III SA/Kr 625/11

WyrokWSA w Krakowie2011-09-20

Skład orzekający: Tadeusz Wołek, Elżbieta Kremer, Grażyna Danielec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przyznaniu zasiłku celowego na remont budynku zniszczonego w wyniku powodzi została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub proceduralnego, w szczególności czy organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i czy zakres uznania administracyjnego nie został przekroczony?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że organ administracji przekroczył granice uznania administracyjnego poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego dotyczącego istnienia piwnicy w budynku oraz niejasności w operacie szacunkowym dotyczącym zakresu i kosztów prac remontowych. Organ nie wyjaśnił wątpliwości dotyczących kosztów wylewki betonowej i nie przeprowadził starannego postępowania dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji decyzje organów obu instancji zostały uchylone i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Stan faktyczny
M. K. zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego zniszczonego w wyniku powodzi w maju 2010 r. Organ pierwszej instancji przyznał zasiłek na określone prace remontowe, jednak wyłączył koszt wykonania wylewki betonowej w piwnicy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił błędne ustalenie, że budynek jest podpiwniczony, podczas gdy nie posiada piwnicy, oraz niejasności w operacie szacunkowym dotyczącym zakresu i kosztów prac.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Kolegium na rzecz skarżącego kwotę 257 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer NSA Grażyna Danielec Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. K. kwotę 257,00 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wydaną z upoważnienia Burmistrza Gminy, decyzją z dnia [...] 2010r., nr [...], orzekł o przyznaniu M. K. zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego w wysokości 39.230.00 zł. na wykonanie następujących prac: -wymianę ocieplenia i tynków zewnętrznych zwykłych III kat. z odgrzybieniem i osuszeniem ścian (skucie, suszenie, odgrzybienie, otynkowanie, ocieplenie płytami styropianu i tynk cienkowarstwowy), - całkowity remont wnętrza przyziemia zalanego do wysokości powyżej 30% wysokości ścian w budynku: roboty porządkowe, zabezpieczające, murarskie, izolacyjne, odgrzybieniowe, tynkarskie, malarskie, stolarskie, posadzkarskie, elektryczne przy posadzce z płytek ceramicznych, - wymiana pokrycia ścian wewnętrznych flizami w toalecie, -wymiana pompy wodnej cyrkulacyjnej, dmuchawy i sterownika pieca węglowego C.O., -wymiana izolacji termicznej pieca węglowego C.O. i odmalowanie, -wywóz gruzu i odpadów z załadunkiem z terenu remontu. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 7 pkt 15, art. 14, art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 22 pkt 1, art. 40 ust. 2 i 3, art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 1, 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, art. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010r., art. 104, art. 108 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że M. K. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na remont budynku mieszkalnego w związku z wystąpieniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w maju 2010 r. Organ przywołując treść art. 18 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 40 ust. 2 ustawy wskazał, iż zasiłek celowy może być przyznany osobie lub rodzinie, która poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Szczegółowy tryb udzielania pomocy wskazał Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, powierzając sposób jej wykonania wojewodzie, zgodnie z zapisem art. 22 pkt 1 ustawy. Do wojewody należy, zatem określenie zasad i sposobu wydatkowania środków finansowych na ten cel, a stanowisko w tej sprawie jest dla OPS wiążące zgodnie z zapisem art. 110 ust. 2 ustawy. Pomoc na remont z puli do 100.000 zł, jest przeznaczona na remont budynków mieszkalnych i przysługuje rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego, który uległ zniszczeniu w związku z powodzią z maja 2010 r. Pomoc udzielana jest po oszacowaniu wielkości szkód przez rzeczoznawcę, wyznaczonego przez wojewodę, który dokonuje również wyceny kosztów prac remontowych. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r., za osobę poszkodowaną w wyniku powodzi należy uznać m.in. osobę fizyczną, która na skutek powodzi doznała szkód majątkowych lub utraciła, chociażby czasowo możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu. W toku postępowania ustalono, iż w wyniku wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w maju 2010 r., doszło do zalania przedmiotowego budynku. Budynek został zalany wodami powodziowymi do poziomu ok. 1,05 cm od podłogi pomieszczeń przyziemia, a z zewnątrz średnio 120 cm od poziomu fundamentów powodując przesiąknięcie ścian o 20 cm wyżej. Prace remontowe w budynku obejmują prace wskazane w sentencji decyzji. Operat szacunkowy opracowany przez rzeczoznawcę obejmuje prace w obrębie piwnicy, które są wyłączone z dotacji rządowej. Biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy organ uznał, że zostały spełnione przesłanki do przyznania zasiłku celowego dla strony, która poniosła straty w budynku w wyniku powodzi, przewidziane w art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jak i w "Procedurze" ustalonej przez Wojewodę i przyznał zasiłek celowy w wysokości 39.230,00 zł. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 14.03.2011r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organ I instancji wydał decyzję w granicach dopuszczalnego uznania administracyjnego. Decyzja została podjęta po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania administracyjnego, w trakcie którego ustalono sytuację, w jakiej znalazł się M. K. Ustalono, jakie straty poniósł na skutek powodzi w przedmiotowym budynku. Sporządzono w sprawie operat szacunkowy. Celem wyceny było określenie wartości odtworzeniowej prac remontowych budynku mieszkalnego uszkodzonego przez zalanie. Jak wynika z operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego wartość odtworzeniowa prac remontowych wynosi 78 199 zł. Organ I instancji dokonując analizy operatu zakwestionował tylko jedną pozycję tj. wykonanie wylewki betonowej w piwnicy o wartości 41 237,24 zł. W pozostałym zakresie uwzględnił zakres robót i kwoty objęte operatem. Kolegium wskazało, że pomoc przyznawana na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel - stratę, która musi być szczegółowo wykazana przez wnioskodawcę, nadto strata ta musi być związana z wystąpieniem zdarzenia losowego. Zostało udowodnione, iż straty zostały spowodowane przez powódź, która miała miejsce na przełomie maja i czerwca 2010r. Wobec tego przyznanie pomocy jest uzasadnione. Wątpliwości budzi jedynie wysokość przyznanego zasiłku. Zgodnie z art. 40 ustawy świadczenie jest przyznawane w ramach tzw. uznania administracyjnego polegającego na możności dokonania przez organ wyboru jednego z kilku dopuszczalnych przez ustawę równowartościowych prawnie rozwiązań. Zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym. Jednak pomimo swobody działania organu w ramach uznania administracyjnego organ zobowiązany jest do starannego przeprowadzenia postępowania. W sprawie postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Organ na podstawie operatu udzielił pomocy w wysokości 39.230,00 zł. Kolegium podziela stanowisko organu I instancji. Z opisu szkód i ich wyceny wynika, że M. K. otrzymał pomoc w zakresie, który pozwala na przywrócenie pełnej funkcjonalności domu. Pomoc przyznano, bowiem na prace wymienione w sentencji decyzji organu I instancji. Wykonanie remontu w tym zakresie pozwoli Pp. K. na swobodne i bezpieczne korzystanie z ich nieruchomości, a zatem cel pomocy społecznej zostanie zrealizowany. Zgodnie z art. 3 ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Przyznana pomoc w wysokości 39.230,00 zł, przy wskazaniu zakresu prac remontowych jest zgodna z dyspozycją w/w artykułu oraz zgodna z celem ustawy o pomocy społecznej. Kolegium wskazało, że rozumie niezadowolenie strony z odmowy przyznania pomocy w pełnej wysokości, niemniej jednak pomoc ma na celu wsparcie wielu osób, których domy uległy zniszczeniu, a remont jest konieczny, gdyż osoby te utraciły miejsce zamieszkania. Pomoc ta, zatem musi być w odpowiedni sposób miarkowana. Zdaniem Kolegium, organ I instancji zasadnie przyznał żądane świadczenie, a rozmiar świadczenia jest odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Na marginesie Kolegium wskazało odnosząc się do uzasadnienia organu I instancji, że wytyczne określone przez "Procedurę" Wojewody mogą mieć jedynie pomocniczy charakter, przy udzielaniu pomocy osobom, które poniosły straty w wyniku powodzi, nie mogą jednakże zastępować ustaleń organu I instancji. M. K. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 7 kpa przez jego błędne zastosowanie; art. 77 § 1 kpa przez jego błędne zastosowanie; art. 80 kpa przez jego błędne zastosowanie. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wniósł również o: 1. dopuszczenie w trybie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dowodu z dokumentu w postaci projektu domu położonego na działce nr 758/3 w B oraz z decyzji wydanej z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 15 grudnia 1994r., nr [...], o pozwoleniu na budowę, na okoliczność ustalenia, że przedmiotowy budynek nie jest podpiwniczony; 2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Podniósł, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że organ I instancji dokonując analizy przedmiotowego operatu zakwestionował w zasadzie jedną pozycję, tj. wykonanie wylewki betonowej w piwnicy o wartości 41.237,24 zł. Kolegium podkreśliło, że organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy. Zdaniem organu II instancji z opisu szkód i ich wyceny wynika, że skarżący otrzymał pomoc w zakresie, który pozwala na przywrócenie pełnej funkcjonalności domu. Skarżący przytaczając treść art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Skarżący wskazał na błędne ustalenie organu I instancji, uznane za prawidłowe przez Kolegium, a polegające na przyjęciu, że dom jest podpiwniczony i że właśnie tam miała zostać wykonana betonowa wylewka. Budynek ten podpiwniczony nie jest. Wynika to z opisu budynku dokonanego przez biegłego w operacie szacunkowym na stronie 5. Co prawda w załączonym do opinii fragmencie projektu budynku w postaci rzutu przyziemia została wskazana piwnica, jednak z pozostałej części projektu, a w szczególności z przekroju poprzecznego i podłużnego, wynika, że piwnicy nie ma. Na okoliczność braku piwnicy wskazują również dokumenty złożone w załączonych do akt postępowania, aktach innych spraw administracyjnych, w szczególności protokół oględzin nieruchomości z dnia 20 maja 2010r. W dokumencie oznaczonym, jako ocena szkód popowodziowych nie zostały określone żadne szkody w piwnicy. Okoliczność wykonania wylewki betonowej nie w piwnicy, ale w mieszkalnej części domu ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia zastosowanego przez organ II instancji kryterium przywrócenia pełnej funkcjonalności domu i umożliwienia swobodnego i bezpiecznego korzystania z nieruchomości. Za błędne należy uznać ustalenie organu II instancji, że skarżącemu została przyznana pomoc m.in. na całkowity remont wnętrza przyziemia zalanego do wysokości powyżej 30% wysokości ścian w budynku: roboty porządkowe, zabezpieczające, murarskie, izolacyjne, odgrzybieniowe, tynkarskie, malarskie, stolarskie, posadzkarskie, elektryczne przy posadzce z płytek ceramicznych. W tym zakresie zwrócić należy uwagę na niejasność pkt 2 tabeli na stronie 8 operatu szacunkowego. Przy określeniu rodzaju prac mowa jest tam o całkowitym remoncie przyziemia obejmującego roboty: porządkowe, zabezpieczające, murarskie, izolacyjne i odgrzybieniowe, tynkarskie, malarskie, stolarskie, posadzkarskie, elektryczne przy posadzkach. Druga rubryka tej części tabeli dotyczy już tylko prac związanych z położeniem płytek ceramicznych oraz wykonaniem wylewki betonowej i tych jedynie prac dotyczą pozostałe część tabeli, łącznie z określeniem kosztów tych robót. W tej sytuacji uznać by należało, że koszt wykonania pozostałych robót wskazanych w tym punkcie nie został przez biegłego określony. Z drugiej strony, kierując się wskazaniami doświadczenia życiowego, trudno uznać, aby koszty wykonania wylewki betonowej na 55,13 m3 wynosił aż 41.237,24 zł. To mogłoby sugerować, że kwota ta obejmuje również przynajmniej część prac, których koszty wykonania nie zostały wyszczególnione, a które w tej sytuacji należałoby określić. Wątpliwość ta ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia postępowania i powinna zostać rozstrzygnięta przez biegłego w uzupełniającej opinii. W piśmie Urzędu Wojewódzkiego z dnia 3 września 2010r. zgłoszono wątpliwości do operatu szacunkowego w zakresie prac remontowych w garażu i kotłowni. Dotyczyło to właśnie pkt 2 tabeli na stronie 8 operatu w części odnoszącej się do wylewki betonowej w związku z pkt 6 zakresu prac oznaczonego na stronie 7 operatu. W związku z tym organ I instancji wystąpił do biegłego o wyjaśnienie tych wątpliwości. Biegły w piśmie z dnia 14 października 2010r. wskazał, że zapisy tabeli są spójne z zapisem pkt 6 na stronie 7 operatu. Ponadto zaznaczył, że na parterze budynku są pomieszczenia o podłodze wyłożonej płytkami ceramicznymi na powierzchni 27,78 m2 i pomieszczenia z podłogą w formie wylewki betonowej na powierzchni 55,13 m2, różnie wykończonej. Urząd Wojewódzki zgłosił ponownie wątpliwości. W tej sytuacji organ I instancji zamiast wystąpić do biegłego o oszacowanie kosztów remontu pozostałych pomieszczeń wskazanych w pkt 6 zakresu prac, oznaczonego na stronie 7 operatu, tj. pralni i pokoju, po prostu wyłączył z wniosku koszt położenia wylewki betonowej. Powodem tego zaniechania organu I instancji były prawdopodobnie wcześniejsze problemy z biegłym, w szczególności, co do niedotrzymywania przez niego terminów sporządzenia operatów, co nie usprawiedliwia w żaden sposób tego braku. Organ II instancji pominął to uchybienie organu I instancji. Wykonanie wyszczególnionych w opinii prac remontowych w pomieszczeniach wskazanych w pkt 6 zakresu prac oznaczonego na stronie 7 operatu, a w szczególności w pralni i pokoju, jest konieczne do przywrócenia pełnej funkcjonalności domu i umożliwienia rodzinie Klęczarów swobodnego i bezpiecznego korzystania z ich nieruchomości. Zdaniem skarżącego, wbrew stanowisku Kolegium, postępowanie w sprawie nie zostało przeprowadzone starannie. Organ II instancji podniósł, że pomoc przyznawana na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej ma na celu wsparcie wielu osób, których domy uległy zniszczeniu, a remont jest konieczny, gdyż osoby te utraciły miejsce zamieszkania. Pomoc ta, zatem musi być, zdaniem tego organu, odpowiednio miarkowana. Odnosząc się do tego stanowiska warto przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2008r., I OSK 1294/07, LEX nr 499120, w którym Sąd wskazał, że: "Kwestia czy zasiłek celowy, którego przyznania domaga się strona mieści się w możliwościach pomocy społecznej jest elementem stanu faktycznego. (...)". Ani organ I ani II instancji nie poczyniły w tym zakresie żadnych ustaleń faktycznych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270, ze zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji sąd bada czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa oraz czy została wydana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszej sprawy jest przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, a zatem podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w sprawie poddanej kontroli Sądu, były przepisy ustawy pomocy społecznej. Zgodnie z art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej u.p.s., zasiłek celowy specjalny może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Użyty w tym przepisie wyraz "może" wskazuje na charakter uznaniowy rozstrzygnięć wydawanych na jego podstawie. Nie oznacza to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób dowolny, gdyż jest on związany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego w tym art. 7 kpa i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego tj. Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1971 ze zm.) zwanej dalej k.p.a., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Uznanie administracyjne oznacza prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz finansowych możliwości ośrodków pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust 1 u.p.s. i art. 3 ust. 1 u.p.s. zasadniczym celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W ramach regulacji tej ustawy wspiera się osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, zaś rodzaj, rozmiar i forma świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podkreślić nadto należy, że w wypadku decyzji uznaniowej na organach pomocy społecznej ciąży obowiązek szczególnej dbałości o uwzględnienie słusznego interesu obywatela oraz dokładne ustalenie stanu faktycznego, co z kolei powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w wyczerpującym uzasadnieniu rozstrzygnięcia, jakie zostanie wydane. Tylko w ten sposób organ administracji publicznej może uchylić się od zarzutu dowolności (arbitralności) podjętej decyzji. Ze względu na powyższe zadaniem Sądu było zbadanie, czy zakres uznania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie został przez organy przekroczony, a także, czy w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadniono orzeczenie. Stosownie, bowiem do przepisów ustawy o pomocy społecznej, które regulują tryb przyznawania zasiłków celowych, organ przy udzielaniu przedmiotowej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy dotyczącymi wymogu dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3). Podkreślenia wymaga, że powyższe okoliczności powinny być starannie i szczegółowo sprawdzone przez orzekające organy. Przekracza zasady uznania administracyjnego organ który w motywach podjętego rozstrzygnięcia wskazuje okoliczności nie znajdujące potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym stanowiącym podstawę ustalenia stanu faktycznego, okoliczności pozostające z tym materiałem w sprzeczności lub okoliczności które nie zostały w sposób wszechstronny wyjaśnione. Należy w pełni podzielić stanowisko Kolegium wyrażone w zaskarżonej decyzji, że wynikające z art. 40 ustawy świadczenie jest przyznawane w ramach tzw. uznania administracyjnego, co uprawniało organ pomoc społeczną świadczący do odmowy przyznania zasiłku celowego, do przyznania tego zasiłku a także do miarkowania jego wysokości w odniesieniu do wysokości wnioskowanej i powstałej szkody. Pomoc udzielana osobom poszkodowanym w związku z powodziami, jakie nawiedziły Polskę w maju i czerwcu 2010r. mieści się w możliwościach pomocy społecznej, gdyż na ten cel przeznaczone zostały stosowne środki pochodzące z budżetu państwa. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten ustanawia zarazem dla organów obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Natomiast zabezpieczeniem realizacji opisanej powyżej zasady jest szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., ustanawiające dla organów administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego oraz właściwej jego oceny. Tymczasem, jak wynika z całokształtu materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, wymaganiom powyższym organy obu instancji nie sprostały. Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżący zwrócił się o udzielenie mu pomocy w wysokości do 100 000 zł na remont i odbudowę budynku mieszkalnego zniszczonego w wyniku powodzi. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że organ I instancji dokonując analizy przedmiotowego operatu zakwestionował w zasadzie jedną pozycję, tj. wykonanie wylewki betonowej w piwnicy o wartości 41.237,24 zł. Kolegium podkreśliło, że organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy. Zdaniem organu II instancji z opisu szkód i ich wyceny wynika, że skarżący otrzymał pomoc w zakresie, który pozwala na przywrócenie pełnej funkcjonalności domu. Trafnie, zatem skarżący wskazał na błędne ustalenie organu I instancji, uznane za prawidłowe przez Kolegium, a polegające na przyjęciu, że dom jest podpiwniczony i że właśnie tam miała zostać wykonana betonowa wylewka. Budynek ten podpiwniczony nie jest. Wynika to z opisu tego budynku dokonanego przez biegłego w operacie szacunkowym na stronie 5 a także z przeprowadzonego w trybie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dowodu z dokumentu w postaci projektu domu położonego na działce nr 758/3 w B oraz z decyzji wydanej z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 15 grudnia 1994r., nr [...], o pozwoleniu na budowę. Niewątpliwie trafnie skarżący wskazał, że co prawda w załączonym do opinii fragmencie projektu budynku w postaci rzutu przyziemia została wskazana piwnica, jednak z pozostałej części projektu, a w szczególności z przekroju poprzecznego i podłużnego, wynika, że piwnicy tam nie ma. Na okoliczność braku piwnicy wskazują również dokumenty złożone w załączonych do akt postępowania aktach innych spraw administracyjnych, w szczególności protokół oględzin nieruchomości z dnia 20 maja 2010r. W dokumencie oznaczonym, jako ocena szkód popowodziowych nie zostały określone żadne szkody w piwnicy. Trafnie też skarżący zarzucił, że okoliczność wykonania wylewki betonowej nie w piwnicy, ale w mieszkalnej części domu ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia zastosowanego przez organ II instancji kryterium przywrócenia pełnej funkcjonalności domu i umożliwienia swobodnego i bezpiecznego korzystania z nieruchomości. Trafnie w tym zakresie skarżący zwrócił uwagę na niejasność pkt 2 tabeli na stronie 8 operatu szacunkowego. Przy określeniu rodzaju prac mowa jest tam o całkowitym remoncie przyziemia obejmującego roboty: porządkowe, zabezpieczające, murarskie, izolacyjne i odgrzybieniowe, tynkarskie, malarskie, stolarskie, posadzkarskie, elektryczne przy posadzkach. Druga rubryka tej części tabeli dotyczy już tylko prac związanych z położeniem płytek ceramicznych oraz wykonaniem wylewki betonowej i tych jedynie prac dotyczą pozostałe część tabeli, łącznie z określeniem kosztów tych robót. W tej sytuacji uznać by należało, że koszt wykonania pozostałych robót wskazanych w tym punkcie nie został przez biegłego określony. Zasadnie też skarżący wskazał, że kierując się wskazaniami doświadczenia życiowego, trudno uznać, aby koszty wykonania wylewki betonowej na 55,13 m3 wynosił aż 41.237,24 zł. To mogłoby sugerować, że kwota ta obejmuje również przynajmniej część prac, których koszty wykonania nie zostały wyszczególnione, a które w tej sytuacji należałoby określić. Wątpliwość ta ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia postępowania i powinna zostać rozstrzygnięta przez biegłego w uzupełniającej opinii. Tych wątpliwości organ I instancji nie wyjaśnił a organ II instancji pominął to uchybienie organu I instancji. Trafnie skarżący podniósł, że wykonanie wyszczególnionych w opinii prac remontowych w pomieszczeniach wskazanych w pkt 6 zakresu prac oznaczonego na stronie 7 operatu, a w szczególności w pralni i pokoju, jest konieczne do przywrócenia pełnej funkcjonalności domu i umożliwienia rodzinie K. swobodnego i bezpiecznego korzystania z ich nieruchomości. Wprawdzie Kolegium zaznaczyło, że pomimo swobody działania organu w ramach uznania administracyjnego, organ nie jest zwolniony z obowiązku starannego przeprowadzenia postępowania, zgodnego z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również z zasadami i celami określonymi w ustawie o pomocy społecznej. Postępowanie w sprawie nie zostało jednak przeprowadzone starannie. Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji. Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy uwzględnią oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło