III SA/Kr 554/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2014 r. sprawy ze skargi N. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego skargę oddala. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2013 r. znak: [...] odmówił N. C. przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 104 kpa, art. 2 pkt 10, art. 12 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 9, art. 10, art. 15, art. 18 i art. 20 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.), art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), a także rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2010 r. nr 123 poz. 836 ze zm.). W uzasadnieniu Wójt wskazał, że N. C. spełnia kryteria określone w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ ustalił, że wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 17 grudnia 2009 r. sygn. akt [...] zostały zasądzone alimenty na rzecz N. C. w wysokości 600 zł miesięcznie, a zgodnie z zaświadczeniem Komornika Sądowego z dnia 16 września 2013 r. egzekucja zasądzonych alimentów jest bezskuteczna. Ponadto Wójt ustalił, że w 2012 r. rodzina N. C. uzyskała dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w wysokości 26.217,19 zł, zaś z części I pkt 4 wniosku wynika, że żaden z członków rodziny nie utracił dochodu za 2012 rok oraz nie uzyskał dochodu w roku 2013, który byłby osiągany w dniu ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W związku z tymi ustaleniami miesięczny dochód rodziny N. C. na potrzeby ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego wyniósł 2.184,77 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 728,26 zł i przekracza kwotę 725,00 zł uprawniającą do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dlatego też organ I instancji uznał, że w stosunku do N. C. nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła N. C., która podniosła, że dochód jej rodziny powinien być zmniejszony o kwotę zasiłków chorobowych wypłaconych M. C. – G. co prawda w roku 2012, ale dotyczących roku 2011, bowiem wtedy miał miejsce wypadek komunikacyjny z tytułu którego zostały one wypłacone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 stycznia 2014 r. znak: [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 2, art. 9, art. 10, art. 12, art. 15, art. 18, art. 20 i 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Kolegium przedstawiło zasady przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i podkreśliło, że niezbędnym do otrzymania świadczenia jest spełnienie kryterium dochodowego określonego w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Kolegium wyjaśniło, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie zawiera samodzielnej definicji dochodu jak i dochodu rodziny i w kwestii rozumienia tych pojęć odsyła do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Kolegium powołało się na zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych definicję "dochodu" i stwierdziło, że na dochód rodziny N. C. składa się dochód uzyskany w 2012 r. przez M. C. – G., a wykazany w załączonej do akt sprawy informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 22 sierpnia 2013 r. Kolegium wyjaśniło następnie, że, aby obliczyć dochód M. C. – G. w roku 2012, należy od kwoty dochodu wskazanego w informacji Naczelnika US (32.206,26 zł) odjąć sumę składek na ubezpieczenie społeczne (3.723,88 zł), na ubezpieczenie zdrowotne (zgodnie z oświadczeniem strony - 2.265,19 zł) oraz podatek dochodowy w kwocie 0 zł, co daje kwotę 26.217,19 zł. Zatem łączny dochód tej rodziny w 2012 r. wyniósł 26.217,19 zł, a miesięczny dochód rodziny wyniósł 2.184,77 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje 728,26 zł (2.184,77:3 osoby). W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że w przypadku N. C. dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył granice kryterium z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, co dawało podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Skargę na decyzję SKO wniosła N. C. W skardze zarzucono, że Kolegium błędnie zaliczyło do dochodu rodziny w roku 2012 zasiłki chorobowe wypłacone przez ZUS M. C. – G. za okres od 9 listopada 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. To zaś spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego o trzy złote. W skardze zawarto wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata z urzędu. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 9 maja 2014 r. umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów oraz oddalił wniosek skarżącej o ustanowienie adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. W świetle powyższych zasad skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.). Art. 9 ust. 1 tej ustawy stanowi, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia przez nią 25 roku życia albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Podkreślić należy, że zgodnie z ust. 2 tego przepisu świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują pod warunkiem spełnienia kryterium dochodowego, tzn. jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. To właśnie wyliczenie dochodu rodziny skarżącej uzyskanego w roku 2012 stanowiło kwestię sporną w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów precyzuje, że według tej ustawy poprzez dochód należy rozumieć dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Podobne odesłanie do przepisów o świadczeniach rodzinnych dotyczy pojęcia "dochodu rodziny" (art. 4 pkt 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), zaś przez dochód członka rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a (art. 4 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Okres świadczeniowy, w myśl art. 4 pkt 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, to okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Zgodnie z przytoczonym wyżej odesłaniem art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.) definiuje sposób obliczania dochód rodziny jako sumę dochodów członków rodziny, zaś art. 3 pkt 2a tej ustawy określa dochód członka rodziny jako przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Z treści art. 15 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy dołączyć zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów, zaś szczegóły dotyczące sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. nr 123, poz. 836 ze zm.). Przepis § 2 ust. 2 pkt 1 lit. "a" tego rozporządzenia nakazuje dołączyć do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń zaświadczenie z urzędu skarbowego albo oświadczenia o dochodzie członków rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. W kontrolowanym postępowaniu organy oparły się na treści zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 22 sierpnia 2013 r., z którego jednoznacznie wynikało, że dochód M. C. – G. w roku 2012 wyniósł 32.206,26 zł, co po odjęciu sumy składek na ubezpieczenie społeczne (3.723,88 zł), na ubezpieczenie zdrowotne (2.265,19 zł) oraz podatku dochodowego (0 zł) dało kwotę 26.217,19 zł. Zatem łączny dochód rodziny N. C. w 2012 r. wyniósł 26.217,19 zł, a miesięczny dochód rodziny - 2.184,77 zł. W rezultacie dochód na osobę w trzyosobowej rodzinie skarżącej wyniósł 728,26 zł. Podkreślić trzeba, że zarzuty podnoszone przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze odnosiły się przede wszystkim do zaliczenia zasiłków chorobowych wypłaconych M. C. – G. w roku 2012, ale dotyczących roku 2011, kiedy to miał miejsce wypadek komunikacyjny z tytułu którego zostały one wypłacone. Zdaniem skarżącej kwota tych zasiłków powinna zostać zaliczona do dochodu za rok 2011, a nie jak to uczyniły organy obu instancji, do dochodu za rok 2012 r. W ocenie Sądu zarzuty te nie są zasadne. To, czy dana osoba spełnia kryterium dochodowe przewidziane dla osób ubiegających się o przyznanie pomocy uprawnionym do alimentów, ustala się na podstawie dochodu "uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy". Takie sformułowanie zawiera § 2 ust. 2 pkt 1 lit. "a" powołanego wyżej rozporządzenia. Także definicja dochodu członka rodziny zawarta w art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie mówi o "dochodzie członka rodziny osiągniętym w roku kalendarzowym". Skoro zaś zasiłki chorobowe z tytułu wypadku komunikacyjnego, który miał miejsce w 2011 r., zostały wypłacone M. C. – G. w roku 2012, to stanowiły one dochód uzyskany w roku 2012. Tak zostały one zakwalifikowane w opisanym wyżej zaświadczeniu wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i na treści tego zaświadczenia zasadnie oparły się organy obu instancji. Dokonane na tej podstawie obliczenia doprowadziły do ustalenia dochodu na osobę w rodzinie skarżącej w wysokości 728,26 zł. Zatem nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego przewidzianego w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (725 zł) i choć było ono niewielkie, to nie zmienia to jednak faktu, że w takiej sytuacji organy były zobowiązane do wydania decyzji o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy. Podkreślić trzeba, że ustawodawca nie pozostawił w tym zakresie swobody organom administracji i dlatego każde przekroczenie kryterium dochodowego skutkuje odmową przyznania pomocy. Sąd nie dopatrzył się w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego i stwierdził, że prawidłowo organy przyjęły, iż wobec przekroczenia kryterium dochodowego niedopuszczalne było przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.