III SA/Kr 543/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi W. C. na pismo Prorektora Uniwersytetu ds. dydaktyki z dnia 18 grudnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie uznania za nieważny egzaminu doktorskiego z języka obcego nowożytnego postanawia odrzucić skargę W piśmie z dnia 12 grudnia 2013 r. Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu odpowiedziała na pismo prof. dra hab. W. C. z dnia 5 grudnia 2013 r. i poinformowała, że egzamin doktorantki B. T. z języka obcego nowożytnego, który odbył się 5 grudnia 2013 r., był nieważny ze względu na wadliwy skład komisji egzaminacyjnej i musi zostać powtórzony. W. C. pismem z dnia 15 grudnia 2013 r. zwrócił się do Prorektora Uniwersytetu, kwestionując stanowisko Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu. Prorektor Uniwersytetu ds. dydaktyki w piśmie z dnia 18 grudnia 2013 r. znak: [...] stwierdził, że stanowisko Dziekana Wydziału [...] odnośnie konieczności powtórzenia egzaminu z języka obcego nowożytnego przez B.T. było prawidłowe. Prorektor podtrzymał swoje stanowisko także w piśmie z dnia 29 stycznia 2014 r. W piśmie opatrzonym datą 2 lutego 2014 r. i zatytułowanym "Pozew" W. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na "decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia 12 grudnia 2013 r. zatwierdzoną przez Prorektora ds. dydaktyki Uniwersytetu w dniu 18 grudnia 2013 r. i 29 stycznia 2014 r." Zdaniem skarżącego zaskarżona "decyzja" "bezprawnie unieważnia osiągnięcia naukowe jego doktorantki", co narusza "dobre imię" doktorantki i skarżącego. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rektora wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że zaskarżone przez W. C. rozstrzygnięcie Dziekana Wydziału [...] odnośnie konieczności powtórzenia egzaminu z języka obcego nowożytnego nie ma charakteru decyzji administracyjnej, lecz jest tzw. aktem wydawanym w zakresie władztwa zakładowego. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem legalności. Poddanie wykonywania administracji publicznej kontroli sądu administracyjnego nie oznacza jednak, że cała działalność administracji publicznej została taką kontrolą objęta. Ograniczenie jej zakresu wynika z treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie ppsa), który enumeratywnie wylicza formy działania administracji publicznej podlegające kontroli przez sądy administracyjne. W myśl art. 3 § 2 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z przytoczonego przepisu wynika, że nie w każdej sytuacji, w której jednostka jest niezadowolona z działalności organów administracji publicznej, dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Podkreślić trzeba, że skargę można wnieść tylko w sytuacjach opisanych w powołanym wyżej przepisie. Jeżeli zaś skarga dotyczy przypadku niewymienionego w art. 3 § 2 ppsa, sąd administracyjny zobowiązany jest do jej odrzucenia, gdyż rozpatrując taką skargę wykroczyłby poza swoje kompetencje powierzone mu przez ustawodawcę. Odnosząc powyższe rozważania do skargi wniesionej przez W. C., należy stwierdzić, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko wyrażone przez WSA w Łodzi w wyroku z dnia 28 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 146/14. Wyjaśnić trzeba, że uczelnia wyższa jest zakładem administracyjnym, czyli jednostką organizacyjną niebędącą organem państwowym ani organem samorządu, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny) jako jedna z form decentralizacji nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (np. doktorantami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. Z chwilą zatem przyjęcia danej osoby w poczet użytkowników zakładu, staje się ona podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danego zakładu. Te prawa i obowiązki wynikają zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących (ustaw i aktów normatywnych wykonawczych), jak i ze statutów oraz regulaminów zakładowych. Użytkownika, który dobrowolnie przystąpił do zakładu administracyjnego (np. doktoranta), wiążą również przepisy zawarte w aktach normatywnych wewnątrzzakładowych. Możliwość uregulowania organizacji i toku studiów przez organy uczelni oznacza, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach doktorantów kontroli sądów administracyjnych. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje mające podstawę prawną w ustawie, w szczególności w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.). W drodze decyzji administracyjnej organy uczelni mają obowiązek rozstrzygać np. w sprawach: przyjęcia na studia doktoranckie (art. 196), stypendiów (art. 199), czy skreślenia z listy doktorantów (art. 197). Wynika stąd wniosek, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków doktoranta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego jako że są one decyzjami administracyjnymi (por wyrok WSA w Białymstoku z 15 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 320/08). Natomiast od powyżej wymienionych odróżnić należy rozstrzygnięcia organów szkoły wyższej znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie studiów doktoranckich. Skoro nie są to przepisy o charakterze powszechnie obowiązującym, to mogą stanowić one podstawę prawną jedynie rozstrzygnięć związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego doktoranta, lecz nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej i nie mają charakteru zewnętrznego. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżone w niniejszej sprawie pismo Prorektora Uniwersytetu ds. dydaktyki z dnia 18 grudnia 2013 r., w którym Prorektor utrzymał stanowisko zawarte w piśmie Dziekana Wydziału [...] z dnia 12 grudnia 2013 r. o konieczności powtórzenia przez doktorantkę B. T. egzaminu z języka nowożytnego, stanowi jednostronny akt organów uczelni i jest aktem wewnętrznym, który nie pozbawia statusu doktoranta. Akt ten został skierowany do B. T. w ramach istniejącego stosunku zakładowego, a zawarte w nim rozstrzygnięcie nie wypłynęło na istnienie tego stosunku. Dopiero skreślenie z listy doktorantów ma charakter zewnętrzny i może zostać zaskarżone do sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że brak poddania wszystkich decyzji organów uczelni dotyczących indywidualnych spraw studentów i doktorantów wynika z przyznania szkołom wyższym autonomii, a nakaz odpowiedniego stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego należy rozumieć w ten sposób, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie Kodeksu, powinny mieć także zastosowanie do decyzji rektora chyba, że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają. Jednak samo nakazanie odpowiedniego stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego nie może przesądzać o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por postanowienie NSA z dnia 18 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1583/12 oraz z dnia 24 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 478/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 320/08 - wszystkie powołane orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zaś Prawo o szkolnictwie wyższym nie przesądza o tym, że rozstrzygnięcie w przedmiocie uznania egzaminu za nieważny następuje w formie decyzji administracyjnej, to rozstrzygnięcie to jest aktem wewnątrzzakładowym, na który nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają jedynie akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków doktoranta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego, a więc zmieniające jego status prawny, ponieważ są one podejmowane w drodze decyzji administracyjnej. Mając na uwadze powyższe, należało odrzucić skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ppsa.