III SA/Kr 625/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Dorota Dąbek Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2009r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 grudnia 2007r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego J. K. – F. Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...] w K. kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] 2007r. Burmistrz Miasta odmówił na podstawie art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414) S. B. świadczenia w formie zasiłku celowego. Uzasadniając decyzję, organ podniósł, że skarżący nie współpracuje z pracownikiem socjalnym, a dodatkowo wprowadza go w błąd. Zgłoszone zaległości w opłacaniu energii elektrycznej i gazu nie znajdują bowiem potwierdzenia w rzeczywistości, gdyż na podstawie pism z Zakładu Energetycznego z 14.07.2003r. znak [...] oraz rozdzielni gazu z 10.07.2003r. znak [...] na dzień 7.07.2003 skarżący nie posiadał żadnych zaległości w opłatach w/w nośników energii. Zaległości w opłatach mieszkaniowych stanowią należności za remont pokrycia dachu na budynku wielorodzinnym. Utrzymanie mieszkania własnościowego nie jest zdaniem organu podstawową i niezbędną potrzebą, która powinna być zabezpieczona ze środków przeznaczonych na pomoc społeczną. W odwołaniu od powyższej decyzji (datowanym na dzień 12.08.2007r.) S. B. zarzucił rozpoznającemu sprawę pracownikowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej stronniczość, wnosząc jednocześnie o wyłączenie ze sprawy Kierownika MOPS – u i jego pracowników. Zarzucił również nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego mającego poprzedzać wydanie decyzji oraz nieodniesienie się do poziomu dochodów skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28.12.2007r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 64, poz. 593) i art. 13 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ wskazał, że skarżący odbywa obecnie karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym a zgodnie z art. 13 ust. 1 w/w ustawy osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Zaskarżając powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. B. podniósł, że wskutek odmownej decyzji w przedmiocie zasiłku celowego pozbawiony został środków, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie alimentów na dzieci czy na spłatę długu z tytułu nieregulowanych opłat za tzw. media. Ponownie wskazał na nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz brak obiektywności w sprawie ze strony pracowników MOPS – u. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.) Sąd, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami należy wskazać, że skarga S. B. zasługuje na uwzględnienie. Orzekające w sprawie organy nie uwzględniły istoty orzekania w przedmiocie przyznania świadczenia z pomocy społecznej, określonej rozdziałem VII ustawy o pomocy społecznej. Zwłaszcza należy przytoczyć art. 106 ust. 3 zd. pierwsze, stanowiący, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Regulacja ta w powiązaniu z art. 8 ustawy, który ustanawia kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej i podaje definicje legalną dochodu jako sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku - jest podstawą do przyjęcia, że przesłanki przyznania świadczenia z zakresu pomocy społecznej należy odnosić do stanu faktycznego zaszłego w dniu złożenia wniosku o przyznanie danego świadczenia. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie zasiłku celowego został złożony w dniu 4.07.2003r. Wydane z wniosku decyzje Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z up. Rady Miasta z dnia [...] 2003r. znak [...] oraz decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2003r. znak [...] zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15.01.2007r. sygn. akt II SA/Kr 2889/03. Decyzja Burmistrza Miasta z dnia [...] 2007r. nr [...] oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28.12.2007r. znak [...] zostały wydane po ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku z dnia 4.07.2003r. Organ odwoławczy zaniechał w zupełności ustosunkowania się do sytuacji bytowej i materialnej S. B. na dzień złożenia wniosku, poprzestając na lakonicznym stwierdzeniu, że skoro skarżący przebywa na dzień wydania decyzji II instancji w Zakładzie Karnym – nie przysługuje mu prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Za podstawę prawną wskazano art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika rzeczywiście, że pismem z dnia 3.10.2007r. Sąd Okręgowy udzielił organowi informacji, że nieprawomocnym postanowieniem Sądu z 30.08.2007r. odmówiono skarżącemu udzielenia przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności, z którego to pisma organ wywiódł miejsce aktualnego pobytu S. B. – niemniej jednak brak danych w aktach oraz w uzasadnieniu decyzji by organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w jakim okresie skarżący przebywał w Zakładzie Karnym, a przede wszystkim od którego dnia rozpoczął odbywanie kary pozbawienia wolności. Zacytowany wyżej artykuł daje podstawę do odmowy przyznania świadczenia osobie odbywającej karę pozbawienia wolności, niemniej jednak prawidłowa wykładnia tego przepisu jest taka, że jedynie osobie, która w dniu złożenia wniosku przebywa w Zakładzie Karnym winno się odmówić przyznania świadczenia, natomiast okoliczność, że dana osoba w trakcie postępowania administracyjnego została pozbawiona wolności nie ma znaczenia dla sprawy w przedmiocie przyznania świadczenia i organ winien rozpoznać sprawę z uwzględnieniem pozostałych przepisów ustawy o pomocy społecznej, w tym rozpoznać sprawę na gruncie stanu faktycznego mającego miejsce z dniem złożenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego. Zaniechaniem mogącym mieć wpływ na wynik sprawy zarówno organu odwoławczego jak i organu I instancji jest nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego, do którego organy są zobligowane treścią art. 106 ust. 4 w/w ustawy. Uchylenie przez Sąd decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej wydanych [...] 2003r. i [...] 2003r. ma skutek w postaci ustania bytu prawnego tych decyzji, co uzasadnia przeprowadzenie postępowania administracyjnego od nowa, z uwzględnieniem wskazówek Sądu a przede wszystkim zgodnie z wymogami procesowymi i materialnymi wyznaczonymi ustawą o pomocy społecznej. Wywiad środowiskowy jest jednym z elementów postępowania dowodowego, dodatkowo w sytuacjach określonych w art. 106 ust. 4 w/w ustawy (w sytuacji wydawania decyzji administracyjnej o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a) elementem obligatoryjnym, którego zaniechanie przeprowadzenia skutkuje stwierdzeniem niewyjaśnienia sprawy. Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że orzekające w sprawie organy nie przeprowadzając wywiadu środowiskowego dopuściły się naruszenia prawa procesowego, gdyż w ten sposób nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy zgodnie z wymogami art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a dodatkowo należy wskazać, że organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni przepisu art. 13 ust. 1 w/w ustawy przyjmując, że skoro S. B. przebywa w Zakładzie Karnym to nie przysługuje mu automatycznie prawo do zasiłku celowego. Stwierdzone naruszenia prawa uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji przeprowadzi postępowanie administracyjne z uwzględnieniem reguł wynikających z ustawy o pomocy społecznej, w tym odnoszących się do wywiadu środowiskowego. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 2 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002r., Nr 163, poz. 1349).