III SA/Kr 578/10
WyrokWSA w Krakowie2012-01-19
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Bożenna Blitek, Tadeusz Wołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o usunięcie błędu w części kartograficznej operatu ewidencyjnego, polegającego na błędnym włączeniu jednej działki do innej, a jeśli tak, to czy wnioskodawca posiada legitymację procesową do złożenia takiego wniosku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, co skutkuje koniecznością ich uchylenia. Organy nie ustaliły prawidłowo kręgu stron postępowania ani ich legitymacji procesowej do żądania aktualizacji danych ewidencyjnych, naruszając tym samym art. 7 w zw. z art. 28 kpa. Ponadto, organy nie zbadały dokładnie treści żądania wnioskodawcy (art. 61 § 1 kpa) ani nie poinformowały stron o okolicznościach mogących wpłynąć na ich prawa i obowiązki (art. 9 kpa). Brak tych ustaleń miał istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący M. P. złożył wniosek o zmianę w operacie ewidencji gruntów, polegającą na wydzieleniu z działki nr 51/4 pasa gruntu odpowiadającego parceli nr 3969/2, która jego zdaniem została błędnie włączona do działki 51/4. Starosta umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, wskazując na brak granic na gruncie i sugerując drogę postępowania o rozgraniczenie nieruchomości lub ustanowienie służebności gruntowej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał decyzję w mocy, stwierdzając, że brak granic na gruncie czyni postępowanie bezprzedmiotowym, a właściwym trybem jest postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz kpa.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Tadeusz Wołek Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 4 października 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego M. P. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Starosta decyzją z dnia [...] 2007r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 105 kpa, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów prowadzonym dla obrębu A gmina B, w zakresie korekty granicy działki nr 51/4 polegającej na wydzieleniu z jej powierzchni pgr 3962/2.
W uzasadnieniu Starosta wskazał, że 18 czerwca 2007 r. zostało wszczęte na wniosek M. P. postępowanie administracyjne polegające na odtworzeniu w obrębie działki nr 51/4 położonej w obrębie A, pgr 3969/2 (oznaczenie z I etapu ewidencji gruntów), stanowiącej wg arkusza posiadłości nr 727, dobro publiczne. W dniu 10 lipca 2007 r. odbyła się na gruncie rozprawa administracyjna, na którą przybyli M. i T. P., A. Z. oraz A. B. Strony jednoznacznie wskazały widoczną na gruncie część pgr 3969/2, stanowiącą drogę dojazdową do działki nr 54 i do zabudowań posadowionych na działce nr 51/4, która zaczyna się od drogi oznaczonej nr [...], a kończy na północno - wschodniej granicy działki nr 54. Na pozostałej części działki 51/4 brak widocznego szlaku drożnego pozostałej części pgr 3969/2, a uczestnicy postępowania nie potrafili wskazać jej dalszego przebiegu. Z analizy materiałów archiwalnych wynika, że w rejestrze ewidencji gruntów, w pozycji 862, od 1967 roku była wpisana S. Z. jako władająca działką nr 51. Wobec tego Skarb Państwa, reprezentowany obecnie przez Starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, nigdy nie użytkował tego gruntu i brak jest podstaw do wystąpienia o jego odzyskanie na drodze postępowania sądowego. Organ I instancji wskazał, że Państwo P. zostali pouczeni o sposobie uzyskania służebności gruntowej do swojej nieruchomości, tj. poprzez zgodne jej ustanowienie aktem notarialnym lub wystąpienie z wnioskiem do Sądu Rejonowego o ustanowienie drogi koniecznej.
Odwołanie od decyzji Starosty wniósł M. P. Zdaniem odwołującego się pgr 3969/2 od wielu pokoleń stanowi drogę dojazdową do jego posesji.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 4 października 2007r. znak: [...], wydaną podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy ustalił, że obecnie obowiązująca ewidencja gruntów dla obrębu C gmina B tzw. "II etap" jest oparta na bazie mapy katastralnej w skali 1:2880. W wyniku połączenia parcel gruntowych zostały utworzone działki gruntowe. Działka nr 51/4 powstała z podziału działki nr 51, posiada urządzoną księgę wieczystą nr [...] i stanowi współwłasność A. Z., R. Z., C. M. i M. S. PGR 3969/2 jest wykazana w arkuszu posiadłości gruntowej nr 727 obejmującym grunty stanowiące dobro publiczne. Z dokumentacji geodezyjnej wykonanej przez geodetę uprawnionego J. M. wynika, że w trakcie zakładania II etapu ewidencji gruntów obręb A błędnie włączono pgr 3969/2 w skład działki nr 51. WINGiK podkreślił, że postępowanie administracyjne przeprowadzone przez Starostę w trybie przepisów dotyczących ewidencji gruntów i budynków wykazało brak granic na gruncie, co sprowadza się do konieczności wyznaczenia ich w terenie, czyli określenia zasięgu prawa własności. Natomiast przedmiotem ewentualnych zmian w ewidencji w następstwie jej aktualizacji, może być korekta granic działek ewidencyjnych i powierzchni w tych granicach. W wypadku jednak konieczności ustalenia zasięgu prawa własności, właściwym trybem jest przeprowadzenie postępowania o rozgraniczenie nieruchomości przed właściwym w tych sprawach organem (wójtem, burmistrzem, prezydentem miasta). Zatem brak na gruncie granic określających zasięg własności przedmiotowych nieruchomości skutkował bezprzedmiotowością postępowania.
Skargę na decyzję WINGiK wniósł M. P., zarzucając :
– naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 Prawo geodezyjnego i kartograficznego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż Starosta jest organem właściwym tylko do prowadzenia ewidencji gruntów i budynków;
– rażące naruszenie art. 7 kpa i art. 77 kpa polegające na wadliwym zebraniu materiału dowodowego.
Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia od organu administracji kosztów postępowania, a także zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem skarżącego organ mógł zwrócić się o wszczęcie postępowania o rozgraniczenie do właściwego organu i przez czas trwania tego postępowania zawiesić postępowanie wszczęte z wniosku skarżącego. Zdaniem skarżącego organ I instancji powinien dołożyć wszelkich starań, aby rozstrzygnąć sprawę, tym bardziej, że przedmiotem postępowania jest działka stanowiąca dobro publiczne. Ponadto skarżący wskazał, że przedłożył dokumenty, z których jednoznacznie wynikało, że są rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z dokumentów, a danymi umieszczonymi w ewidencji. W związku z czym organ I instancji powinien podjąć odpowiednie działania w celu sprostowania tych sprzeczności.
W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Referendarz sądowy WSA w Krakowie zarządzeniem z dnia 29 lutego 2008r. pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wniósł sprzeciw, lecz WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2008r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie postanowieniem z dnia 19 czerwca 2008r. postępowanie zostało zawieszone z powodu śmierci uczestników A. G. i A. K.
W piśmie z dnia 4 marca 2010 r. skarżący wskazał następców prawnych zmarłych uczestników, oraz aktualne adresy stron postępowania, w związku z tym postanowieniem z dnia 22 czerwca 2010 r. podjęto postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a.,
sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli podnoszone w niej zarzuty. Zaskarżona decyzja, oraz decyzja ja poprzedzająca wydane zostały bowiem z naruszeniem przepisów prawa, co musi skutkować wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego.
Przedmiot sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją wymaga na wstępie wskazania, że zgodnie z art. 2 ust. 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 240, poz,. 2027 ze zm.), dalej ustawa, ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów jest starosta (art. 22 ust. 1).
Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1), oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Powyższe informacje o gruntach, budynkach i lokalach, zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe, zawiera tzw. operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów (art. 24 ust. 1 ustawy). W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, rodzaju użytków gruntowych i klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub rodzaju dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych lub samorządowych – innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Dane podmiotowe służyć mają wyłącznie odzwierciedleniu aktualnego stanu prawnego nieruchomości i potwierdzają zaistniały stan, ukształtowany na podstawie innych dokumentów. Nie mogą samodzielnie tego stanu kształtować. Zasady prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian regulują przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454), dalej rozporządzenie. Z przepisów ustawy oraz rozdziału 3 rozporządzenia wynika, że zawarte w ewidencji dane podlegają aktualizacji dwojaki sposób :
1. w trybie czynności materialno-technicznej z urzędu - § 46 ust. 2 rozporządzenia, lub na wniosek zobowiązanego – art. 22 ust. 2 i 3 ustawy,
2. w drodze decyzji administracyjnej kończącej postępowanie wszczęte w trybie § 47 ust. 3 rozporządzenia, przy czym decyzja może mieć charakter merytoryczny, tj. rozstrzygać o wprowadzeniu zmiany lub odmowie jej uwidocznienia, bądź proceduralny – w przypadku umorzenia wszczętego z urzędu postępowania w sprawie.
Z powyższego wynika również, ze zmiany w zapisach ewidencji mające za przedmiot aktualizację ewidencji wprowadzane są z urzędu lub na wniosek.
Zgodnie z § 46 ust. 2 rozporządzenia z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z : 1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, 2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, 3) dokumentacji architektoniczno – budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, 4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów. Z przepisów tych wynika, że inicjatywa wszczęcia postępowania w sprawie wymiany danych ewidencyjnych należy do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków, tj. do starosty, bądź do podmiotów posiadających - zgodnie z regułą zawartą w art. 28 kpa interes prawny we wszczęciu i prowadzeniu postępowania w przedmiocie aktualizacji danych ewidencyjnych. Treść § 46 ust. 2 rozporządzenia wskazuje, iż poza przypadkami wymienionymi w tym przepisie, aktualizacja danych ewidencyjnych bez uprzedniego wniosku strony jest niedopuszczalna. Na gruncie regulacji ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia, mamy więc do czynienia z sytuacją, w której to z przepisów prawa materialnego wynika kiedy - w jakich przypadkach - możliwe jest wszczęcie postępowania mającego za przedmiot aktualizację danych ewidencyjnych z urzędu, kiedy natomiast inicjatywa wszczęcia takiego postępowania leży po stronie podmiotu wnioskującego, a więc niemożliwe jest wszczęcie takiego postępowania bez stosownego wniosku strony.
Z wyznaczonych przepisem art. 61 § 1 kpa granic zasady skargowości wynika, że wszczęcie postępowania na wniosek może nastąpić tylko z inicjatywy jednostki mającej legitymację procesową strony w rozumieniu art. 28 kpa. Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne nie wprowadza dla potrzeb jej stosowania pojęcia strony w postępowaniu prowadzonym w celu dokonania zmian ewidencyjnych ujawnionych w katastrze nieruchomości. Określając zatem krąg podmiotów uprawnionych do zgłoszenia wniosku o aktualizację ewidencji, oraz do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym wszczętym z urzędu na podstawie § 47 ust. 3 rozporządzenia, należy odwoływać się do pojęcia strony zdefiniowanego w art. 28 kpa. Przepis ten stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera przepisu definiującego pojęcie interesu prawnego. Zgodnie z przeważającym stanowiskiem orzecznictwa sądowego, posiadanie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza istnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Interes prawny, to interes indywidualny, konkretny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. wyroki NSA z 22.02.1984r. , I SA 1748/83, niepubl., z 17.04.2007 r., I OSK 755/06, Lex nr 337023). W wyroku z dnia 29.03.2006 r., VI SA/Wa 2401/05 (Lex nr 223329), WSA w Warszawie uznał : "Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialno- prawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną danego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego". Interes prawny, o którym mowa w art. 28 kpa może wynikać nie tylko z przepisów materialnego prawa administracyjnego, ale także z prawa cywilnego ( tak wyrok NSA z 19.01.1982 r., SA/Kr 517 ONSA 1/1982, poz. 11). Zdaniem sądu należy zgodzić się z poglądem wyrażonym przez A. Wróbla, że przepis art. 28 kpa nie wymaga, aby postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego jednostki w sposób bezpośredni. Z przepisu tego wynika tylko wymaganie, aby postępowanie to dotyczyło interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu. Jeżeli zatem zostanie stwierdzone, że postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku określonego podmiotu, to nie jest dopuszczalne określanie stopnia hipotetycznego wpływu wyniku tego postępowania na sytuację prawną tego podmiotu. Postępowanie administracyjne "dotyczy" więc interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu w sposób bezpośredni, jeżeli decyzja administracyjna rozstrzyga o jego prawach lub obowiązkach lub w sposób pośredni – jeżeli decyzja administracyjna nie rozstrzyga wprost o jego obowiązkach, lecz jedynie oddziaływa na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z tym podmiotem (A.Wróbel, Komentarz do art.28 Kodeksu postepowania administracyjnego, System Informacji Prawnej Lex(Lex Omega) 01/2012). Od interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan polegający na tym, że podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak na poparcie swojego żądania wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.
Organ administracji, nie tylko w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu, ale i w przypadku żądania skierowanego przez stronę wszczynającą postępowanie, obowiązany jest do ustalenia kręgu osób, które powinny uczestniczyć w postępowaniu. W przypadku bowiem wszczęcia postępowania na żądanie strony, mogą w nim bowiem uczestniczyć osoby, które nie żądały jego wszczęcia, ale wynik postępowania dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku.
Odnosząc powyższe uwagi do postępowania rejestrowego, polegającego na uwidocznieniu w katastrze nieruchomości zmian danych ewidencyjnych uznać trzeba, że podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o wpis w operacie ewidencyjnym, oraz będącymi stronami takiego postępowania będą osoby fizyczne i prawne, którym przysługuje ochrona prawna w zakresie wykonywania swojego prawa w stosunku do ujawnionej w katastrze i wskazanej we wniosku nieruchomości.
Przypomnieć trzeba, że we wniosku inicjującym postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją, skarżący domagał się sprostowania błędu w operacie ewidencji gruntów dla obrębu ewidencyjnego A gmina B, przez wydzielenie z działki nr 51/4 pasa gruntu odpowiadającego parceli gruntowej nr 3969/2, która - zdaniem skarżącego – na obowiązującej mapie ewidencyjnej została błędnie włączona do działki ewidencyjnej nr 51/4. Domagał się więc skarżący usunięcia błędu w części kartograficznej operatu ewidencji gruntów, popełnionego przez organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków a polegającego na bezpodstawnym – zdaniem skarżącego - włączeniu w obszar działki ewidencyjnej nr 51/4 (stanowiącej część działki oznaczonej poprzednio jako dz. ew. nr 51) parceli gruntowej nr 3969/2, stanowiącej według arkusza posiadłości nr 727 dobro publiczne. Żądanie swoje uzasadniał wieloletnim korzystaniem przez niego, oraz jego poprzedników prawnych z pasa gruntu stanowiącego tę parcelę, jako drogi dojazdowej do swojej nieruchomości.
W tym miejscu, w uzupełnieniu uwag dotyczących istoty ewidencji, oraz przedmiotu postępowań administracyjnych toczących się na podstawie ustawy i rozporządzenia podkreślenia wymaga, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Przepisy rozporządzenia posługują się pojęciem aktualizacji ewidencji a nie jej prostowania. Jednakże usuwanie błędów lub pomyłek w ewidencji w ramach jej aktualizacji nie jest wyłączone pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja ma odzwierciedlać a nie tworzyć (wyrok WSA w Krakowie z dnia 16.04.2008 r., III SA/Kr 119/08, Lex nr 510289). Żądanie wniosku skierowanego przez skarżącego do Starosty jako organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków dotyczyło zatem aktualizacji operatu ewidencji w części kartograficznej, w drodze wyeliminowania opisanego we wniosku błędu. Żądanie to nie dotyczyło więc korekty granicy działki ewidencyjnej nr 51/4 ani dokonania rozgraniczenia nieruchomości, ale wyeliminowania błędu istniejącego zdaniem skarżącego na aktualnej mapie ewidencyjnej.
W pierwszej kolejności organ powinien był więc zbadać, czy skarżącemu, jako właścicielowi działki ewidencyjnej oznaczonej nr 54 przysługuje legitymacja prawna do żądania wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w sprawie dokonania zmiany danych ewidencyjnych w części kartograficznej operatu ewidencji gruntów prowadzonego dla obrębu A, poprzez wykreślenie na mapie ewidencyjnej działki odpowiadającej parceli gruntowej 3969/2. Ustalenie to winno być dokonane w drodze analizy twierdzeń skarżącego wskazujących na wieloletnie korzystanie ze szlaku drożnego stanowiącego dawną pgr 3969/2 przez skarżącego i jego poprzedników prawnych. Organy powinny ustalić, czy z okoliczności przytoczonych przez skarżącego – tj. korzystania z tej parceli jako drogi dojazdowej wynika, że skarżący posiada interes prawny w postępowaniu o zmianę danych ewidencyjnych wskazaną we wniosku wszczynającym postępowanie, czy też posiada interes faktyczny. Winny były organy także ustalić czy i jakim podmiotom, oprócz właścicieli działki ewidencyjnej nr 51/4 przysługuje legitymacja do udziału w tym postępowaniu i z czego ta legitymacja wynika. W wyżej wskazanym zakresie brak jakichkolwiek ustaleń, zarówno organu pierwszej instancji, jak i organu odwoławczego, co sprawia, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest przedwczesne i dotknięte istotnym brakiem, spowodowanym niewyjaśnieniem istotnych dla sprawy okoliczności. Z uwagi na brak tych ustaleń i niewyrażenie przez organy żadnego stanowiska co do posiadania przez skarżącego legitymacji do udziału w postępowaniu bądź jej braku, zaskarżona decyzja nie poddaje się w tym zakresie kontroli sądowej. Uchybienie to, polegające na naruszeniu art. 7 w zw. z art. 28 kpa jest uchybieniem istotnym, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nadto, prowadząc postępowanie mimo nie dokonania powyższych koniecznych ustaleń, błędnie organy uznały, że skoro w następstwie dokonania ewentualnej aktualizacji ewidencji poprzez wyeliminowanie błędu istniejącego na aktualnej mapie ewidencyjnej może zaistnieć konieczność korekty granic działek ewidencyjnych i ich powierzchni, to nie są one właściwe w sprawie mającej za przedmiot aktualizację zapisów ewidencji, poprzez wyeliminowanie ewentualnego błędu w części kartograficznej ewidencji. Skoro jednak organy – pomimo powyższych braków już prowadziły postępowanie mające za przedmiot rozpatrzenie wniosku skarżącego, to ich zadaniem jako prowadzących ewidencję było przy tak sformułowanym żądaniu wniosku, skontrolowanie zgodności aktualnej mapy ewidencyjnej z materiałami źródłowymi, tj. sporządzonymi w toku wprowadzania "II etapu" i na podstawie tych materiałów dokonanie ustaleń, czy w dacie wprowadzenia aktualnie obowiązującej aktualnie ewidencji gruntów dla obrębu C istniały podstawy do włączenia parceli gruntowej pgr 3969/2 do działki ewidencyjnej nr 51. Stwierdzenie przez organ, że sam tylko częściowy brak na gruncie granic pgr 3969/2 stanowi podstawę do umorzenia postępowania w przedmiocie aktualizacji ewidencji jest więc błędne. Organ nie dokonał analizy znajdujących się w aktach dokumentów (kopia z mapy katastralnej, plan sytuacyjny podziału pgr. 364/2, 3665/1, odpis z kw nr [...], kopia arkusza posiadłości gruntowej) z których wynika, że pgr 3969/2 istotnie jako odrębna parcela stanowiła dobro publiczne. Z drugiej strony organ odwoławczy bez wątpienia ustalił, że parcela ta została błędnie włączona do działki ew. nr 51 w trakcie zakładania II etapu ewidencji gruntów. Ubocznie tylko w tym miejscu należy jednak wskazać, że opinia sporządzona przez geodetę uprawnionego J. M., przedstawiona przez skarżącego nie mogłaby - nawet w przypadku uznania wniosku skarżącego za zasadny - stanowić podstawy dokonania zmian w zapisach ewidencji. Podstawę taką mogłaby stanowić wyłącznie dokumentacja spełniająca warunki wymagane przepisem § 42 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia, czyli opracowanie kartograficzne przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierające wykaz zmian danych ewidencyjnych. Dokonanie przez organ odwoławczy powyższych ustaleń, z których miałoby wynikać, że aktualna mapa ewidencyjna obarczona jest błędem powstałym w trakcie zakładania ewidencji stoi w sprzeczności z wnioskami stanowiącymi zdaniem organu podstawę umorzenia postępowania w sprawie. Ustalenie takie wskazuje bowiem, że żądanie wniosku skarżącego nie było bezprzedmiotowe, skoro dotyczyło aktualizacji operatu w części kartograficznej a nawet pobieżne i niepełne ustalenia organów wskazują jednak na błąd popełniony w trakcie zakładania aktualnej ewidencji. Skarżący nie twierdził, że żąda "wytyczenia" na gruncie granic parceli 3969/2, ale że aktualna mapa w sposób bezpodstawny nie przedstawia tej parceli. Sprawa jednak wymaga wszechstronnego wyjaśnienia, w szczególności ustalenia, w jaki sposób i na jakiej podstawie doszło do włączenia pgr. 3969/2 do działki ew. nr 51-o czym była już mowa wyżej. Ustalenia takie mogą być jednak czynione pod warunkiem uznania przez organy, że skarżący posiada interes prawny w żądaniu dokonania aktualizacji ewidencji w sposób przedstawiony we wniosku wszczynającym postępowanie.
Nie mogły natomiast zostać uznane za uzasadnione zarzuty podniesione w skardze, dotyczące obowiązku powiadomienia przez organy prowadzące ewidencję, organu właściwego w sprawach rozgraniczenia o ewentualnej potrzebie dokonania rozgraniczenia i zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania rozgraniczeniowego. Z żadnego przepisu prawa nie wynika taki obowiązek organów prowadzących ewidencję. Zauważyć również należy, ze co do zasady postępowanie rozgraniczeniowe wszczynane jest na wniosek, natomiast z urzędu tylko w przypadkach określonych w art. 30 ustawy. Organy ewidencyjne nie są także powołane do prowadzenia postępowań w przedmiocie ustanawiania, czy wytyczania przebiegu służebności gruntowych, co zostało prawidłowo wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powyższe wskazuje jednak również, że ponownie rozpatrując sprawę wszczętą wnioskiem skarżącego, organy winny nie tylko wyjaśnić kwestię legitymacji skarżącego, ale także rzeczywistą treść żądania wniosku - od tej ostatniej okoliczności zależeć będzie w równej mierze przebieg dalszego postępowania. Organy winny tak uczynić, bowiem ciążą na nich obowiązki wynikające z art. 61 § 1 kpa, z którego wynika obowiązek dokładnego ustalenia treści żądania wnoszącego podanie, a także z art. 9 kpa, z którego wynika obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W kontrolowanej sprawie organy dopuściły się naruszenia także i wskazanych tu przepisów. Przebieg dalszego postępowania a także rodzaj i charakter rozstrzygnięcia będą zależały od wyniku powyższych ustaleń.
Skoro zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania art. 7 w zw. z art. 28, kpa, art. 61 § 1 i § 4, art. 9 kpa mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to wady te decydują o konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W związku z powyższym, na podstawie tego przepisu orzeczono jak w pkt I sentencji. O kosztach postępowania poniesionych przez skarżącego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło