III SA/Kr 605/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner WSA Hannna Knysiak-Molczyk Sędziowie WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu w dniu 9 września 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. W. na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 10 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia do trzeciej grupy inwalidów bez związku ze służbą w SW postanawia skargę odrzucić. Wojewódzka Komisji Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w L. wydała w dniu [....] 2013 r. orzeczenie nr [....] dotyczące M. W. rencisty Służby Więziennej, skierowanego przez Dyrektora Biura Emerytalnego Służby Więziennej. W części A orzeczenia rozpoznano: A. schorzenia powodujące całkowitą niezdolność do służby: 1. ZUA - § 75 p. 2; 2. neurastenia-§ 70 p. 3; B. schorzenia współistniejące: 3. nadciśnienie tętnicze krwi okres II - § 38 p. 2; 4. chorobowa wieńcowa - § 37 p. 4. W części B: m.in. uznano orzekanego za inwalidę i zaliczono do trzeciej grupy inwalidzkiej. Uznano, że inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą w SW od 24.09.2013 r. Uznano, że inwalidztwo istnieje od 30 września 2008 r. Inwalidztwo jest czasowe. Termin badania kontrolnego wrzesień 2016 r. Ustalono, że orzekany jest częściowo niezdolny do pracy zarobkowej. W treści orzeczenia przywołano "Dz.U. nr 223 poz. 1473 z dn. 18.12.2008 rozp. MS z dn. 2.12.2008, Dz.U. nr 20 poz. 108 z dn.28.01.2011, rozp. MS z 24.01.2011.". M. W. wniósł od powyższego orzeczenia odwołanie bez jakiegokolwiek uzasadnienia czy sprecyzowania zarzutów. Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wydała orzeczenie nr [....] z dnia 10 grudnia 2013 r., po dokonaniu badania lekarskiego M. W. W części A orzeczenia stwierdzono, że sprawa rozpatrywana jest z powodu odwołania się orzekanego od orzecz. WKL MSW w L. nr [....] z dnia [....] 2013 r. Odwołanie dotyczy uznania związku inwalidztwa ze służbą w SW. Badany od kilku lat ma podwyższone wartości ciśnienia tętniczego, bóle zamostkowe wysiłkowe, jest systematycznie leczony kardiologicznie, obecnie przyjmuje [....]. Od kilku lat nadużywa alkoholu (przebył leczenie odwykowe utrzymuje abstynencję). Ponadto w wywiadzie stwierdzono zaburzenia neurasteniczne z komponentą depresyjną. Pali ok. 40 papierosów dziennie. Wywiad rodzinny niecharakterystyczny. Badany w obniżonym nastroju. Nad polami płucnymi szmer oddechowy pęcherzykowy osłabiony. Poza tym jak w badaniu poprzednim. Przywołano wyniki badań lekarzy specjalistów (dodatkowych). W część B orzeczenia stwierdzono: I. Rozpoznanie: A. 1. ZUA - § 75 p.2; 2. Neurastenia - § 70 p.3; B. 3. Nadciśnienie tętnicze okres Li - § 38 p.2; 4. Choroba wieńcowa - § 37 p.4; II. Wskazania: 1. Badany może wykonywać pracę zarobkową poza służbą w Resorcie MSW; 3. Badany wymaga leczenia psychiatrycznego i kardiologicznego; III. Orzeczenie: 1. Badany jest zdolny do pracy; 2. Zalicza się badanego do trzeciej grupy inwalidów; 3. Inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą w SW; 6. Inwalidztwo istnieje od dnia 30.09.2008 r. i nadal. Inwalidztwo bez związku ze służbą od 24.09.2013 r.; 7. Termin badania kontrolnego: grudzień 2016 r. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że OKL MSW po zapoznaniu się z całością dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, w tym z orzeczeniem WKL MSW w L. nr [....] z dnia [....] 2013 r., odwołaniem orzekanego, przebiegiem leczenia psychiatrycznego i kardiologicznego, a także po badaniu własnym, uznała, że od ostatniego badania komisyjnego w dniu [....] 2010 r. (orzeczenie OKL nr [.....] - trzecia gr. inwalidzka, związek inwalidztwa ze służbą w SW), nie nastąpiła istotna zmiana w stanie zdrowia badanego. Orzekany jest nadal całkowicie niezdolny do służby w SW i zdolny do pracy. Ponownie orzeczono trzecią grupę inwalidzką. Inwalidztwo obecnie nie pozostaje w związku ze służbą w SW. Nadciśnienie tętnicze II stopnia nie sięga obecnie granic inwalidztwa - zmiana ustawy o SW. Inwalidztwo jest czasowe - termin KBL - grudzień 2016 r. Orzeczenie OKL jest zgodne z orzeczeniem WKL za wyjątkiem terminu KBL. W treści orzeczenia wskazano "D.U. nr 20 poz. 108 z dnia 28.01.2011 r. Rozp. MS z dnia 24.01.2011 r. oraz D.U. nr 223, poz. 1473 z dnia 18.12.2008 r. Rozp. MS z dnia 2.12.2008 r." M.W. wniósł od powyższego orzeczenia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podniósł, że w odmiennie niż w zaskarżonym orzeczeniu, w orzeczeniu nr [....] Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA uznano go za inwalidę i zaliczono do trzeciej grupy inwalidów oraz uznano, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w SW. W związku z powyższym zdaniem skarżącego ustawa "D.U. nr 20 poz. 108 z dn. 28.01.2011 r. Rozp. MS z dnia 14.01.2011 r." - służąca za podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia nr [....] - działa wstecz, gdyż w tej ustawie, w porównaniu z ustawą "D.U. 53/94 214 z dnia 18.02.1994r ze zm. D.U. 223/2008 z dn. 18.12.2008 r. Rozp. MS z dn. 12.12.2008 r.", nadciśnienie tętnicze II stopnia z przerostem mięśnia serca nie sięga granic inwalidztwa. Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych pismem z dnia 20.01.2014 r. przesłała skargę M. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L., nie przestawiając wniosków procesowych. Do pisma oprócz skargi załączono m.in. pismo Przewodniczącego Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW z dnia 20 stycznia 2014 r. skierowane do M. W., w reakcji na wniesienie przez niego skargi. W piśmie wskazano, że w trakcie badania w OKL, jak również w uzasadnieniu skarżący został dokładnie poinformowany o przyczynie nieotrzymania aktualnie związku ze służbą. Wynika to ze zmiany przepisów dla SW. Obecnie obowiązuje "Dz.U. nr 20 poz. 108 z dnia 28.01.2011 r.". W poprzednim orzeczeniu OKL nr [....] schorzeniem dającym skarżącemu związek ze służbą było nadciśnienie tętnicze okres II § 39 p. 2 "D" – wg Dz.U. nr 146 rozp. 712 z dnia 1.12.1995 r. – sięgało bowiem poziomu inwalidztwa. Obecnie po zmianie D.U. jw. – nadciśnienie okresu II nie sięga poziomu inwalidztwa § 38 p. 2 "C", brak więc podstaw przyznania skarżącemu związku inwalidztwa ze służbą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. prawomocnym postanowieniem z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 73/14 stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K. Po wpłynięciu sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. organ został wezwany do nadesłania odpowiedzi na skargę zawierającej stanowisko odnośnie zarzutów zawartych w skardze. Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych przesłała do Sądu pismo z dnia 27.01.2014 r. W piśmie wskazano, że OKL MSW po zapoznaniu się z odwołaniem, przebiegiem leczenia psychiatrycznego i kardiologicznego, a także po badaniu własnym - po uchyleniu orzeczenia Wojewódzkiej Komisji lekarskiej MSW w L. nr [....] z dnia [....] 2013 r. wydała nowe orzeczenie nr [....] w dniu [....] 2013 r. ze wskazanym tam rozpoznaniem i z zaliczeniem do trzeciej grupy inwalidzkiej bez związku ze służbą w SW. Orzeczenie wydano zgodnie z obowiązującym "Dz.U. nr 20 poz. 108 z dnia 28.01.2011 r.". W poprzednim orzeczeniu wydanym przez Okręgową Komisję Lekarską MSW nr [....] schorzeniem dającym związek ze służbą było nadciśnienie tętnicze okres II § 39 p.2 "D". Wg "Dz. U. nr 146 rozp.712 z dn. 16.12.1995 r." - czyli wobec obowiązującego ww. Dz.U. sięgało poziomu inwalidztwa. Obecnie po zmianie ustawy nie sięga poziomu inwalidztwa § 38. p.2 "C". Dopiero nadciśnienie III-go stopnia z powikłaniami narządowymi może być podstawą do uznania związku schorzenia ze służbą. W trakcie badania w siedzibie OKL MSW orzekanemu wyjaśniono powód nie przyznania związku schorzeń ze służbą lecz według orzekanego ustawa nie powinna działać wstecz. Orzekany nie przedłożył dowodów leczenia mogących stanowić podstawę do uznania nadciśnienia lll-go stopnia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu, albowiem jej wniesienie jest niedopuszczalne. Zakres właściwości rzeczowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.". Zgodnie z art. 3 P.p.s.a. kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a. Z przytoczonych regulacji wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 P.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 P.p.s.a. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie, bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Zważyć należy, że w sprawie skarga dotyczy orzeczenia Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 10 grudnia 2013 r. o zaliczeniu skarżącego do III grupy inwalidzkiej i stwierdzenia pozostawania inwalidztwa bez związku ze służbą w Służbie Więziennej. Zasady postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. z 1991 r., nr 79, poz. 349 ze zm.). Z przepisów tego rozporządzenia wynika, że komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych oceniają na podstawie badań zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby, a także m.in. orzekają również o stopniu uszczerbku na zdrowiu spowodowanym wypadkiem lub chorobami pozostającymi w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, związku schorzeń i ułomności ze służbą, inwalidztwa i związku tego inwalidztwa ze służbą (§ 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia). Komisje lekarskie są więc właściwe w zakresie badań medycznych oraz wydawania orzeczeń o stanie zdrowia i stopniu zdolności do służby, jak również i stopniu uszczerbku na zdrowiu, związku schorzeń i ułomności ze służbą (§ 12 i 13 oraz 14 ust. 2 rozporządzenia). Zasady orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Służby Więziennej zawarte są w treści rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 16 stycznia 1995 r. w sprawie zasad orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, emerytów i rencistów policyjnych, trybu postępowania i właściwości komisji lekarskich w tych sprawach, sposobu przeprowadzania kontrolnych badań lekarskich oraz wzywania inwalidów na te badania (Dz. U. z 1995 r., nr 8, poz. 41 ze zm.). Rozporządzenie to zawiera przepisy wykonawcze w odniesieniu do ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 667). Przepisy wykonawcze do tej ustawy zawarte są także w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2008 r. w sprawie wykazu chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą w Służbie Więziennej (Dz.U. z 2008 r., nr 223, poz.1473). Z kolei przepisy wykonawcze do ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (obecnie tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 173) zostały zawarte w treści rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2011 r. w sprawie wymagań w zakresie zdolności fizycznej i psychicznej do Służby Więziennej (Dz.U. z 2011 r., nr 20, poz.108). To rozporządzenie weszło w życie w dniu 12 lutego 2011 r., a było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 października 2005 r. w sprawie wymagań w zakresie zdolności fizycznej i psychicznej do Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r., nr 233, poz. 1986). Orzeczenia komisji lekarskich MSW można podzielić na dwie odrębne grupy. Pierwsza z nich związana jest z ustalaniem przez komisję zdolności do służby. Oceniany jest więc stan zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby w celu przyjęcia do niej, dalszego jej pełnienia czy zwolnienia ze służby. Orzeczenia w tych sprawach są wiążące dla organu w sprawie powołania danej osoby do służby, przeniesienia funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe, czy zwolnienia ze służby. Orzeczenia te stanowią zatem podstawę do wydania przez właściwe organy decyzji administracyjnej, na mocy której osoba jest przyjmowana do służby, przeniesiona na inne stanowisko służbowe czy też z niej zwalniana. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że komisje lekarskie, działające w sprawach funkcjonariuszy, czy kandydatów do służb mundurowych, są organami administracji publicznej i swe rozstrzygnięcia podejmują w formie decyzji administracyjnych, nazwanych orzeczeniami. Orzeczenia te podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 6 listopada 2000 r. sygn. akt OSA 1/00 opubl. ONSA 2001/2/47). Drugą natomiast grupę orzeczeń wydawanych przez komisje stanowią orzeczenia, które ustalają schorzenia funkcjonariusza oraz ich związek ze służbą do celów odszkodowawczych lub rentowych, albo zaopatrzenia emerytalnego. Orzeczenia z tej grupy poddawane są kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach rentowych, emerytalnych, czy odszkodowawczych. Orzeczenia te mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości sądu administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 93/10, z dnia 29 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 667/08 opublik. w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. III ZP 9/99 OSNAPiUS z 2000r, nr 5, poz.167, uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97, postanowienie NSA z 6 listopada 2000r., sygn. OSA 1/00 ONSA z 2001, nr 2, poz.47 oraz wyrok NSA z 22 lipca 2010 r. sygn. I OSK 220/10 opublik. w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA). W sprawie nie budzi wątpliwości, że wydane w stosunku do skarżącego orzeczenie przez Okręgową Komisję Lekarską MSW nastąpiło w trybie powyższych regulacji oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2011 r. w sprawie wymagań w zakresie zdolności fizycznej i psychicznej do Służby Więziennej. W ocenie sądu w sprawie nie mamy, zatem do czynienia ze sprawą administracyjnoprawną. Sprawa z zakresu weryfikacji orzeczeń w przedmiocie stwierdzenia niezdolności (zdolności) do służby, związku powstałego schorzenia ze służbą oraz ustalenie inwalidztwa, związku inwalidztwa ze służbą w Służbie Więziennej, należy, bowiem do kategorii spraw, które na mocy art. 476 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., nr 43, poz. 296 ze zm., obecnie tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.) zalicza się do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawy te na podstawie ogólnej zasady wynikającej z art. 4778 § 1 K.p.c. należą do właściwości rzeczowej sądu powszechnego, tj. Sądu Okręgowego - Sądu Ubezpieczeń Społecznych. Na tą natomiast kategorię orzeczeń komisji skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Biorąc zatem pod uwagę powyższe rozważania, należy stwierdzić, że sprawa, w której przedmiotem zaskarżenia jest orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW o zaliczeniu skarżącego do III grupy inwalidzkiej i stwierdzeniu pozostawania inwalidztwa bez związku ze służbą w Służbie Więziennej, nie ma charakteru sprawy administracyjnej rozstrzyganej decyzją administracyjną, nie mieści się także w katalogu aktów prawnych lub czynności, o których mowa w art. 3 § 1 pkt 4 ustawy P.p.s.a. – i jako taka – nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie pozostaje kwestia błędnego pouczenia skarżącego przez Okręgową Komisję Lekarską Ministerstwa Spraw Wewnętrznych o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Jak bowiem wyjaśniono wyżej przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Sąd do którego wpłynęła skarga jest zatem zobowiązany z urzędu do badania swojej właściwości w sprawie. Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, co wykazano wyżej, skarga podlega odrzuceniu. Z powyższych względów na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. Sąd odrzucił skargę, jako niedopuszczalną.