III SA/Kr 546/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Agnieszka Sotnicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia 16 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, Zaskarżoną przez A. S. decyzją z dnia 16.04.2009r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu z [...] 2009r. znak [...] o uznaniu A. S. za osobę bezrobotną z dniem 08.01.2009r. i o odmowie przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 08.01.2009r. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz.1071 ze zm.) i art. 75 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 69, poz. 415). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: A. S. był zatrudniony u A. w okresie od 01.12.2005r. do 31.07.2008r. Stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem przez pracownika w trybie art. 30 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1976r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r., Nr 21, poz. 94). W dniu 08.01.2009r. A. S. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Decyzją z dnia [...] 2009r. znak [...], Nr [...] Starosta Powiatu uznał A. S. za osobę bezrobotną z dniem 08.01.2009r. i odmówił przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 08.01.2009r., za podstawę decyzji przyjmując art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W uzasadnieniu, w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku, organ wyjaśnił, że skarżący rozwiązał w okresie sześciu miesięcy przed zarejestrowaniem się w PUP stosunek pracy za wypowiedzeniem i że zasiłek w tym przypadku przysługuje bezrobotnemu dopiero po upływie 90 dni od dnia zarejestrowania. A. S. odwołał się od tej decyzji, podnosząc, że stosunek pracy z A. rzeczywiście ustał w wyniku wypowiedzenia umowy przez niego samego, ale skłoniły go do tego okoliczności życiowe tj. zmiana miejsca zamieszkania z racji wzrostu kosztów utrzymania i wstąpienia w związek małżeński. Dodatkowo podniósł, że od września 2008r. świadczył pracę na rzecz B. jako asystent prawny na podstawie umowy terminowej. Praca nie wymagała obecności w siedzibie firmy w K. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda wydał opisaną na wstępie decyzję, w uzasadnieniu której wyjaśnił na wstępie (cytując art. 75 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy), że wyklucza się prawo do zasiłku w sytuacji gdy w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w PUP dana osoba rozwiązała stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, chyba, że porozumienie stron wynikło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy, zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania lub pracownik rozwiązał umowę w trybie art. 55 § 1 (1) Kodeksu pracy. W niniejszej sprawie bezsporną zdaniem organu jest okoliczność wynikająca ze świadectwa pracy z 31.07.2008r., że skarżący rozwiązał umowę o pracę z A. za wypowiedzeniem, natomiast wątpliwości istnieją wokół przyczyn rozwiązania umowy o pracę. Z załączonego do odwołania poświadczenia zameldowania na pobyt czasowy wynika bowiem, że skarżący jest zameldowany na pobyt czasowy w S. S., os. A, z zamierzonym czasem trwania pobytu: od 21.12.2007r. do 30.09.2009r. Adres pobytu stałego to I., gmina P., powiat p. Skoro wypowiedzenie stosunku pracy nastąpiło 31.07.2008r., to w świetle w/w dat zameldowania należy uznać, że wypowiedzenie umowy nie nastąpiło wbrew temu, co twierdzi skarżący w związku ze zmianą miejsca zamieszkania, które to miejsce zamieszkania należy odnosić do miejsca zameldowania, gdyż pracując u A. skarżący posiadał już zameldowanie na pobyt czasowy w S. S. Decyzja Wojewody stała się przedmiotem skargi A. S. do Sądu, w której odniósł się ściśle do ustaleń organu odwoławczego, zaprzeczając, że nigdy nie był zameldowany w S. S. Meldunek w tym miejscu posiada wyłącznie żona. Ta sama sytuacja dotyczy I., z tym, że zamieszkuje tam i ma zameldowanie rodzina żony. Wyjaśnił, że pochodzi z W. i tam jest zameldowany. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, raz jeszcze wyraził stanowisko, że rozwiązanie przez skarżącego stosunku pracy nie było konsekwencją zmiany zamieszkania, gdyż skarżący jak sam przyznał pochodzi z W. i tam też był zameldowany. Ponadto od września 2008r. świadczył pracę dla pracodawcy mającego siedzibę w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga A. S. zasługuje na uwzględnienie. Należy przy tym zaznaczyć na wstępie, że poza sporem pozostaje sprawa nabycia przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej od 08.01.2009r. a istota sprawy sprowadza się do oceny prawidłowości zastosowania przez orzekające w sprawie organy art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Artykuł ten brzmi w ten sposób, że: "prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który (...) w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, chyba że porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania lub pracownik rozwiązał umowę o pracę w trybie art. 55 § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy". Z ust. 2 pkt 2 tego artykułu wynika, że zasiłek w takiej sytuacji przysługuje po okresie 90 dni od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy. Faktem jest, że A. S. dokonał rejestracji w Urzędzie Pracy w dniu 08.01.2009r., a w okresie sześciu miesięcy przed rejestracją, dokładnie w dniu 31.07.2008r. stosunek pracy, który łączył go z A. został rozwiązany w trybie art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy tj. za wypowiedzeniem przez pracownika. Z zasady tego rodzaju ustalony stan faktyczny daje podstawę do uznania, że osobie bezrobotnej nie przysługuje prawo do zasiłku dla bezrobotnych, z tym art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) wymaga dodatkowego ustalenia czy rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem a także za wypowiedzeniem nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania. W przypadku pozytywnych ustaleń w tym względzie zasiłek przysługuje osobie bezrobotnej od dnia zarejestrowania. Organ pierwszej instancji oparł się jedynie na świadectwie pracy, z którego wynika sposób rozwiązania umowy o pracę przez skarżącego. Nie prowadził żadnego postępowania dowodowego w kierunku ustalenia przyczyn wypowiedzenia umowy, natomiast organ odwoławczy co prawda uzasadnił szerzej odmowę przyznania skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia zarejestrowania, gdyż poprzez odniesienie się do ewentualnej przesłanki przyznania zasiłku w sytuacji gdyby jednak wypowiedzenie umowy o pracę miało nastąpić z uwagi na zmianę przez skarżącego miejsca zamieszkania – ale w ocenie Sądu po pierwsze, ustalenia organu są niepełne, a po drugie, organ dokonał błędnej wykładni pojęcia "miejsca zamieszkania". Mianowicie, zmianę miejsca zamieszkania odniósł ściśle do zmiany adresu zameldowania skarżącego, wywodząc, że A. S. w okresie gdy pracował u A. posiadał już zameldowanie na pobyt czasowy w S. S., stąd niezasadnie twierdzi, że dopiero po rozwiązaniu umowy o pracę z komornikiem wyprowadził się z K. tj. zmienił miejsce zameldowania. Innymi słowy - organ stwierdził, że brak podstaw do uznania, iż wypowiedzenie umowy o pracę wiązało się ze zmianą miejsca zamieszkania przez skarżącego. Tymczasem należy wyraźnie podkreślić, że dopełnienie obowiązku meldunkowego nie stanowi jedynego dowodu na potwierdzenie zmiany miejsca zamieszkania. Zgodnie z art. 75 Kpa "jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem". Zatem bezrobotny, który rozwiązał stosunek pracy na mocy porozumienia stron czy wypowiadając umowę o pracę może wykazywać wszelkimi zgodnymi z prawem środkami dowodowymi, iż do rozwiązania stosunku pracy w tym trybie doszło z powodu zmiany miejsca zamieszkania. Organ z tego względu nie może ograniczyć postępowania dowodowego w kwestii tego czy wypowiedzenie nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania do analizy zaświadczeń o zameldowaniu. Ponadto pojęcia "miejsce zamieszkania" z ustawy o promocji zatrudnienia (...) nie można utożsamiać w sposób wyłączny z pojęciem "miejsce zameldowania". Meldunek jako taki jest instytucją związaną na gruncie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993) z obowiązkiem ewidencji miejsca pobytu osób i ma charakter czysto administracyjny. Wprawdzie jest związany z przemieszczaniem się osób w sensie zmiany miejsca pobytu, ale jak sama ustawa o ewidencji (...) wskazuje - obowiązkowi meldunkowemu podlega osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby i jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia (art. 10 ust. 1 ). Zmiana miejsca zamieszkania nie powoduje więc automatycznie zmiany adresu zameldowania. Ustawa o promocji zatrudnienia (...) nie definiuje pojęcia miejsca zamieszkania, w związku z czym zastosowanie winien znaleźć art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964r. , Nr 16, poz.93 ze zm.), który stanowi, że "miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu". Na prawna konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy, przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (korpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą wystąpić łącznie. Chodzi przy tym o miejscowość w sensie administracyjnym. Z tego punktu widzenia nie ma istotnego znaczenia konkretne mieszkanie ani dokładny adres. Inaczej rzecz ujmując, o miejscu zamieszkania człowieka decydują nie kryteria administracyjne (fakt zameldowania) ale fakt przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu. Natomiast organ odwoławczy nie tylko w sposób dowolny uznał, że zmiana miejsca zamieszkania wiąże się ze zmianą miejsca zameldowania ale co istotne też, nie dokonał prawidłowych ustaleń nie tylko co do faktycznego miejsca zameldowania skarżącego, a także co do faktycznego miejsca pobytu i daty zmiany miejsca pobytu. Uwaga ta dotyczy również organu pierwszej instancji. Słusznie A. S. zauważył, że meldunek w S. S. i I. dotyczy jedynie żony, na co w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje poświadczenie zameldowania na pobyt czasowy z 21.12.2007r. (k.17 akt administracyjnych). On sam podał, że pochodzi z W. i tam jest zameldowany, a co do zmiany miejsca zamieszkania podał (w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji), że przeniósł się z K. w "rodzinne strony". W związku z tym należy podnieść, że orzekające w sprawie organy naruszyły przepis art.7 i 77 § 1 Kpa, gdyż nie dokonały wyczerpujących ustaleń faktycznych, a te, które zostały dokonane oparły się na błędnej wykładni pojęcia "zmiany miejsca zamieszkania" z art. 75 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji (...), w związku z naruszenie prawa nastąpiło zarówno na gruncie przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, co uzasadnia uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji dokona ustaleń w jakim terminie A. S. zmienił miejsce zamieszkania z K. do miejsca związanego z "rodzinnymi stronami" i na tej podstawie określi czy wypowiedzenie umowy o prace z A. nastąpiło w związku ze zmianą miejsca zamieszkania, przy czym miejsce zamieszkania określi według podanych wyżej wskazówek Sądu.