III SA/Kr 619/21
WyrokWSA w Krakowie2021-12-13
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Maria Zawadzka, Marta Kisielowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki prawidłowo utrzymała w mocy decyzję Dyrektora NCN odmawiającą przyznania środków finansowych na projekt badawczy, pomimo zarzutów skarżącego dotyczących dowolnej oceny dorobku naukowego kierownika projektu i niewłaściwego zastosowania przepisów proceduralnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy NCN nie wykazały w sposób należyty, dlaczego ocena dorobku naukowego kierownika projektu oraz ocena wykonania przez niego poprzednich projektów badawczych została obniżona do poziomu "przeciętnego", mimo że oceny ekspertów i recenzentów były wyższe i zawierały pozytywne uzasadnienia. Brak uzasadnienia tej rozbieżności stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Uniwersytet złożył wniosek o finansowanie projektu badawczego w konkursie OPUS-19. Po ocenie merytorycznej wniosek nie został zakwalifikowany do finansowania. Dyrektor NCN odmówił przyznania środków, a Komisja Odwoławcza utrzymała tę decyzję w mocy. Uniwersytet zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym dowolną ocenę dorobku naukowego kierownika projektu oraz brak ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora NCN i zasądził od Komisji Odwoławczej na rzecz Uniwersytetu kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Maria Zawadzka ASR WSA Marta Kisielowska ( spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu na decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki z dnia 5 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki na rzecz Uniwersytetu kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 5 marca 2021 r., nr [...] Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora NCN odmawiającą przyznania Uniwersytetowi [...] środków finansowych na realizację projektu badawczego pt. "[...]." Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. z Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.") oraz art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 roku o Narodowym Centrum Nauki (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1384, dalej: "ustawa o NCN").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 14 czerwca 2020 r. skarżący wystąpił do Narodowego Centrum Nauki z wnioskiem o finansowanie projektu badawczego, w tym finansowanie zakupu lub wytworzenia aparatury naukowo-badawczej niezbędnej do realizacji projektu w ramach konkursu OPUS-19. Zgłoszony projekt pt. "[...]." miał być realizowany przez Uniwersytet [...], Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych, a jego kierownikiem miał być dr hab. R. H.
W pierwszym etapie postępowania przed NCN projekt zgłoszony przez skarżącego został oceniony przez dwóch ekspertów, a następnie przez Zespół Ekspertów. Otrzymał ocenę pomocniczą 65,50 pkt (przy średniej ocenie ekspertów 77,50) i został zakwalifikowany do II etapu oceny merytorycznej. W II etapie oceny merytorycznej zostały sporządzone dwie opinie zewnętrznych recenzentów, a projekt uzyskał ocenę 60,50 pkt (przy średniej ocen merytorycznych 72,50). W wyniku II etapu oceny merytorycznej oraz oceny Zespołu Ekspertów nie został zakwalifikowany do finansowania.
Decyzją z dnia 20 listopada 2020 r. Dyrektor Narodowego Centrum Nauki odmówił przyznania Uniwersytetowi [...] środków finansowych na realizację projektu badawczego pt. "[...].", który realizować miał Uniwersytet [...] Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych, a którego kierownikiem miał być dr hab. Paweł R. H. W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek skarżącego spełniał wymagania formalne i został poddany ocenie merytorycznej Zespołu Ekspertów. W wyniku oceny Ekspertów, która została uznana przez właściwego Koordynatora Dyscyplin za rzetelną i bezstronną, wniosek nie został zakwalifikowany do finansowania. Organ I instancji wskazał, że ze szczegółowym uzasadnieniem oceny wniosku sporządzonej przez Zespół Ekspertów można zapoznać się przez system ZSUN/OSF.
W odwołaniu od decyzji zarzucono naruszenie art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 86 i 87 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego. Podniesiono, że świadczy o tym uzasadnienie stanowiące przesłankę odmowy udzielenia finansowania, a zastosowany przez organ sposób oceny budzi wątpliwości. W odwołaniu wskazano, że wątpliwości budzi ocena nowatorskiego charakteru projektu (oceniony na 1 pkt w skali do 3) oraz wpływ realizacji projektu na rozwój dyscypliny naukowej (2 pkt na 3). W ocenie skarżącego wątpliwości budzi również ocena osiągnięć kierownika projektu badawczego (ocena 2 pkt w skali do 5). Skarżący podniósł, że organ przyjął arbitralny sposób oceny osiągnięć naukowych, z założenia mający charakter wykluczający, nie ustalił, że badacz w ostatnim czasie zabiega o upowszechnienie wiedzy na uwzględnione we wniosku tematy, czego dowodem jest opublikowanie we wrześniu br. kolejnego artykułu w języku angielskim uwzględnionego w bazie Scopus. Zdaniem skarżącego w ocenach zamieszczono wzajemnie wykluczające się uwagi, ponieważ z jednej strony podkreślone zostało znaczenie projektu w kategoriach naukowych, z drugiej zaś poprzez decyzję opartą na tych ustaleniach odmówiono finansowego wsparcia projektu.
Decyzją z dnia 5 marca 2021 r. Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki, nr [...] orzekła o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora NCN. W uzasadnieniu organ wskazał, że projekt zgłoszony przez skarżącego otrzymał w pierwszym etapie ocenę pomocniczą 65,50 pkt i został zakwalifikowany do II etapu oceny merytorycznej. W wyniku II etapu oceny merytorycznej oraz oceny Zespołu Ekspertów nie został zakwalifikowany do finansowania. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu, Komisja wskazała, że wniosek na pierwszym etapie oceny merytorycznej został oceniony przez dwóch ekspertów, a ich oceny stanowiły podstawę do dyskusji nad oceną końcową wniosku przez Zespół Ekspertów. Na drugim etapie oceny merytorycznej wniosku dokonali zewnętrzni recenzenci, którzy posiadali niezbędne kwalifikacje do oceny wniosku w zakresie panelu dziedzinowego. Komisja Odwoławcza dokonała analizy opinii ekspertów oraz oceny końcowej wniosku pod kątem spełnienia kryteriów określonych w art. 30 ust. 1 ustawy o NCN. W ocenie Komisji eksperci dokonali oceny wniosku w kryteriach określonych w ustawie, przyznając pomocnicze oceny punktowe oraz uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie. Opinie ekspertów odnosiły się do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego oraz w precyzyjny sposób wyjaśniły przyczyny leżące u podstawy poszczególnych ocen. Ocena wniosku przez Zespół Ekspertów dała wynik wiarygodny, a w ocenie końcowej wyczerpująco omówiono słabe strony wniosku przez pryzmat ustawowych kryteriów oceny. Podkreślono, że ustawa przyznała prawo do oceny i kwalifikacji projektów Zespołom Ekspertów, a stanowisko to jest wiążące dla Dyrektora NCN. Komisja wskazała, że ze względu na treść art. 33 ust. 4 ustawy o NCN w postępowaniu nie mają zastosowania przepisy art. 77, 80, 86, 87 k.p.a., a zatem nie mogły zostać naruszone w toku postępowania przed organem I instancji.
Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów naruszenia art. 8 i 11 k.p.a., Komisja wskazała, że zgodnie z § 29 pkt 2 Regulaminu ocena merytoryczna na drugim etapie oceny wniosków polega na sporządzeniu indywidualnych ocen przez ekspertów zewnętrznych niebędących członkami Zespołu Ekspertów. Następnie członkowie Zespołu Ekspertów ustają końcową ocenę wniosku na podstawie opinii specjalistycznych oraz analizy i dyskusji wniosków. W toku postępowania konkursowego w odniesieniu do wniosku skarżącego sporządzono dwie opinie eksperckie na pierwszym etapie oraz dwie opinie indywidualne na drugim etapie. Opinie sporządzane były przez ekspertów niezależnie, a zatem mogą różnić się od siebie, a nawet zawierać sprzeczne twierdzenia. Komisja podniosła, że ocenę końcową ustala Zespół Ekspertów, a jest ona wypadkową ocen indywidualnych oraz poziomu merytorycznego innych wniosków zgłoszonych w konkursie. Organ nie podzielił zarzutu dowolności oceny Zespołu Ekspertów, ponieważ została ona uzasadniona poprzez wskazanie mocnych i słabych stron wniosku. W ocenie Komisji zarzut dotyczący niewłaściwej oceny kryteriów A2 (ocena nowatorskiego charakteru projektu oraz jego wpływu na rozwój dyscypliny naukowej") nie wskazuje na uchybienia formalne, ale stanowi merytoryczną polemikę z oceną Zespołu Ekspertów, a zgodnie z art. 33 ustawy o NCN takie zarzuty nie mieszczą się w zakresie odwołania, a tym samym Komisja uznała je za niedopuszczalne. Komisja Odwoławcza nie znalazła również podstaw do podważenia oceny dorobku naukowego Kierownika projektu. Ustaliła, że Zespół Ekspertów uzasadniając oceny końcowe wniosków, zastosował jednorodną, rzetelną ocenę osiągnięć naukowych kierowników projektów przedstawionych we wnioskach ocenianych w konkursie. Na tle innych kierowników projektów, osiągnięcia naukowe Kierownika projektu uznano za przeciętne. W rezultacie, Komisja stwierdziła, że wniosek skarżącego został oceniony prawidłowo i zgodnie z procedurą konkursową. Ocena wniosku choć pozytywna okazała się niewystarczająca by na tle innych wniosków mógł zostać zakwalifikowany do finansowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił:
- niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 33 ust. 3 ustawy o NCN polegające na utrzymaniu w mocy przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji Dyrektora NCN z dnia 20 listopada 2020 r.;
- niewłaściwe zastosowanie art. 33 ust. 2 i 3 ustawy o NCN oraz art. 15 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy ponownego postępowania w sprawie, gdyż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ rozpatrzył tylko zarzuty (nie wszystkie) odwołania, a nie dokonał ponownego rozpatrzenia sprawy, co wskazuje na naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania;
- naruszenie art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy o NCN polegające na naruszeniu zasady legalności i praworządności, zasady ustalenia stanu faktycznego sprawy, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do państwa, co wyraża się w lakonicznym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której organ odwoławczy bardzo skrótowo odniósł się do zarzutów odwołania, nie przedstawił własnego stanowiska, ani też nie wskazał, aby dokonał oceny wniosku złożonego w konkursie pod kątem kryteriów wymienionych w art. 30 ust. 1 ustawy o NCN, a ponadto brak jest przywołania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, uzasadnienia oceny ekspertów, a organy odesłały jedynie stronę do strony internetowej w tym zakresie.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przyznanie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W treści skargi skarżący rozwinął i uzasadnił podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Komisja Odwoławcza wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 3 grudnia 2021 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: powołania Kierownika projektu w skład Rady Uchodźców w dniu 21.01.2004, w dniu 12.02.2009, w dniu 12.02.2014 r., artykułu pt. "Polish repatriation policy after 1989 – conditions, coure and forecasts" opublikowanego w “Online journal modeling the new Europe" no. 33/2020.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Art. 30 ustawy o NCN stanowi, że przy ocenie wniosków składanych w konkursach na realizację projektów badawczych uwzględnia się: 1) poziom naukowy badań lub zadań przewidzianych do realizacji; 2) nowatorski charakter problemu naukowego, którego rozwiązanie jest proponowane; 3) osiągnięcia naukowe zespołu wykonawców; 4) zasadność planowanych kosztów w stosunku do przedmiotu i zakresu badań; 5) wpływ realizacji projektu badawczego na rozwój dyscypliny naukowej; 6) ocenę wykonania przez wnioskodawcę projektów badawczych uprzednio finansowanych ze środków finansowych, o których mowa w art. 365 pkt 12 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (ust. 1). Rada może dla danego konkursu określić dodatkowe kryteria, poza określonymi w ust. 1 (ust. 2). Dyrektor określa szczegółowy tryb sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów (ust. 3).
W świetle art. 22 ustawy o NCN dyrektor, na wniosek Rady, powołuje Zespoły Ekspertów, o których mowa w art. 18 pkt 7, w celu dokonywania ocen wniosków złożonych w konkursach i przygotowywania na tej podstawie list rankingowych oraz dokonywania ocen merytorycznych związanych z rozliczeniem przyznanych środków. Dyrektor może wyznaczyć ekspertów zewnętrznych, w tym ekspertów zagranicznych, do dokonywania ocen, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Dyrektor może powierzyć ekspertom, o których mowa w ust. 1 i 2, dokonywanie innych ocen związanych z realizacją zadań Centrum (ust. 3). Eksperci, otrzymują wynagrodzenie za prace związane z dokonywaniem ocen, o których mowa w ust. 1-3. Wysokość wynagrodzenia ustala Dyrektor (ust. 4). Do ekspertów stosuje się przepis art. 13 ust. 2 (ust. 5).
Zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy o NCN jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawie przyznania środków finansowych na badania zakwalifikowane do finansowania w drodze konkursów, o których mowa w art. 20 ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a., z wyłączeniem art. 10, art. 13, art. 14, art. 28, art. 31, art. 56, art. 61 § 4, art. 63, art. 64, art. 75- 103, art. 107, art. 114-122, oraz art. 123.
Zgodnie z uchwałą Rady NCN nr 91/2019 z dnia 12 września 2019 r. w sprawie zmiany warunków przeprowadzenia konkursu OPUS wniosek będzie rozpatrywany zgodnie z Regulaminem (§ 8). Przy ocenie wniosku uwzględnia się w szczególności: 1) spełnienie kryterium badań podstawowych określonych w art. 2 pkt 1 u.n.c.n.; 2) poziom naukowy badań lub zadań przewidzianych do realizacji; 3) nowatorski charakter problemu naukowego, którego rozwiązanie jest proponowane; 4) wpływ realizacji projektu badawczego na rozwój dyscypliny naukowej; 5) osiągnięcia naukowe kierownika projektu badawczego, w tym publikacje w renomowanych czasopismach naukowych; 6) ocenę wykonania przez kierownika projektu badawczego innych projektów uprzednio finansowanych ze środków finansowych NCN i innych źródeł; 7) ocenę możliwości realizacji wnioskowanego projektu badawczego; 8) zasadność planowanych kosztów w stosunku do przedmiotu i zakresu badań; 9) sposób przygotowania wniosku oraz spełnienie innych wymagań przedstawionych w ogłoszeniu o konkursie (§ 9).
Wskazać należy, że kontrola decyzji wydawanych przez NCN przez sąd administracyjny ograniczona jest do kryterium legalności, przy czym obejmuje ona nie tylko zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami określającymi postępowanie przed organami I i II instancji, ale również z przepisami materialnoprawnymi, determinującymi wydawane rozstrzygnięcie, w tym także ocenę zgodności podstawowego dowodu w sprawie (tj. oceny ekspertów) z przepisami określającymi jego przeprowadzenie. Rolą sądów nie jest zastępowanie organów NCN czy ekspertów w formułowaniu ocen naukowych, co jednak nie oznacza, że prawidłowość ich wystawienia przez ekspertów w ramach postępowania konkursowego oraz akceptacja tego dowodu przez organy NCN: Dyrektora i Komisję Odwoławczą, pozostaje poza zakresem kognicji sądu administracyjnego. Sąd powinien zweryfikować proces subsumcji przeprowadzony przez organy I i II instancji, a także prawidłowość przeprowadzenia determinującego rozstrzygnięcie sprawy dowodu z opinii ekspertów. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2018 r. (I OSK 2827/16, CBOSA), że w sytuacji, gdy ocena wniosku została dokonana w zakresie kryteriów wynikających z przepisów prawa (art. 30 ust. 1 ustawy o NCN), w przepisanym trybie i składzie (art. 20 ust. 2, art. 21 in fine, art. 22 ust. 1-2, art. 30 ust. 3, art. 32 ustawy o NCN) oraz w sposób świadczący, że z perspektywy tych kryteriów dokładnie wyjaśniono stan faktyczny w sprawie (art. 7 k.p.a.) – i znajduje to potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy – to wówczas ocena ta determinuje wynik konkursu oraz decyzję dyrektora NCN (art. 20 ust. 2, art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 1 pkt 6, art. 31, art. 33 ust. 1 ustawy o NCN modyfikujące art. 80 k.p.a.) i nie może być skutecznie zakwestionowana w postępowaniu odwoławczym lub sądowoadministracyjnym.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes strony. Do postępowań w sprawie przyznania środków finansowych na badania zakwalifikowane do finansowania w drodze konkursów stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Ustawodawca wyłączył wprost w postępowaniach prowadzonych przez NCN zastosowanie art. 75 do 103 k.p.a., a zatem m. in. rozdział dotyczący dowodów w postępowaniu administracyjnym. W rezultacie, podstawę do dokonania ustaleń w sprawie postępowań konkursowych stanowią dokumenty przedkładane i sporządzane w procedurze konkursowej, t.j. w szczególności: wniosek, oceny ekspertów, oceny recenzentów, ocena Zespołu Ekspertów.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że projekt zgłoszony przez skarżącego do konkursu OPUS-19 został oceniony z punktu widzenia wskazanych w ustawie kryteriów. Opinie ekspertów oraz recenzentów zostały uzasadnione. W ocenie Sądu wątpliwości budzi dokonana przez Zespół Ekspertów ocena dorobku Kierownika projektu (pkt B). Wskazać należy, że Ekspert 1 ocenił dorobek naukowy Kierownika projektu na ocenę 4 w skali od 0-5 (bardzo dobry – kierownik jest międzynarodowo uznanym ekspertem w swojej dziedzinie), Ekspert 2 ocenił go na 3 (dobry- kierownik jest rozpoznawany międzynarodowo w swojej dziedzinie)- średnia ocena ekspertów wynosiła 3,5, tymczasem ocena uzgodniona to 2 (przeciętna, kierownik rozpoznawany w kraju w swojej dziedzinie). Recenzenci również ocenili dorobek naukowy kierownika projektu na 3 (Recenzent 1) oraz 4 (Recenzent 2), tymczasem uzgodniona ocena kryterium to 2 (przeciętna – kierownik jest rozpoznawany w kraju w swojej dziedzinie).
W odniesieniu do oceny wykonania przez kierownika projektu innych projektów badawczych uprzednio finansowanych ze środków finansowych na naukę Ekspert 1 przyznał ocenę 4 (Efekty zakończonych projektów opublikowane w wydawnictwach/czasopismach głównego nurtu dla danej dziedziny), Ekspert 2 przyznał ocenę 3 (Efekty zakończonych projektów opublikowane w wydawnictwach/czasopismach specjalistycznych w obiegu międzynarodowym), a średnia ocena przyznana za to kryterium to 2 (mimo że średnia arytmetyczna wynosi 3,5) (Efekty zakończonych projektów opublikowane w wydawnictwach/czasopismach specjalistycznych). Z kolei Recenzent 1 przyznał ocenę 3 (Efekty zakończonych projektów opublikowane w wydawnictwach/czasopismach specjalistycznych w obiegu międzynarodowym), a Recenzent 2 przyznał ocenę 4 (Efekty zakończonych projektów opublikowane w wydawnictwach/czasopismach głównego nurtu dla danej dziedziny), średnia arytmetyczna ocen to 3,5 a przyznana ocena przez panel to 2.
W uzasadnieniu oceny Ekspert 1 wskazał: "Biorąc pod uwagę wcześniejsze badania i publikacje kierownika projektu, można się spodziewać, że jego wyniki zostaną opublikowane w bardzo dobrych czasopismach poświęconych badaniom na kwestiami etniczności i migracji". Z kolei w uzasadnieniu oceny Eksperta 2 wskazano: "Wnioskodawca posiada duży i konsekwentny dorobek w postaci publikacji dotyczących migracji i mniejszości w kontekście polskim. Publikacje te znacząco przyczynią się do zrozumienia procesów repatriacji. W uzasadnieniu oceny Recenzent 1 wskazał, że autor sporo opublikował w języku polskim i jest ekspertem w tej dziedzinie, a projekt może stanowić dla kierownika krok naprzód i skłonić do publikacji w wydawnictwach międzynarodowych, jako że proponowana tematyka ma w tym zakresie duży potencjał.
W ocenie Sądu przyjęte oceny w wysokości 2 punktów za ocenę dorobku naukowego Kierownika projektu oraz 2 za ocenę uprzednio wykonanych projektów badawczych finansowanych ze środków na naukę, nie znajdują oparcia w ocenach ekspertów, recenzentów, ani w uzasadnieniu tych ocen. Przyjęta ocena nie została również w żaden sposób wyjaśniona i uzasadniona przez Zespół Ekspertów na pierwszym, ani na II etapie oceny merytorycznej. Nie znajduje również poparcia w znajdujących się w aktach ocenach, stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że Zespół Ekspertów, dokonując oceny końcowej wniosku zastosował jednorodną, rzetelną ocenę osiągnięć naukowych kierowników projektów w przedstawionych we wnioskach ocenianych w konkursie.
W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że o dowolności oceny materiału dowodowego przez organ można mówić w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20). Skoro istnieje rozbieżność pomiędzy ocenami ekspertów oraz recenzentów, a oceną Zespołu Ekspertów, która nie została w żaden sposób wyjaśniona w ocenie przyjętej przez Zespół Ekspertów, w ocenie Sądu zasadny okazał się zarzut naruszenia przez organy art. 7, 8 11 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy o NCN. Nie zostało bowiem uzasadnione dlaczego ocena końcowa zarówno na pierwszym, jak i drugim etapie oceny wniosku odbiega od średniej ocen przyznanych przez ekspertów i recenzentów. Wskazać należy, że z treści ocen w żaden sposób nie wynika aby, jak wskazała Komisja Odwoławcza w zaskarżonej decyzji, ocena projektu była wypadkową ocen indywidualnych oraz poziomu merytorycznego innych zgłoszonych wniosków.
Zdaniem Sądu niezasadne są twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji, że organ może pominąć część zarzutów traktując je jako niedopuszczalne z powołaniem na przepis art. 33 ust. 2 ustawy NCN. Mimo że ustawodawca w art. 33 ust. 2 ustawy o NCN odmiennie ukształtował postępowanie odwoławcze przed Komisją Rady NCN niż to ma miejsce w przepisach k.p.a., to obowiązkiem organu jest rozpatrzenie zarzutów odwołania, ale także zbadanie czy w toku postępowania nie doszło do naruszenia procedury konkursowej. Należy wskazać, że naruszenie procedury konkursowej, czy też inne naruszenia formalne powinny być rozumiane szeroko. Przepisy ustawy o NCN nie dają organowi upoważnienia do uznania zarzutów za niedopuszczalne bez ich oceny.
Wskazać należy, że art. 33 ust. 4 ustawy o NCN wyłączył zastosowanie art. 107 k.p.a. do postępowań w sprawie przyznania środków finansowych na badania zakwalifikowane do finansowania w drodze konkursów. W ocenie Sądu, nie zwalnia to jednak z obowiązku uzasadnienia podejmowanych decyzji, ponieważ ustawodawca nie wyłączył z zastosowania w tym postępowaniu zasady przekonywania. Zwrócić należy uwagę, że postępowanie w sprawie przyznania finansowania toczy się w formie elektronicznej (w ten sposób składany jest wniosek, sporządzane opinie ekspertów i Zespołu Ekspertów, a także doręczane są decyzje). W sytuacji zatem, gdy w decyzji organ I instancji odwołuje się do opinii Zespołu Ekspertów dostępnej dla stron postępowania w formie elektronicznej, a równocześnie z okoliczności sprawy (m. in. treść odwołania) wynika, że skarżący miał możliwość i zapoznał się z treścią sporządzonych opinii, należy przyjąć, że nie powoduje to wadliwości decyzji organu I instancji.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia dwuinstancyjności postępowania, poprzez nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy ponownego postępowania w sprawie należy podnieść, że ustawodawca w przepisie art. 32 ust. 2 ustawy o NCN inaczej ukształtował postępowanie odwoławcze niż w przepisach k.p.a. Zgodnie z brzmieniem art. 33 ust. 2 ustawy o NCN w przypadku naruszenia procedury konkursowej lub innych naruszeń formalnych wnioskodawcy przysługuje odwołanie do Komisji Odwoławczej Rady w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji Dyrektora. W rezultacie przedmiotem badania przez Komisję nie może być całość sprawy, w szczególności ponowne dokonanie oceny wniosku, lecz badania czy w toku postępowania nie doszło do naruszeń przepisów postępowania, w szczególności naruszeń związanych z procedurą oceny wniosków konkursowych. W ocenie Sądu Komisja Odwoławcza nie dokonuje ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej w rozumieniu przepisów k.p.a., lecz weryfikuje postępowanie w sprawie finasowania w zakresie określonym w art. 33 ust. 2 ustawy o NCN, w szczególności sprawdzając, czy opinia Zespołu Ekspertów, a także poprzedzające ją opinie ekspertów oraz recenzentów zostały wydane zgodnie z wymogami określonymi w art. 30 ust. 1 ustawy o NCN. Komisja nie ma narzędzi prawnych do ponownej oceny merytorycznej sporządzonych wniosków, powinna natomiast zweryfikować prawidłowość postępowania przed organem I instancji, również pod kątem kryteriów materialnych, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy o NCN i odnieść się do zarzutów zawartych w odwołaniu.
Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącego o przeprowadzenie dowodów z dokumentów ponieważ jego przeprowadzenie nie było konieczne dla oceny legalności zaskarżonej decyzji zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a.
Ponownie rozpatrując sprawę organy uwzględnią zawartą w wyroku ocenę prawną oraz dokonają oceny opinii Zespołu Ekspertów pod kątek kryteriów określonych w ustawie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a.") w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło