III SA/Kr 566/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie NSA Piotr Lechowski NSA Wiesław Kisiel sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2004 r. Nr :[...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Skarżąca A. A. od 1964 r. zatrudniona była w laboratorium hydrogeochemicznym [...] w [...]. W aktach sprawy znajdują się opinie pracowników [...], że Skarżąca pracowała w trudnych warunkach pracy, stykając się na co dzień z odczynnikami chemicznymi; pracując niemal zawsze przy sztucznym oświetleniu, zaś wentylacja laboratorium często mogła być niesprawna. Ani wypowiadający się w sprawie lekarze, ani organy administracyjne tej okoliczności nie kwestionowały. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie z dnia [...] 1989 r. o pobieraniu przez Skarżącą dodatku za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia. [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...] wydał w dniu [...] 2002 r. orzeczenie o braku u A. A. schorzeń objętych wykazem chorób zawodowych. Również w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] wydane zostały orzeczenia z dnia [...] 2003 r. i [...] 2003 r. o wykluczeniu 5 rodzaju chorób zawodowych. Brak też świadectw wystąpienia u A. A. w okresie jej zatrudnienia dolegliwości o zawodowej etiologii. W dniu [...] 2004 r. [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...] ponownie wydał orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych i Skarżącej A. A. Wykluczono 4 rodzaje schorzeń zawodowych. W sprawie choroby wzroku, alergicznego nieżytu nosa, przewlekłego zapalenia oskrzeli powołano się na zbyt odległy czas od zakończenia narażenia na warunki szkodliwe oraz na brak świadectwa, że dolegliwości takie występowały u strony w okresie zatrudnienia. Natomiast objawy chorobowe zatrucia odczynnikami chemicznymi nie dają podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Powołując się na powyższe orzeczenia lekarskie wydane zostały negatywne dla strony decyzje organów administracyjnych, tj. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2004 r., nr [...] (na podstawie art.104 K.p.a., art.5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. 1998, nr 90, poz.575 ze zm.) oraz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2004 r., nr [...] (na podstawie art.138 § 1 pkt 1 K.p.a., art.5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz.1115) Strona domaga się uchylenia decyzji. Jest głęboko przekonana, że jej aktualne problemy zdrowotne pozostają w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowych warunków wieloletniej pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Organ administracyjny wniósł o oddalenie skargi z przyczyn jakie szczegółowo przedstawił w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje : W sprawie choroby wzroku (pkt 25 wykazu chorób zawodowych z 2002 r.), alergicznego nieżytu nosa (pkt 12 wykazu), przewlekłego zapalenia oskrzeli (pkt 5) organy administracyjne powołały się na upływ czasu dzielący zakończenie w 1994 r. pracy w pełnym wymiarze godzin przez Skarżącą w laboratorium – z jednej strony oraz przeprowadzenie w 2003 r. i 2004 r. badań – z drugiej. Stanowisko takie znajduje oparcie w powołanych przepisach załącznika rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz.1115), wprowadzających relatywnie krótkie okresy czasu do stwierdzania zawodowej etiologii chorób. Zupełnie odmienne jest uzasadnienie odmowy stwierdzenia przewlekłego zatrucia (lub jego następstw) wywołanych przez substancje chemiczne (pkt 1 wykazu). W ślad za orzeczeniami lekarskimi organy administracyjne wypowiedziały się bardzo niejednoznacznie: "aktualnie stwierdzone zmiany w usg wątroby mogą być następstwem. farmakoterapii a ich izolowany charakter. nie daje podstaw do wiązania przyczynowo-skutkowego tych zmian z pracą zawodową." Należy stąd wnioskować, że aktualny stan medycyny uniemożliwia jednoznaczne ustalenie przyczyn stwierdzonej u Skarżącej choroby wątroby. Jeżeli takie stwierdzenie można uznać za poprawne w orzeczeniu lekarskim, to negatywnie należy to ocenić z chwilą, gdy staje się ono uzasadnienia decyzji administracyjnej odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej. Z obiektywnych trudności w zdefiniowaniu przyczyn choroby przez lekarzy - organy administracyjne wyprowadziły nieprawidłowy wniosek, iż z całą pewnością należy odmówić stwierdzenia zawodowej etiologii i odmówić stwierdzenia wystąpienia u Skarżącej choroby zawodowej. Takie wnioskowanie i taki sposób zakończenia postępowania administracyjnego nie może być zaakceptowany z powodu naruszenia norm prawnych, mających zastosowanie w sprawie. Po pierwsze, naruszona została reguła proceduralna czyli zasada prawdy materialnej (art.7 i art.77 K.p.a.), która na organ administracyjny (a nie na stronę) nakłada cały ciężar wyjaśnienia okoliczności istotnych w sprawie. Skoro organ administracyjny obiektywnie nie jest w stanie rozwiać wszystkich wątpliwości przy ustaleniu możliwości korzystania przez stronę z uprawnień ustawowych, to negatywnymi konsekwencjami takiego stanu rzeczy organ administracyjny nie może obciążać strony. Strona ma podmiotowe prawo korzystania z uprawnień, jakie ustawa wiąże z chorobą zawodową i w demokratycznym państwie prawnym (art.2 Konstytucji RP) nie jest dopuszczalne pozbawianie strony tego uprawnienia tylko dlatego, że organ ma wątpliwości, ale zarazem — nie jest w stanie definitywnie wykluczyć zawodowej etiologii choroby, którą stwierdza u byłego pracownika. Po drugie, naruszona została reguła materialnoprawna czyli domniemanie zawodowej etiologii choroby objętej wykazem chorób zawodowych, ilekroć zostało wykazane, że pracownik świadczył swe obowiązki w warunkach mogących wywołać takie schorzenie. W niniejszej sprawie lekarze stwierdzili u Skarżącej chorobę wątroby która mogła być wywołana przez substancje chemiczne (pkt 1 wykazu). Nie zostało zakwestionowane w czasie całego postępowania, ani w toku wcześniejszych czynności, że Skarżąca stykała się z takimi właśnie czynnikami chorobotwórczymi. Są więc ustalone (w znaczeniu proceduralnym) zarówno przesłanki choroby zawodowej, jak i choroba zaliczona do chorób zawodowych. Lekarze nie są w stanie na obecnym etapie rozwoju medycyny jednoznacznie powiązać czynników chorobotwórczych i chorób, ani jednoznacznie wykluczyć takiego związku przyczynowo-skutkowego. Za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa w art. 237 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. (art.4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, Dz.U.2002, nr 199, poz.1673 ze zm.). Definicja ta interpretowana jest w orzecznictwie jako domniemanie zawodowej etiologii choroby pracownika, jeżeli stwierdzona została praca w warunkach mogących takie schorzenie wywołań. (por.wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 2244/00, LEX nr 53801). To organ administracyjny ma obalić to domniemanie, aby wydać decyzję odmawiająca stwierdzenia choroby zawodowej. W niniejszej sprawie organy administracyjne nie wykonały powyższego obowiązku, tj. poprzestały na biernym powtórzeniu zarówno rozpoznania lekarskiego, jak i konkluzji stąd wyprowadzonych. Pozostały w ten sposób nierozpoznane konsekwencje powyższego domniemania zawodowej etiologii choroby wątroby, stwierdzonej u A. A., co uzasadnia stwierdzenie, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ja decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art.7 i art.77 w zw. z art.107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, co mogło mieć wpływ na poprawność załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit."a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz.1270, zm. Dz.U. 2004, nr 162, poz.1692 i 2005, nr 94, poz.788).