III SA/Kr 635/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat J. S. – Ł. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji w sprawie ze skargi M. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 lutego 2008 r. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego postanawia: przyznać od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie adwokat J. S. – Ł. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...] kwotę 180 zł (słownie: sto osiemdziesiąt złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług. Pismem datowanym na dzień 29 września 2009 r. Okręgowa Rada Adwokacka zawiadomiła adwokat J. S. – Ł. o wyznaczeniu jej do pełnienia czynności przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w miejsce mecenasa J. Z. (k. 32 akt o sygn. I OSK 392/09) w charakterze pełnomocnika z urzędu ustanowionego dla strony w ramach przyznanego prawa pomocy. Skarżący udzielił adwokat J. S. – Ł. stosownego pełnomocnictwa (37 akt o sygn. I OSK 392/09) a ta wzięła udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym która odbyła się w dniu 6 listopada 2009 r. składając przed jej zakończeniem do protokołu wniosek o przyznanie wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wraz z oświadczeniem, że opłaty te nie zostały opłacone ani w części ani w całości (protokół k. 42 akt o sygn. I OSK 392/09). Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o wynagrodzeniu adwokat J. S. – Ł. za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy (vide: wyrok k. 43-52 akt o sygn. I OSK 392/09). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć wypada od tego, że przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02/153/1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" prowadzą do konstatacji, iż przyznane stronie prawo pomocy polegające na ustanowieniu na jej rzecz adwokata z urzędu obejmuje uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa równocześnie tylko jednemu pełnomocnikowi procesowemu opłacanemu ze środków budżetowych Skarbu Państwa. Wynika to bowiem z treści art. 244 § 2 wzmiankującym, że "ustanowienie adwokata (...) stanowi uprawnienie strony do udzielania pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi (...)"; oraz art. 250 ppsa traktującym o "wyznaczonym adwokacie". Z kolei zwrócenia uwagi wymaga, że będące uprawnieniem strony udzielenie pełnomocnictwa wywołuje skutki aż do czasu jego wypowiedzenia. Przy tym w przypadku pełnomocnictwa, które powstało na mocy przyznania stronie prawa pomocy, wypowiedzenia może dokonać tylko mocodawca (tak. Tarno, i Romanska). W przypadku adwokatów ograniczenie to wynika z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. 02/123/1058 ze zm.). Pamiętając o wymienionych ograniczeniach ustawodawca dopuścił w art. 253 ppsa jednak tę możliwość, że w przypadku, gdy adwokat ma podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego właściwa okręgowa rada adwokacka na wniosek ustanowionego adwokata, wyznaczy w razie potrzeby adwokata z innej miejscowości. Choć więc w realiach rozstrzyganego przypadku skarżący nie wypowiedział był pełnomocnictwa adwokatowi J. Z. to jednak należy uznać, że ten na mocy powołanego przepisu art. 253 ppsa skutecznie uchylił się od obowiązku zastępowania strony w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest bowiem, pismo Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 29 września 2009 r. informujące adwokat J. S. – Ł. o wyznaczeniu jej w miejsce mecenasa J. Z. do pełnienia czynności przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie. Okoliczności te powodują, że złożony przez adwokat J.S. – Ł. wniosek o przyznanie wynagrodzenie za podjęte przezeń czynności adwokackie w postępowaniu przed sądami administracyjnym w związku z jej udziałem w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym należy rozpoznać odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków (art. 250 ppsa). Zasady te precyzuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 02/163/1348 ze zm.) określając czynności, stawki minimalne i szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielnej przez adwokata ustanowionego z urzędu (§1 rozp.) Zgodnie z §20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 02/163/1348 ze zm.) wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub części. W realiach rozstrzyganego przypadku, oświadczenie takie zostało złożone a w związku z tym zachodzą warunki by przyznać adwokat wynagrodzenie. W myśl §2 ust. 1 powołanego rozporządzenia zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłat stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5 (ust. 2) w przypadku zaś podwyższenia wynagrodzenia przyznana opłata nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Gdy chodzi o postępowanie przed sądami administracyjnymi wysokość stawek minimalnych konkretyzuje umieszczony w rozdziale 5 rozporządzenia przepis §18 różnicując w zależności od instancji i przejawionej przez adwokata aktywności wysokość wskaźnika stawki należnego wynagrodzenia. Z uwagi na fakt, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi pierwszej instancji strona była reprezentowana przez innego adwokata, który dodatkowo sporządził i wniósł skargę kasacyjną więc stosownie do §18 ust. 1 pkt. 2 lit. c powołanego na rozp. Min. Spr. z dnia 28 września 2002 r. za sam udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym adwokat J. S. - Ł. przysługuje opłata w wysokości 180 zł. Kwota ta odpowiada 75% należnej stawki za czynności adwokackie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi określonej w §18 ust. 1 pkt. 1 lit. c. wymienionego rozporządzenia. Zarazem brak było wystarczających podstaw do tego by przyznać adwokat podwyższone wynagrodzenie. Nie uzasadniał tego nakład jej pracy. Przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny akta sprawy prowadzonej pod sygnaturą I OSK 392/09 uwidaczniają, że adwokat nie składała w sprawie żadnych pism. Nie można też tracić z pola widzenia, że choć zawiadomienie o terminie rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym otrzymała w dniu 19 października 2009 r. (potwierdzenie odbioru k. 40) to akta sprawy wypożyczyła w dniu 5 listopada 2009 r. a więc na dzień przed rozprawą (vide: informacja o wypożyczeniu akt na wewnętrznej stronie okładki akt I OSK 392/09). Obszerność akt spraw połączonych do wspólnego rozpoznania, stopień skomplikowania ich przedmiotu i stanu prawnego (tj. zasiłku celowego specjalnego przyznawanego w oparciu o ustawę o pomocy społecznej – przyp. RWSA) oraz zakres sporządzonej przez poprzednika skargi kasacyjnej z którą musiała się zapoznać nie odbiegały od przeciętnych. Biorąc pod uwagę, treść adnotowanych w protokóle rozprawy wypowiedzi pełnomocnik (k. 42) trudno też mówić o większym wkładzie adwokat w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Na mocy §2 ust. 3 cytowanego rozporządzenia ustalona opłata ulega jednak powiększeniu o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług. Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie powołanych w uzasadnieniu przepisów.