III SA/Kr 539/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. J. na pismo Rektora Akademii [...] z dnia 20 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia złożenia i obrony pracy dyplomowej postanawia: 1. skargę odrzucić, 2. zwrócić skarżącemu uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 100,00 zł (słownie: sto złotych 00/100) Decyzją z dnia 3 października 2011 r. nr [...] Dziekan Wydziału [...],Akademii [...] skreślił J. J., studenta 8 semestru IV roku studia niestacjonarne pierwszego stopnia w roku akademickim 2010/2011 na kierunku studiów Górnictwo i Geologia Specjalność: Geologia i prospekcja złóż, z listy studentów z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce. Pismem z dnia 18 listopada 2016 r. J. J. zwrócił się do Prorektora ds. Kształcenia z prośbą o umożliwienia złożenia i obrony pracy dyplomowej. W odpowiedzi Prorektor ds. Kształcenia w piśmie z dnia 1 grudnia 2016 r. nr [...] poinformował, że z uwagi na fakt, że Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska nie prowadzi obecnie studiów niestacjonarnych nie ma możliwości wznowienia studiów niestacjonarnych na Wydziale Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska. Natomiast studia niestacjonarne pierwszego stopnia na kierunku Górnictwo i Geologia są prowadzone na Wydziale Górnictwa i Geoinżynierii oraz na Wydziale Wiertnictwa, Nafty i Gazu. Organ stwierdził że jeżeli J. J. nadal jest zainteresowany ukończeniem studiów w [...], to podjęcie studiów możliwe jest poprzez reaktywację na studia niestacjonarne pierwszego stopnia na zasadach ogólnych, z koniecznością odrobienia różnic programowych, a także z możliwością starania się o uwzględnienie w ramach realizowanego toku studiów zaliczonych już przedmiotów za zgodą Dziekana Wydziału na tym Wydziale, na którym zdecyduje się on kontynuować studia, a decyzję w zakresie wznowienia studiów (tzw. reaktywacja na studia) podejmie właściwy Dziekan Wydziału. W kolejnym piśmie z dnia 27 grudnia 2016 r. J. J. oświadczył, że nigdy nie otrzymał decyzji o skreśleniu z listy studentów z dniem 3 października 2011 r. Wskazał, że: zaliczył seminarium dyplomowe w dniu 18 lutego 2011 r., Prodziekan w dniu 20 maja 2011 r. po weryfikacji dokonał wpisów w indeksie uzyskanych wcześniej brakujących zaliczeń, uzyskał "Poświadczenie wpisu na powtarzanie", otrzymał "Zgodę na uczestniczenie w zajęciach dodatkowych", uzyskał zaległy wpis zaliczeniowy i zdał w wyznaczonym terminie egzamin z przedmiotu Kartografia, dokonał w terminie wymaganej wpłaty czesnego. Skarżący przyznał , że wniosek jego jest "po czasie", jednak opóźnienie jest niezależne od niego. W odpowiedzi w piśmie z dnia 13 stycznia 2017 r. nr [...] Prorektor ds. Kształcenia poinformował, że podtrzymuje poprzednie wyjaśnienia z uwagi na fakt, że na chwilę obecną nie ma możliwości wznowienia studiów niestacjonarnych na Wydziale Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, gdyż ten Wydział nie prowadzi już studiów niestacjonarnych. W odniesieniu zaś do stwierdzenia J. J., że nigdy nie otrzymał informacji o skreśleniu z listy studentów, Prorektor wyjaśnił, że z dokumentacji znajdującej się w teczce akt osobowych wynika, że decyzja o skreśleniu z listy studentów z dnia 3 listopada 2011 r. została odebrana w dniu 28 listopada 2011 r. przez dorosłego członka Rodziny – żonę, a fakt, iż J. J. posiadał wiedzę o skreśleniu z listy studentów, potwierdza również jego pismo z dnia 8 lutego 2012 r., w którym wnioskuje o reaktywacje na listę studentów [...]. Pismem z dnia 6 lutego 2017 r. J. J. zwrócił się do Rektora Akademii [...] o zmianę decyzji Prorektora ds. Kształcenia odmawiającej mu zgody na złożenie i obronę pracy inżynierskiej na Wydziale Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska. W piśmie z dnia 20 marca 2017 r. nr [...] Rektor Akademii [...] stwierdził, że przychyla się do wszelkich ustaleń i rozstrzygnięć poczynionych przez Prorektora ds. Kształcenia w pismach z dnia 1 grudnia 2016 r. i z dnia 13 stycznia 2017 r. J. J. wniósł skargę "na decyzję Rektora [...] z dnia 20 marca 2017 r. (znak sprawy [...]), utrzymującą w mocy decyzję Prorektora "w sprawie złożenia i obrony pracy inżynierskiej", domagając się jej uchylenia. W odpowiedzi na skargę Rektor Akademii [...wniósł o jej odrzucenie, gdyż zaskarżone pismo z dnia 20 marca 2017 r. nie mieści się w katalogu aktów prawnych i czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, względnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Przystępując do rozpatrywania skargi sąd administracyjny jest zobowiązany w pierwszej kolejności do ustalenia, czy jest ona dopuszczalna z punktu widzenia zakresu kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.): "Art. 3. § 1. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. § 2. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. § 3. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach." Z przytoczonych wyżej przepisów wynika zatem, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 207 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1842 z późn. zm.): "Art. 207. 1. Do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. (...) 4. Przepis ust. 1 stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, o których mowa w art. 175 ust. 3 i art. 176 ust. 3." W niniejszej sprawie skarżący kwestionował uniemożliwienie mu złożenia i obrony pracy inżynierskiej. W związku z tym istotne jest określenie czy sprawa będąca przedmiotem rozstrzygnięcia organów uczelni w powyższym zakresie ma charakter administracyjnoprawny, a co za tym idzie czy podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Rozważając kwestię dopuszczalności skargi w powyższym zakresie należy w pierwszej kolejności podnieść, że w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zapewnia się szkołom wyższym autonomię na zasadach określonych w ustawie. Ustawy określające zasady działania publicznych szkół wyższych muszą - w myśl art. 70 ust. 5 Konstytucji, respektować ich autonomię, tzn. nie mogą znosić istoty tej autonomii poprzez zupełne i wyczerpujące unormowanie wszystkich spraw, które określają pozycję studenta w państwowej szkole wyższej. Zasada autonomii szkół wyższych została również wyrażona w art. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Oznacza to, że władzom szkół wyższych musi być pozostawiona sfera swobodnego decydowania o sprawach nauki i nauczania, z czym wiązać się też musi sfera swobodnego decydowania o sprawach organizacji wewnętrznej i składu władz, toku nauczania i weryfikowania wiedzy, przyjmowania i promowania studentów, a także określania niektórych ich praw i obowiązków. Zważywszy na autonomię szkół wyższych, "decyzja organów uczelni" to nie w pełni to samo, co decyzja organu administracji. Nakaz odpowiedniego stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) należy rozumieć w ten sposób, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie tego Kodeksu, winny mieć także zastosowanie do decyzji rektora chyba, że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają. Jednak samo nakazanie odpowiedniego stosowania k.p.a. nie może przesądzać o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Możliwość uregulowania organizacji i toku studiów przez organy uczelni oznacza, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów kontroli sądów administracyjnych. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje mające podstawę prawną w ustawie, w szczególności w Prawie o szkolnictwie wyższym. Na podstawie tej ustawy w drodze decyzji administracyjnej organy uczelni mają obowiązek rozstrzygać np. w sprawach: przyjęcia na studia (art. 169 ust. 12 i 13), stypendiów (np. socjalnych - art. 175 ust. 3), skreślenia z listy studentów (art. 190), czy stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego (art. 193). Wynika stąd wniosek, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego jako że są one decyzjami administracyjnymi. Od powyżej wymienionych rozstrzygnięć odróżnić należy rozstrzygnięcia organów szkoły wyższej znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie studiów. Skoro nie są to przepisy o charakterze powszechnie obowiązującym, to mogą stanowić one podstawę prawną jedynie rozstrzygnięć związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego studenta, które jednak nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej - nie mają charakteru zewnętrznego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2012r., sygn. akt I OSK 1583/12, z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1998/15, postanowienie WSA w Łodzi z dnia 31 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 197/16 wszystkie publikowane Internecie w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych – CBOSA). Zaskarżone w niniejszej sprawie pismo Rektora [...] nie należy do żadnej z wyżej wymienionych kategorii aktów prawnych. Wbrew stanowisku skarżącego nie jest ono decyzją administracyjną, a jedynie pismem informującym o braku możliwości wznowienia studiów niestacjonarnych na Wydziale Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, gdyż ten Wydział nie prowadzi już studiów niestacjonarnych. Zaskarżone pismo należy zatem uznać za sprawę związaną z tokiem studiów, a żaden z przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie przewiduje w takim przypadku rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej, co oznacza, że rozstrzygnięcie to jest aktem wewnątrzzakładowym, na który nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Pozostaje ona zatem poza merytoryczną kontrolą sądu administracyjnego, będąc wyłącznie elementem władztwa zakładowego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. – orzekł jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – jak w pkt 2 postanowienia.