III SA/Kr 543/15

PostanowienieWSA w Krakowie2016-04-01

Skład orzekający: Grzegorz Karcz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych może zostać oddalony, jeśli strona nie uzupełniła wezwania sądu o dodatkowe wyjaśnienia dotyczące jej sytuacji majątkowej i finansowej, mimo korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika?
Ratio decidendi
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został oddalony, ponieważ strona skarżąca, pomimo wezwania sądu do uzupełnienia braków formalnych i przedstawienia dodatkowych wyjaśnień dotyczących jej sytuacji majątkowej, nie wykonała tego wezwania w całości. Brak wystarczających dowodów i nieprzekonujące oświadczenia, zwłaszcza w kontekście korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, uniemożliwiły przyznanie prawa pomocy.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, podając, że jest bezrobotny, mieszka z matką, która otrzymuje niską emeryturę, i posiada liczne długi oraz problemy prawne. Do wniosku dołączył dokumenty potwierdzające jego sytuację. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz do przedstawienia dodatkowych wyjaśnień, w tym dotyczących źródeł finansowania pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący, poprzez pełnomocnika, uzupełnił wniosek w części formalnej, ale nie udzielił wyczerpujących odpowiedzi na pozostałe pytania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skarg G. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 26 marca 2015 r. nr [...] z dnia 26 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją matką. Zadeklarował brak nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych.. Dochody gospodarstwa domowego oszacował na 840zł emerytury matki. Uzasadniając swoje starania podniósł, że jest kawalerem. Mieszka ze swoją matką. Od listopada ubiegłego roku jest zarejestrowany we właściwym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Powiada, że nie ma dla niego propozycji pracy ani przekwalifikowania. Ma wykształcenie podstawowe. Jest ojcem dwójki dzieci, które z nim nie mieszkają. Obciąża go obowiązek alimentacyjny. Ma z tego tytułu wielotysięczne zaległości. Został skazany za jazdę pod wpływem alkoholu. Obecnie jest na warunkowym, przedterminowym zwolnieniu z odbycia kary 1 roku w systemie elektronicznym. Znajduje się pod dozorem kuratora. Leczy się odwykowo. Matka jest wdową i posiada wykazaną emeryturę. Ponoć choruje i wszystkie środki przeznacza na leki oraz bieżące utrzymanie. Twierdzi, że przez swoje nietrafione decyzje biznesowe popadł w długi. Działalność gospodarczą zamknął w ubiegłym roku. Twierdzi, że obecnie ma same długi. Prowadzone są w stosunku do niego postępowania egzekucyjne. Do wniosku dołączył zeznanie PIT 36 za rok 2014 oraz informacje o wysokości straty poniesionej w 2014 r., zeznanie PIT 36 za rok 2013 oraz informacje o wysokości straty poniesionej w 2013 r., postanowienie SO z 3.12.2015 r. sygn. [...] o udzieleniu warunkowego przedterminowego zwolnienia, zawiadomienie o możliwości wystawienia jednego z długów skarżącego do publicznej sprzedaży, kopię zaświadczenia z urzędu pracy, zaświadczenie z GOPS o zadłużeniu skarżącego względem funduszu alimentacyjnego, zawiadomienie o stanie zaległości w sprawie alimentacyjnej, wyciąg z rachunku bankowego matki z sierpnia ubiegłego roku, Zarządzeniem z dnia 26.02.2016 r. wezwano skarżącego o uzupełnienie braków formalnych złożonego wniosku poprzez poczynienie w rubryce 4.1. i 4.2. formularza PPF skreśleń niepotrzebnej treści. Jednocześnie z uwagi na fakt, że oświadczenia skarżącego zwarte we wniosku odnośnie rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego wzbudziły wątpliwości, poproszono skarżącego o: • z jakich środków – przy deklarowanym bezrobociu, niskiej rencie matki oraz braku (dot. obojga) jakichkolwiek nieruchomości, zasobów i przedmiotów wartościowych - skarżący opłaca pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika w tej i innych sprawach? Jeśli pomoc tę skarżący otrzymuje pro bono przedstawienie pisemnego oświadczenia pełnomocnika wraz z informacją czy okoliczność ta jest znana organom właściwego samorządu zawodowego? Jeśli środki na opłacenie takiej pomocy prawnej otrzymał od osób trzecich przedstawienie na tę okoliczność pisemnych oświadczeń tych osób, • czy matka skarżącego spłaciła już pożyczkę bankową na konieczność spłaty której skarżący powoływał się w poprzednich wnioskach? Jeśli tak to przedstawienie na tę okoliczność stosownego zaświadczenia z którego wynikać będzie również w jakiej wysokości i na jaki okres została zaciągnięta. Jeśli nie to wyjaśnienie dlaczego skarżący przemilcza obecnie tę okoliczność? • czy w związku z opisywanymi w poprzednich wnioskach robotami budowlanymi matka skarżącego dokonywała jakiegokolwiek zgłoszenia albo występowała ze stosownym wnioskiem ? Brak formalny wniosku pełnomocnik skarżącego uzupełniła w ten sposób, że w piśmie datowanym na dzień 08.03.2016 r. wskazała, iż wnioskodawca wnosi o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych w całości. W pozostałej części wezwanie nie zostało wykonane. Pełnomocnik skarżącego, udzieliła wybiórczych informacji. Po raz kolejny posiłkując się zacytowaniem fragmentu jednego z dowolnie dobranych orzeczeń Sądu Najwyższego z lat 50-tych ubiegłego wieku nie wyjaśniła z jakich środków skarżący opłaca pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika. Z urzędu stwierdza się, że jak dotąd skarżący wniosek o prawo pomocy obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych złożył w kilkunastu sprawach. We wszystkich tych sprawach korzysta z pomocy pełnomocnika z wyboru. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych o ile nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach niniejszej sprawy oświadczenie zawarte we wniosku wzbudzało wątpliwości. Ta jednak nie udzieliła na wezwanie dodatkowych wyjaśnień o które była proszona. To powoduje, że przyznanie stronie w takich warunkach prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Równocześnie skarżący powinien sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Dla profesjonalnego pełnomocnika z usług którego strona korzysta wskazana w powołanym wyżej przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa reguła prawa i przedstawione kierunki jej wykładni nie powinny być zaskoczeniem. Wszystkie zaś pytania dotyczyły wyłącznie weryfikacji rzetelności oświadczeń składanych przez stronę i wystarczało udzielić na nie jednoznacznych odpowiedzi w tym również pytanie o źródła finansowania pełnomocnika z wyboru (nieznacznej zaliczki – przyp. RWSA). Pytanie to nie wykluczało przy tym ewentualności, że pomoc taka może być świadczona pro bono. Tym bardziej dziwi więc unikanie jednoznacznych odpowiedzi i zamiast tego posiłkowanie się dialektyką erystyczną. Nota bene, biorąc pod uwagę wyznawane przez adwokat zasady szczególnej skrupulatności w rozliczeniach z klientami (vide: www.martaimiolczyk.pl – zakładka "Wynagrodzenie, honorarium") nic nie stało na przeszkodzie aby pełnomocnik skarżącego działając w interesie swojego klienta wykazała przed sądem stosownym oświadczeniem i odpowiednimi dokumentami księgowymi, że "zadowoliła się nieznaczną zaliczką, której uiszczenie nie sprawiło jeszcze uszczerbku w utrzymaniu ubiegającego się o zwolnienie od kosztów", jeśli taki sposób rozliczeń z klientem praktykuje. Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło