżący potraktował przy tym wezwanie Sądu w trybie art. 255 P.p.s.a. z daleko posuniętą swobodą. Z jednej strony skarżący podaje, że żona otrzymuje z MOPS zasiłek w kwocie 500 zł, z drugiej zaś twierdzi, że nie osiąga z żoną żadnych dochodów. Nie przedstawia danych obrazujących rzeczywiste koszty utrzymania, ograniczając się do podania kwoty 20 groszy dziennie, która w świetle doświadczenia życiowego jest dalece niewystarczającą do samodzielnego podtrzymywania funkcji życiowych organizmu i – o ile byłaby prawdziwa – groziłaby skarżącemu i jego rodzinie ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu, skutkującym śmiercią. Już zresztą w uzupełnieniu wniosku z dnia 8 kwietnia 2014 r. skarżący zaprzecza swym twierdzeniom co do wysokości wydatków na utrzymanie, podając, że dokonuje zakupu chleba czy margaryny, a cena tych produktów jest oczywiście wyższa niż rzeczone 20 groszy. Reasumując, Sąd uznał przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy i uzupełnieniu z dnia 8 kwietnia 2014 r. okoliczności za w wysokim stopniu niewiarygodne z powodu sprzecznych oświadczeń, braku poświadczających je dokumentów i przemilczeń ze strony skarżącego. Wypada zatem powtórzyć, że w ocenie Sądu niezrozumiałe jest postępowanie skarżącego, który powiela kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy, jednocześnie uporczywie uchylając się od inicjatywy wykazania faktu zaistnienia okoliczności w stopniu uzasadniającym przyznanie tego prawa. Skarżący musi mieć świadomość, że aby jego wniosek był skuteczny, musi wykazać zasadność żądania. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). Wobec powyższych okoliczności, uznać należało, że skarżący nie wykazał skutecznie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn,. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.