III SA/Kr 580/07

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi Gminy na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów postanawia: I. zwolnić uczestnika od kosztów sądowych, II. ustanowić dla uczestnika radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Uczestnik w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trójką małoletnich dzieci. Określając swój majątek uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 210 m2 i nieruchomość rolna o areale 2,55 ha. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego uczestnik oszacował na kwotę 658, 06 zł. Podając, że składają się na to dochody jego i zony z roli w wysokości po 193,03 zł, oraz 272 zł zasiłku rodzinnego. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że dochód na osobę w rodzinie kształtuje się u niego w wysokości po 193,03 zł na potwierdzenie czego przedkłada kopię decyzji MOPS przyznającej dzieciom świadczenia w postaci gorącego posiłku. Wskazał, że za energię elektryczną płaci 150 zł, za wodę 165, za gaz 42 zł .Do tego dochodzi jeszcze ubezpieczenie rolne na dwie osoby w sumie 500 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ppsa osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa) a owa dokładność stopniowana jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała". Zgodnie bowiem z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względnie wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, czy stać ją będzie na uiszczenie wymaganych kosztów i oświadczenie to nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości względnie tyczą one nieistotnych składników stanu majątkowego strony lub jej sytuacji rodzinnej to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony najzwyczajniej albo nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat (art. 246 § pkt. 1 ppsa) albo odbędzie się to kosztem istotnego uszczuplenia jej majątku (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa) (por. także orz. SN z 9 marca 1936 r., C III 869/35, Zb.Urz. 1936, poz. 465 także orz. SN z 3 listopada 1936 r., C II 1435/36, PPiA 1937, nr 2, s. 185) to może wydać rozstrzygniecie w przedmiocie zwolnienia bez konieczności prowadzenia jakiegokolwiek dochodzenia, bo jak to wyjaśnił swego czasu Sąd Najwyższy dochodzenie takie sąd ma obowiązek zarządzić w wypadku, gdy ma wątpliwości, czy starający się o prawo ubogich pomimo przedstawionego zaświadczenia jest ubogim (orz. SN z 25 stycznia 1937 r., C II 2301/36, PPiA 37/2/104). W realiach niniejszej sprawy uczestnik złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Obrazuje bowiem, że uczestnik i jego rodzina generalnie rzecz ujmując – są osobami niezamożnymi. Tak bowiem należy postrzegać rodzinę w której dochód na osobę nie przekracza ustalonego przepisami ustawy o pomocy społecznej progu ubóstwa, która zmuszona jest korzystać z oferowanego przez ośrodki pomocy społecznej wsparcia (dowód: kopia decyzji). Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy takim poziomie dochodów uczestnik nie był w stanie poczynić stosownych oszczędności (por. także postanowienie SN z 24 września 1984 r., II CZ 104/84, Monitor Prawniczy – Zestawienie Tez 2000/7 s. 455). Trudno też od niego wymagać aby obciążał dom w którym zamieszkuje z rodziną lub ziemię na której gospodarzy nawet jeśli majątek ten posiada pewną wartość sprzedażną względnie podkładową. Rozporządzenia tego rodzaju godziłyby bowiem w podstawy bytowania tej rodziny. Biorąc to wszystko pod uwagę należało wniosek uczestnika uznać za zasadny. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 1 ppsa w związku z art. 245 §2 ppsa.