III SA/Kr 59/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z połowy wpisu od skargi, II. w pozostałej części wniosek oddalić. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że nie posiadają zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Do małżonki należy 1,10 ha gruntów rolnych, które wydzierżawia. Określając wysokość miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego skarżący podał, że on sam pobiera rentę w wysokości 783,11 zł natomiast małżonka ma swojej renty 847,55 zł renty. Uzasadniając swoje starania wyjaśnił, że nie ma innych źródeł dochodu. Powiada, że ze względu na stan zdrowia oboje z małżonką korzystają z pomocy lekarzy specjalistów, zmuszeni są kupować lekarstwa. Poza tym z rent opłacają rachunki i żywność. Wezwany o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych wyjaśnił, że roczny czynsz dzierżawny ustalony został na poziomie trzech kwintali pszenicy z jednego hektara (vide: §§1 i 4 umowy z 18.01.11 r.). Szacując natomiast wysokość miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego podał, że na energię elektryczną przeznaczać muszą 350,20 zł, na gaz 157,03 zł, na wodę 160,20 zł, na telefon 32,69 zł, na wywóz nieczystości 51 zł (vide: kopie rachunków). Per saldo daje to łącznie kwotę 751,12 zł. Skarżący wyjaśnił, że syn D. jest żonaty i zamieszkuje i teściów. Córka K. jest mężatką. W związku z tym, że obecnie budują własny dom więc z mężem zamieszkuje częściowo u skarżącego a częściowo u teściów. Skarżący twierdzi, że ponieważ córka obecnie nie pracuje gdyż zajmuje się wychowaniem syna więc nie dokłada się do budżetu domowego. Syn S. jest z kolei kawalerem, z uwagi jednak na charakter pracy spędza w domu tylko kilka dni w miesiącu. Jedynie syn S. zamieszkuje w domu rodzinnym ze skarżącym. Jest żonaty, ma dziecko. Z żoną i dzieckiem zajmuje piętro. Parter należy natomiast do skarżącego i małżonki. Wobec tego, że w budynku nie ma odrębnych liczników na pobór wody, gazu, prądu więc media opłacają wspólnie dzieląc ich koszty po połowie. Wedle oświadczeń skarżącego na leki i wizyty lekarskie przeznacza z żoną ok. 200-300 zł. Nie posiada jednak rachunków potwierdzających te wydatki. Skarżący wspólnie z małżonką mają rachunek bankowy na który wpływają ich renty. Miesięcznie jest to kwota ok. 1400 zł. Wskazując na to wszystko skarżący nadmienił, że sytuacja finansowa rodziny pozwala na godne funkcjonowanie społeczne beż potrzeby zadłużania się, jednak każde większe obciążenie finansowe stanowi problem. Pieniądze, które zostają po zapłaceniu wszystkich rachunków są bowiem przeznaczane na życie i inne wydatki takie jak zabiegi rehabilitacyjne. W budżecie przewidywać muszą też poważniejsze wydatki jak choćby zakup węgla na zimę, które planować musi kilka miesięcy wcześniej. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów zaś na wezwanie (art. 255 ppsa) udzielił dodatkowych wyjaśnień. Oświadczenia skarżącego zasługują na wiarę. Skarżący bowiem w sposób rzeczowy przedstawiał swoje racje przedkładając na poparcie części swych twierdzeń, kopie odpowiednich dokumentów źródłowych względnie wyjaśniając powody dla których uczynić tego nie może. Wyjaśnienia skarżącego są spójne i logiczne. Skarżący co prawda nie okazał wyciągu z posiadanego wraz z małżonką rachunku bankowego, jednak biorąc pod uwagę całokształt jego wyjaśnień działaniem krzywdzącym byłoby oddalenie jego wniosku tylko na tej podstawie. Skoro bowiem oświadcza, że nie ma żadnych zasobów pieniężnych należy przyjąć, że w istocie rachunek ten służy tylko do obsługi rent małżonków. Sytuacja bytowa skarżącego jest więc tego rodzaju, że po opłaceniu w połowie mediów i wykupie lekarstw małżonkom pozostaje miesięcznie kwota około 724 zł. Wynika to z przeprowadzenia prostych działań arytmetycznych [1400 – (751,12 / 2) – 300). W konsekwencji zgodzić należy się z twierdzeniami skarżącego, że choć sytuacja finansowa pozwala małżonkom funkcjonować bez zadłużeń to każde większe obciążenie finansowe stanowi pewien problem. Małżonkowie posiadają wprawdzie dodatkowy dochód z dzierżawy gruntów rolnych należących do żony skarżącego, uwzględniając jednak zapisy umowy oraz obecne ceny pszenicy dochodu tego nie należy przeceniać. Cena 1 tony pszenicy jakościowej wynosi bowiem obecnie 990 zł (www.esilo.pl) a 1 kwintal odpowiada 1/10 tony. Skoro zaś małżonka skarżącego wydzierżawia grunty o pow. 1,10 ha a czynsz dzierżawny został ustalony na trzy kwintale z jednego hektara więc dochód roczny z tego tytułu szacować należy na ok. 300 zł. Obiektywnie patrząc nie jest więc to duża kwota. Wszystko to nie sprzeciwia się jednak uznaniu, że wniosek skarżącego zasługuje jedynie na częściowe uwzględnienie. Nie można bowiem zapominać, że jakkolwiek dochody gospodarstwa domowego skarżącego nie są wysokie to jednak ich źródło jest stałe a przy tym, jak wynika z uzupełniającego oświadczenia skarżącego obiektywnie patrząc może liczyć na wsparcie dorosłych, pracujących dzieci. Zwłaszcza tych które zamieszkują z rodzicami w tym samym domu. Chodzi tu przede wszystkim o synów S. i S. Skarżący twierdzi co prawda, że osoby te nie prowadzą ze skarżącym wspólnego gospodarstwa bo jeden ma swoją rodzinę a drugi z uwagi na charakter pracy spędza w domu tylko kilka dni w miesiącu, nie można jednak tracić z pola widzenia treści art. 91 kro stanowiącego, że dziecko które ma dochody z własnej pracy powinno przyczyniać się do pokrywania kosztów utrzymania rodziny, jeżeli mieszka u rodziców. Okoliczność, że syn S. ma żonę i dziecko także posiada znaczenie drugorzędne. Orzekającemu znany jest pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w jednym z postanowień a mianowicie, że "pomoc udzielana stronie przez dorosłe dzieci nie może pozbawić jej prawa pomocy" (vide: postanowienie z 21.01.2005 r. I FZ 1/05) ale po pierwsze należy odseparować kwestię odmowy przyznania tego prawa od miarkowania jego zakresu a po drugie nie za bardzo można tracić z pola widzenia, że przepis art. 91 kro jest konkretyzacją statuowanego w art. 87 kro obowiązku wzajemnego wspierania się rodziców i dzieci. Wydaje się też dopuszczalnym by w obecnej sytuacji społeczno-gospodarczej pojęcie <> rozumieć szeroko. Taki zaś obraz wyłania się w przypadku osób zamieszkujących pod jednym dachem, partycypujących we wspólnych kosztach utrzymania. Siłą faktu takie obopólne korzyści zazębiają się bowiem ze sobą ściśle. Uwzględniając zatem to wszystko i korzystając, że sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy. (tak. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2004 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie I) przyznano skarżącemu prawo pomocy tyle, że nie poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości a jedynie z połowy wpisu od skargi. Takie rozstrzygnięcie uwzględnia bowiem ogólną sytuacją materialną, bytową i rodzinną skarżącego zabezpieczając gwarantowane mu konstytucją prawo do sądu a jednocześnie chroni wymiar sprawiedliwości przed ewentualną, zbędną roszczeniowością strony. Toteż mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §§3 i 4ppsa.