III SA/Kr 574/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody z dnia 6 sierpnia 2012r. nr [....] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata M. T. - Kancelaria Adwokacka, ul. [....] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Wojewoda decyzją z dnia 6 sierpnia 2012 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r. znak [...] o wymeldowaniu M. W. z pobytu stałego w K przy ul. O. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) Z uzasadnienia decyzji wynika następujący stan faktyczny: J. S. wniósł w dniu 13 kwietnia 2012 r. o wymeldowanie między innymi M. W. z pobytu stałego ze stanowiącego jego własność lokalu w K przy ul. O, podnosząc, że wobec M. W. został wydany wyrok eksmisyjny. Eksmisja została wykonana w dniu 28 marca 2012 r. Prezydent Miasta wydał w dniu [...] 2012 r. decyzję znak [....] o wymeldowaniu M. W. z lokalu przy ul. O w K. Organ ustalił, że M. W. opuściła lokal przy ul. O w K na skutek wykonania wyroku eksmisyjnego w dniu 28 marca 2012 r., nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące, jest zobowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Organ podniósł, że do dokonania wymeldowania z pobytu stałego konieczne jest zaistnienie przesłanki polegającej na opuszczeniu lokalu w sposób trwały i dobrowolny oraz braku realnego zamiaru powrotu lub opuszczenie i opróżnienie lokalu na podstawie wyroku sądu o eksmisji i wykonaniu tej eksmisji przez komornika. M. W. odwołała się od powyższej decyzji. W uzasadnieniu odwołania wskazała, że opuściła lokal przy ul. O w K wbrew swojej woli, wskutek działań właściciela. Podniosła, że lokal ten nadal pozostaje do jej dyspozycji i zamierza w nim zamieszkać na nowo. Wojewoda po rozpoznaniu odwołania wydał opisaną na wstępie decyzję. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił istotę obowiązku meldunkowego, który ma charakter ściśle ewidencyjny i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu. Opuszczenie lokalu stanowi z kolei przesłankę uprawniającą organ meldunkowy do wydania decyzji o wymeldowaniu. Ponadto organ wskazał, że w postępowaniu o wymeldowanie ustaleniu podlega w pierwszej kolejności powód opuszczenia lokalu, a nadto okoliczność czy dana osoba dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości oraz czy ma wolę powrotu i utrzymania związku z miejscem stałego pobytu. W przypadku, gdy opuszczenie lokalu mieszkalnego jest następstwem wykonania wyroku nakazującego eksmisję, należy przyjąć, że jest to opuszczenie w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stan ten uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej zarówno w sytuacji, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie, jak również, gdy zostanie wykonany w drodze egzekucji. Odwołując się do stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy wskazał, że Sąd Rejonowy Wydział I Cywilny wyrokiem z dnia 16 lutego 2006 r. sygn. Akt [...] nakazał pozwanym M. W. i G. W. by opuściły i opróżniły lokal mieszkalny nr [...] położony w budynku przy ul. O w K. W dniu 28 marca 2012 r. Komornik Sądowy dokonał eksmisji, ponieważ M. W. nie wykonała dobrowolnie wyroku. Z tego względu organ nie badał czy strona opuściła lokal, w którym jest zameldowana na pobyt stały dobrowolnie, gdyż sam fakt konieczności przeprowadzenia egzekucji przez komornika świadczył o braku woli strony do realizacji prawomocnego wyroku. Wykonanie eksmisji orzeczonej wyrokiem sądu jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu stałego z lokalu. Ponadto zdaniem organu M. W. zaprzestała wraz z wykonaniem eksmisji koncentrowania swoich spraw życiowych pod ww. adresem i nie posiada żadnego tytułu prawnego do tego lokalu. Opisana wyżej decyzja stała się przedmiotem skargi M. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W treści skargi skoncentrowano się na trudnej sytuacji bytowej i braku podstaw do dokonania wymeldowania z ww. lokalu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej cytowanej: p.p.s.a. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Sąd nie może jednak opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Jednocześnie zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a., sąd nie jest są związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle powołanych kryteriów wniesiona przez M. W. skarga jest nieuzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony, bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zameldowanie na pobyt stały w oznaczonej miejscowości pod wskazanym adresem ma odpowiadać faktycznemu przebywaniu osoby w oznaczonym miejscu. W ten sposób zameldowanie spełnia funkcję ewidencyjną, gdyż potwierdza przebywanie osoby pod oznaczonym adresem. Z faktu, że zameldowanie ma tylko walor ewidencyjny, wynika, że organy meldunkowe są zobowiązane utrzymywać ewidencję w stanie, który odpowiada rzeczywistości. Konsekwencją takiego rozumienia ewidencji ludności i zameldowania jako potwierdzenia danych ewidencyjnych jest również to, że organy mają obowiązek wymeldowania z pobytu stałego każdego, kto z jakichkolwiek powodów nie przebywa w miejscu zameldowania przez czas określony w art. 15 ust. 2 ustawy. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem stwierdzenie nie przebywania w lokalu. Podkreślić należy, iż ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) - w wyniku którego z dniem 19 czerwca 2002 r. utracił moc art. 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. W orzecznictwie sądowym, zarówno przed jak i po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01), prezentowano jednolite stanowisko, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 20 maja 2011r., sygn. akt II OSK 915/10, LEX nr 99265, że opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji. W niniejszej sprawie, wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia 16 lutego 2006r., sygn. akt [...] nakazano M. W. i G. W., aby opuściły i opróżniły z rzeczy lokal mieszkalny nr [...] położony w budynku przy ul. O w K. W dniu 28 marca 2012r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym, dokonał eksmisji osób i rzeczy z lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku nr [...] przy ul. O w K. Przystąpił do egzekucji, ponieważ pani M. W. nie poddała się prawomocnemu wyrokowi sądu. W tej sytuacji, fakt wykonania orzeczonej eksmisji jest bezsporny i brak jest podstaw do oceny jej legalności przez organy administracji publicznej. W ocenie Sądu, organy administracji publicznej w przedmiotowej sprawie prawidłowo ustaliły, że Pani M. W. nie koncentruje aktualnie swoich spraw życiowych pod adresem K, ul. O. W dniu 28 marca 2012r. uczestniczyła w czynnościach komorniczych, została wówczas wyprowadzona ze spornej nieruchomości, a opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, czyli uzasadniało decyzję o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Dalsze utrzymywanie zameldowania skarżącego w miejscu, w którym nie przebywa z uwagi na prawomocne orzeczenie eksmisji, stanowiłoby ewidentną fikcję meldunkową. Tak jak, bowiem zameldowanie, również wymeldowanie jest tylko i wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, o ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu (o jego opuszczeniu). Z tego też powodu dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez własne rozstrzygnięcia zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności między ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy. Rozstrzygając skargę Sąd miał na uwadze to, że w dniu 3 lutego 2016r. podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, skarżąca złożyła do protokołu kolejny wniosek o wyłączenie sędziów Wydziału III WSA w Krakowie. Wniosek ten został rozpoznany przez Sąd na posiedzeniu niejawnym i w dniu 10 lutego 2016r. wydane zostało postanowienie o oddaleniu przedmiotowego wniosku. Zgodnie z art. 20 § 3 p.p.s.a. do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia może spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki. Są to takie czynności, których niedokonanie naraziłoby stronę na szkodę, uniemożliwiając lub utrudniając właściwe rozstrzygnięcie sprawy albo późniejsze wykonanie orzeczenia (np. rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu). Czynności podejmowane wbrew temu zakazowi nie powodują jednak nieważności postępowania, lecz mają jedynie charakter uchybień procesowych, które mogą być uznane za wpływające na wynik sprawy, ale tylko wtedy, gdy wniosek o wyłączenie zostanie uwzględniony. W razie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego czynności te pozostają skuteczne i nie mogą być postrzegane w kategoriach uchybień procesowych (por. Woś.T (red.), Knysiak-Molczyk, Romańska M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz LEX/el.). W ocenie Sądu, wydanie wyroku w niniejszej sprawie nie naraża stronę na szkodę, uniemożliwiając lub utrudniając właściwe rozstrzyganie sprawy albo późniejsze wykonanie orzeczenia, bowiem strona chroniona jest możliwością wniesienia skargi o wznowienie postępowania na zasadach określonych w art. 270 i następnych p.p.s.a. Przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stanowią gwarancję procesową bezstronności sędziego i nie powinny być wykorzystywane do innych celów, jak na przykład do przewlekania postępowania sądowego. Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Jednocześnie Sąd nie stwierdził w sprawie okoliczności, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O wynagrodzeniu adwokata, przyznanego skarżącej z urzędu, Sąd orzekł stosownie do art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 461 ze zm.).