III SA/Kr 545/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi I. G. na decyzję Wojewody z dnia 16 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca w złożonym dnia 27 lipca 2009 r. na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem, matką i bratem. Uzasadniając swoje starania podała, że nie ma stałego dochodu a ten który ma wystarcza na opłacenie czynszu, prądu gazu i skromne życie skarżącej, jej syna, matki oraz brata. Wezwana o uzupełnienie braków wniosku złożyła kolejny wypełniony formularz PPF z poczynioną na nim adnotacją "uzupełnienie" podając, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Podobnie osoby wchodzące w skład jej gospodarstwa domowego. Swoje dochody skarżąca oszacowała na kwotę 1000-1200 euro miesięcznie oraz 1100 zł zasądzonych alimentów. Mimo wezwania nie określiła kwoty jaką zarobiła od początku bieżącego roku podczas swojego pobytu w Irlandii. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała tym razem, że obecnie przebywa w Irlandii, gdzie jednak z uwagi na panującą recesję o pracę jest coraz ciężej. Odnosząc się do sformułowanego w wezwaniu pytania o wysokość ponoszonych opłat czynszowych i wydatków medialnych skarżąca poprzestała na nakreśleniu ogólnego schematu życia tzw. emigracji zarobkowej podając, że większość Polaków w Irlandii którzy są całymi rodzinami wynajmuje domy i w nich podnajmuje pokoje rodakom. Zazwyczaj wszystko odbywa się bez formalnego spisywania umów i wystawiania rachunków czy pokwitowań. Jak powiada zjawiskiem powszechnym jest częsta rotacja i zmiany adresów. Przeciętnie czynsz za dwa pokoje z kuchnią wacha się pomiędzy 700 a 800 euro. Wedle relacji skarżącej jej matka nie posiada własnego dochodu. Powiada, że ponieważ były mąż skarżącej nie łożył na dziecko zasądzonych alimentów więc matka żyła na kredyt rodziny i swoich rodziców. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego (art. 245 §2 ppsa) o ile wykaże, czyli przedstawi w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponieważ wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się» a minimalna kwota wpisu sądowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynosi 100 zł, więc najprościej rzecz ujmując sens przedstawionego uregulowania wyraża się z konieczności udowodnienia przez stronę, że nie jest w stanie ponieść nawet takich minimalnych kosztów (por. także S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek: Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjynch; Wyd. 1 LexisNexis, Warszawa 2007 s. 258) Realia niniejszej sprawy nie stwarzają wystarczającej podstawy do takich ustaleń. Skarżąca osiąga dochody, które sama szacuje średnio na ok. 1000-1200 zł euro miesięcznie (tj. ok. 4000 zł) plus egzekwowane przez komornika alimenty. Wskazując na to zwrócenia uwagi wymaga, że ograniczając się w swoich wyjaśnieniach do nakreślenia specyfiki i warunków życia tzw. emigracji zarobkowej i wskazania przeciętnych stawek czynszu za dwa pokoje z kuchnią skarżąca nie podała ile ona sama konkretnie płaci za czynsz i tzw. opłaty medialne. Podnieść też należy, że – zachowując wzgląd na sygnalizowaną przez skarżącą praktykę obywania się przez imigrantów bez formalnego spisywania umów i wystawiania pokwitowań - z wyjaśnień skarżącej nie wynika jednak w sposób jednoznaczny, że zajmuje z synem właśnie takie dwu pokojowe mieszkanie. Nadto skarżąca pomija w swych wyjaśnieniach wysokość ponoszonych opłat za media. Sytuacja taka rodzi problemy. Na aprobatę zasługuje bowiem pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że brak danych dotyczących bieżących wydatków uniemożliwia ustalenie czy poniesienie przez stronę kosztów postępowania uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy, nawet jeśli znany jest poziom osiąganych przez stronę dochodów (post. z dnia 4 października 2006 r. sygn. III SA/Wa 604/06). Niezależnie od tego w części wyjaśnień skarżącej razi brak spójności i gołosłowność twierdzeń. Raz bowiem skarżąca twierdzi, że matka i brat pozostają na jej utrzymaniu (vide: formularz z 27 lipca 2009 r.) by następnie wezwana o sprecyzowanie opisanej sytuacji wywodzić, że "(...) mama żyła na kredyt tzw. mojej rodziny oraz swoich rodziców – kupowali żywność w Polsce i też mi przysyłali (...)". W konsekwencji oświadczenie strony nie ma cechy dokładności o której mowa w art. 252 ppsa. Skarżąca powinna sobie uświadomić, że jeśli ocena jej sytuacji życiowej nie jest do końca jasna wobec uchylania się strony od złożenia jednoznacznych wyjaśnień sąd ani referendarz nie są zobowiązani do prowadzenia dochodzeń (por. postan. WSA w Gd. z14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04) bo to sprawą zainteresowanej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). W interesie strony składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy leży też przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jej wniosku (por. post. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 i art. 245 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).