III SA/Kr 615/13
WyrokWSA w Krakowie2014-01-29
Skład orzekający: Janusz Kasprzycki, Maria Zawadzka, Janusz Bociąga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba podlegająca ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu bycia małżonkiem rolnika, który wydzierżawił część gospodarstwa rolnego, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji nie wyjaśniły w sposób wystarczający stanu faktycznego sprawy, w szczególności kwestii podlegania skarżącej ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez jej męża. Bez tych ustaleń nie można było prawidłowo ocenić, czy skarżąca spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.Stan faktyczny
K. G. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako małżonek rolnika, którego gospodarstwo rolne przekracza 1 ha. Skarżąca podniosła, że jej mąż wydzierżawił część gospodarstwa, a ona sama i jej mąż podlegają ubezpieczeniu w ZUS, a nie w KRUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy nie wyjaśniły wystarczająco stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Janusz Bociąga Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Zaskarżoną decyzją z dnia 29 marca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 3, art. 17, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy nr [...] z dnia [...] 2013 r. odmawiającą przyznania K. G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, tj. synem K. G.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 5 lutego 2013 r. K. G. złożyła w Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej GOPS) wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką, jaką sprawuje nad synem K. G.
W toku postępowania organ I instancji – Burmistrz Gminy - ustalił, że mąż wnioskodawczyni – M. G. - jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 1,7830 ha przeliczeniowego, wnioskodawczyni podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej w skrócie – KRUS), a ponadto dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym czasowo do dnia 31 stycznia 2015 r.
W związku z tymi ustaleniami decyzją z dnia [...] 2013 r. Burmistrz Gminy orzekł o odmowie przyznania K. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - synem K. G.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków do otrzymania świadczenia z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, m.in. z uwagi na to, iż podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożyła K. G. podnosząc, że nie powinna podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników, gdyż jej mąż oddał w dzierżawę znaczną część gospodarstwo rolnego.
Opisaną na wstępie, kwestionowaną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające jako organ odwoławczy, wskazało, że zasadnie przyjął organ I instancji, iż powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest niespełnienie przesłanki dotyczącej rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej. W ocenie organu odwoławczego, K. G. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż jest ubezpieczona jako rolnik.
Kolegium powołało się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, z których wynika, iż samo już podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym jako rolnik lub domownik rolnika świadczy, że ubiegający się o świadczenie pielęgnacyjne nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jest on bowiem rolnikiem i w żadnym wypadku nie może być uznany za osobę bezrobotną. W takim wypadku nie dochodzi bowiem do przerwania aktywności zawodowej, co rodziłoby podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jako rekompensaty za rezygnację z takiej działalności poprzez wypłatę określonej w przepisach kwoty.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie K. G. zarzuciła organowi naruszenie:
- przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skarżąca nie spełnia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,
- przepisów art. 5, 6 i 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 1403, dalej zwaną ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników) poprzez przyjęcie, że skarżąca jako małżonek rolnika podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu w KRUS,
- art. 7 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że już w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazywała, że jej mąż jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,96 ha przeliczeniowego, bowiem obszar o pow. 0,55 ha został przez niego wydzierżawiony osobie trzeciej.
Ponadto wskazała, że jej mąż nie jest rolnikiem w rozumieniu art. 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ponieważ nie prowadzi osobiście i na własnym rachunek działalności rolniczej w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym, a ponadto skarżąca ani jej mąż nie byli nigdy objęci ani obowiązkowym ani dobrowolnym (na wniosek) ubezpieczeniem społecznym rolników.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), będącym materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie, ustawodawca określił przesłanki nabycia tego świadczenia przez wskazane w nim podmioty.
Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W rozpatrywanej sprawie u podstaw wydania przez organy orzekające negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia było ustalenie podlegania przez nią ubezpieczeniu społecznemu rolników, a ta okoliczność jest dla organów przesądzającą o nie spełnieniu przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, warunkującej przyznanie żądanego przez nią świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem.
W ocenie Sądu wydane w tym przypadku rozstrzygnięcia są jednakże przedwczesne i zapadły, bez jednoznacznego, nie budzącego żadnych wątpliwości, wyjaśnienia istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności związanych z ubezpieczeniem skarżącej i jej męża w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej w skrócie – KRUS).
Organy w uzasadnieniach decyzji wydanych obu instancjach podniosły, że skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako małżonek rolnika, a dowód na to, jak wskazało SKO, znajduje się w aktach sprawy.
Analiza akt administracyjnych, nie potwierdza tak kategorycznego stanowiska organów. Wprawdzie do wniosku o przyznanie żądanego świadczenia dołączono oświadczenie skarżącej jako członka rodziny z dnia 4 lutego 2013 r., o wielkości gospodarstwa rolnego w roku 2011, z którego wynika, iż jego powierzchnia wynosiła 1,7850 ha przeliczeniowego oraz nakaz płatniczy w sprawie ustalenia podatku rolnego, podatku od nieruchomości za 2012 r., to pomimo wezwania skarżącej z dnia 22 lutego 2013 r. samego organu o uzupełnienie brakujących dokumentów w postaci zaświadczenia z KRUS, zaświadczenia tego rodzaju skarżąca nie przedłożyła i nie znajduje się ono w aktach administracyjnych sprawy. Znajduje się natomiast złożone przez nią w dniu 1 marca 2013 r. oświadczenie, z którego treści wynika, że kontaktując się w KRUS dowiedziała się, że podlega ona ubezpieczeniu rolniczemu z tytułu tego, że mąż posiada gospodarstwo rolne o powierzchni większej niż 1 ha.
W odwołaniu natomiast od decyzji organu I instancji skarżąca podniosła, że z dokumentacji którą dotychczas złożyła rzeczywiście wynikało, iż mąż jest właścicielem gospodarstwa "o pow. 1, 7830 ha przeliczeniowego, a ja podlegam obowiązkowemu ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jako małżonka rolnika", jednak, jak zaznaczyła, dowiedziała się, że jej teść zawarł umowę dzierżawy z mężem i nie była, jak i jej mąż, świadoma o wiążącym charakterze tej umowy. Telefonując do KRUS dowiedziała się, że jeżeli mąż wydzierżawił tę działkę, to nie posiada on gospodarstwa rolnego o pow. 1,7830 ha przeliczeniowego lecz tylko o pow. 0,9600 ha przeliczeniowego.
Do tych jednakże okoliczności SKO nie odniosło się, przyjmując, że skarżąca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Takie działanie organu, wobec nawet twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu,nie można uznać za wystarczające, zwłaszcza, że kwestia ubezpieczenia w KRUS, co podkreślają same organy, ma w tej sprawie istotne znaczenie dla treści rozstrzygnięcia.
Podkreślić należy, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowa rekompensata wydatków ponoszonych przez osobę związanych ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem lub osobą dorosłą w zamian za niepodjęcie lub rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Oznacza to, że nie jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów) i to bez względu na wielkość tych dochodów. Przemawia za tym również wyłączenie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do osób, które otrzymują jakiekolwiek świadczenia (dochody) z innych tytułów, wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy.
Co do zasady zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", w świetle definicji legalnej zawartej w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, oznacza bowiem wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2011 r., sygn. akt I OPS 5/12, stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego, oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. Zatem przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne – zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną (...). Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia zatem rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem. Rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne nie mogą w równej mierze zrezygnować z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, co osoby wykonujące, określone w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, formy aktywności zawodowej, albowiem znajdują się oni w odmiennej sytuacji ekonomicznej i socjalnej, aniżeli osoby świadczące pracę na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonujące pracę lub świadczące usługi na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, a także prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, zwłaszcza gdy się bierze pod uwagę sposób i warunki uzyskiwania środków utrzymania. Ta różnica w możliwościach zarobkowych oraz różny tytuł ubezpieczenia wynikają zarówno z faktu prowadzenia gospodarstwa rolnego, jak i z odmiennego reżimu zabezpieczenia społecznego określonego w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Prowadzenie gospodarstwa rolnego, jak wskazał NSA, tym różni się w sensie ekonomicznym od wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych form aktywności zawodowej, że rolnik działa na własny rachunek ponosząc ryzyko gospodarcze oraz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w KRUS. W efekcie, to rachunek ekonomiczny determinuje reżim pracy rolnika, a podejmowanie przez niego, w ramach zarządzania gospodarstwem, nawet nieracjonalnych z punktu widzenia gospodarczego działań, nie skutkuje pozbawieniem go zatrudnienia, ale wpływa jedynie na ekonomiczne wyniki działalności rolniczej. Tak, więc na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej".
Zweryfikowanie wobec powyższego twierdzeń skarżącej jest niezbędne dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia co do istoty tej sprawy, albowiem w skardze do sądu administracyjnego, co potwierdziła także skarżąca na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r., twierdzi ponadto, że mąż skarżącej nie jest rolnikiem w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 1403, zwanej dalej ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników), gdyż nie prowadzi on osobiście i na własny rachunek działalności rolniczej w pozostającym w jego władaniu gospodarstwie o pow. tylko 0,96 ha przeliczeniowego oraz, że ona jak i jej mąż nigdy nie byli objęci ani obowiązkowym ani dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym rolników. Mąż jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę jako kierowca i jest ubezpieczony w ZUS, zaś skarżąca pracowała od 2005 r do 2009 r. z przerwami i podlegała także ubezpieczeniu w ZUS.
Wobec powyższego skarga musiała wywrzeć zamierzony skutek.
Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podlega z mocy ustawy:
1) rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny;
2) domownik rolnika, o którym mowa w pkt 1;
3) osoba pobierająca rentę strukturalną współfinansowaną ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich;
4) małżonek osoby, o której mowa w pkt 3, jeżeli renta strukturalna współfinansowana ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich wypłacana jest ze zwiększeniem na tego małżonka.
W myśl art. 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.
Zgodnie z art. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przepisy tej ustawy dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym.
Za domownika uważa się natomiast osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie i stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy (art. 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników; por. M. Klimas, Zakres podmiotowy ubezpieczenia społecznego rolników, [w:] Postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, LEX 2013).
Podkreślenia zatem wymaga, że nie każdy domownik podlega ubezpieczeniu społecznym rolników, lecz wyłącznie ten domownik, który jest osobą bliską rolnika, czyli członek rodziny rolniczej o jakiej mowa w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 r. huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych (Dz. U. z 2011 r. Nr 167, poz. 996). Kryterium określające pojęcie rodziny rolniczej obejmuje dwa elementy: prowadzenie przez jej członków działalności rolniczej, przy czym jeden z jej członków winien podlegać społecznemu ubezpieczeniu rolniczemu. Jeżeli osoba, została objęta obowiązkiem rolniczego ubezpieczenia społecznego, wynikającym z art. 7 ust. 1 pkt 2 oraz art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, to podstawy te obowiązku należy upatrywać w tym, że jest domownikiem rolnika czyli członkiem rodziny rolniczej (por. m. in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn.. akt IV SA/Po 341/12, LEX nr 1272416).
Nie wyjaśnienie zatem w sposób nie nasuwający żadnych wątpliwości okoliczności ubezpieczenia skarżącej i jej męża w KRUS, a także kwestii prowadzenia gospodarstwa rolnego w pełnym tego słowa znaczeniu, czy to przez wykonywanie prac w gospodarstwie, czy innych czynności związanych z jego prowadzeniem, czy też jedynie nim zarządzanie oraz znaczenia tych okoliczności dla treści rozstrzygnięcia, w obliczu uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSP 5/12, w której podkreślono, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego nie mogą być kwalifikowane jako jego prowadzenie jeżeli, co niezmiernie ważne, nie wiąże się z nimi wykonywanie wyżej określonej działalności rolniczej (por. wyrok SN z dnia 29 września 2005 r., sygn. akt I UK 16/05, OSNP 2006, nr 17-18, poz. 278), .uzasadnia dostatecznie zarzut naruszenia przez organy orzekające w tej sprawie przepisów postępowania administracyjnego – artykułów: 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło