III SA/Kr 6/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie zwrotu kosztów dojazdu dzieci do szkoły postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z czterema osobami. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi mieszkanie o powierzchni 41 m2 . Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę "0" zł. Uzasadnienie swoich starania ograniczył do wskazania, że prosi o zwolnienie z kosztów sądowych i przyznanie adwokata. Wezwany w trybie art. 255 ppsa o uzupełnienie braków wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: • wyjaśnienie jaka jest wysokość stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego na czynsz, prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości, telefon, RTV i przedstawienie na tę okoliczność kopii ostatnich rachunków. Wyjaśnienie czy skarżący ma problemy z regulowaniem tych należności a jeśli tak to okazanie na tę okoliczność kopii stosownych wezwań, monitów, upomnień, nakazów, wyroków etc. • wyjaśnienie czy skarżący i małżonka są zarejestrowani jako osoby bezrobotne i czy z tego tytułu są uprawnieni do zasiłku oraz przedstawienie na tę okoliczność stosownych zaświadczeń z właściwych urzędów pracy, • wyjaśnienie czy skarżący bądź ktokolwiek z domowników korzysta ze wsparcia oferowanego w ramach pomocy społecznej?. Jeśli tak to w jakiej formie i przedstawienie na tę okoliczność kopii stosownych decyzji poprzestał na wskazaniu, że prąd i gaz opłacany jest w ramach pomocy społecznej, telefonu nie ma, czynszu nie płaci. Przy tej okazji nadmienił, że ma problemy z uregulowaniem w/w należności. Swych twierdzeń skarżący nie poparł jednak żadnymi kopiami jakichkolwiek dokumentów źródłowych. Podał, że małżonka jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy, natomiast on sam skreślił się z urzędu pracy jak powiada z powodu braku ofert pracy. Także i w tym wypadku skarżący nie okazał na tę okoliczność zaświadczeń o które był proszony. Wreszcie skarżący nie wyjaśnił w jakiej formie i wysokości korzysta ze wsparcia oferowanego przez ośrodki pomocy społecznej poprzestając na zaleceniu aby to sąd sam zwrócił się do ośrodka pomocy społecznej o takie informacje. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy albo w zakresie całkowitym albo w zakresie częściowym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże bądź to że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź też, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.). Realia niniejszej sprawy nie dają podstaw do takich ustaleń. Skarżący ograniczając się za każdym razem do ogólnikowej argumentacji nie podjął bowiem nawet próby określenia jak kształtują się stałe miesięczne obciążenia gospodarstwa domowego związane z utrzymaniem domu oraz opłaceniem mediów, wykazania problemów związanych z terminowym regulowaniem tych należności czy borykania się z problemem bezrobocia. Skoro zaś skarżący nawet mimo wezwania nie wykazał chęci dokładnego wyjaśnienia swojej rzeczywistej sytuacji to przyznanie w takich warunkach skarżącemu prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).