III SA/Kr 637/21

WyrokWSA w Krakowie2021-11-22

Skład orzekający: Janusz Kasprzycki, Elżbieta Czarny-Drożdżejko, Marta Kisielowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie posiadającej ustalone prawo do renty rolniczej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, jeśli renta jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dokonały błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, opierając się wyłącznie na jego literalnym brzmieniu. Stosując wykładnię systemową i celowościową, sąd stwierdził, że posiadanie prawa do renty, która jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego, nie powinno stanowić przeszkody do jego przyznania. Osoba uprawniona powinna mieć możliwość wyboru korzystniejszego świadczenia. Sąd podkreślił również, że całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym nie wyklucza możliwości podjęcia innej pracy zarobkowej i nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący J. W. ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad synem M. W., legitymującym się znacznym stopniem niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżący ma ustalone prawo do renty rolniczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz orzecznictwo NSA. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i Konstytucji RP.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Uzasadnienie: Zaskarżoną przez J. W., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 26 lutego 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem M. W. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] 2021 r. Burmistrz odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem M. W. legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 25 listopada 2020 r. o zaliczeniu do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pomocowy pierwszej instancji wskazał, że powodem odmowy przyznania świadczenia jest okoliczność, że skarżący ma ustalone prawo do renty rolniczej, co wyklucza go z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W złożonym w ustawowym terminie odwołaniu od powyższej decyzji skarżący opisał stan zdrowia syna oraz wskazał, że wymaga on opieki, co wiąże się z wysokimi kosztami. Skarżący wniósł o przyznanie mu świadczenia w pełnej wysokości ewentualnie w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością renty a świadczeniem pielęgnacyjnym. Opisał sytuację zdrowotną syna, podkreślając, że choruje on od piątego roku życia na polipowatość młodzieńczą. Dodatkowo, jak w skazał pojawiła się sinica, syn był operowany z powodu przetoki tętniczo-żylnej i z powodu drastycznego zawężenia jelita cienkiego, usunięcie guza jelita cienkiego. Stwierdzono również raka otrzewnej i z tego powodu leczy się onkologicznie (leczenie chemioterapią) . Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy powołał treść przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazał, że z zebranego w sprawie materiału wynika, że skarżący wnioskiem z dnia 29 grudnia 2020 r. zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad synem M. W. (ur. [...] 2003 r.), który na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 25 listopada 2020 r. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, przy czym niepełnosprawność istnieje od 5 roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 22 października 2020 r. W aktach sprawy znajduje się także decyzja Prezesa KRUS z dnia 14 grudnia 2020 r., z której wynika, że skarżący posiada ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, a także wypis z treści Orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z dnia 17 listopada 2020 r. nr akt [...], z którego z kolei wynika, iż skarżący został uznany z trwale niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym. Mając na względzie treść przepisu art. 17 ust. 5 pkt.1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdził, że skarżący wypełnia negatywną przesłankę do wydania decyzji odmawiającej przyznanie mu świadczenia. Kolegium w pełni podzieliło pogląd NSA wyrażony w wyrokach z dnia 6 kwietnia 2017 r, sygn. akt l OSK 2950/15 oraz z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt l OSK 3269/15, zgodnie z którym osoba pobierająca emeryturę lub rentę, a także mająca inne źródła dochodu, o których mowa w tych przepisach nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym organ odwoławczy wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne w swojej konstrukcji wywodzi się od zasiłku stałego z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnych, normowanym w ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, w którym to akcie w art. 27 ust. 3 i w art. 27 ust. 1 zamieszczono stosowne regulacje. Z chwilą przyjęcia ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 29 listopada 2003 r. konstrukcję zasiłku stałego z ustawy o pomocy społecznej implementowano do ustawy o świadczeniach rodzinnych i nadano jej nową nazwę "świadczenie pielęgnacyjne". Rozwiązanie takie wynikało w szczególności z tego, że pozycja ustawy o świadczeniach rodzinnych jest inna niż ustawy o pomocy społecznej, ponieważ ustawa o świadczeniach rodzinnych zaliczana jest do zabezpieczenia społecznego dającego większe gwarancje prawne przy ubieganiu się o jego przyznanie, niż ma to miejsce w ramach pomocy społecznej, w której elementem dominującym jest uznanie administracyjne. Nadto równolegle z zasiłkiem stałym osobom chcącym sprawować opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem przysługiwała możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę z tego tytułu, po spełnieniu wymogów wynikających z regulacji zamieszczonych w przepisach dotyczących rent i emerytur. W konsekwencji wiązanie przedmiotowego świadczenia wyłącznie z ustawą o świadczeniach rodzinnych jest błędem, ponieważ świadczenie to przechodziło przeobrażenia, aż przybrało obecną formę, która - jak można wnioskować - nie jest jej ostatecznym kształtem. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy powołał liczne orzecznictwo sądów administracyjnych. Nadto organ podał, że w niniejszej sprawie skarżący został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym, co było podstawą do przyznania mu renty rolniczej. Ma to jednak także i takie konsekwencje, że jako osoba całkowicie niezdolna do pracy nie może z tej pracy zrezygnować ani też nie może jej podejmować. Odpada zatem - w ocenie organu odwoławczego - istotna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia jaką jest rezygnacja z zatrudnienia lub też jego niepodejmowanie w związku ze sprawowaną opieką. Skarżący nie rezygnuje z pracy, czy też jej nie podejmuje nie z powodu sprawowanej opieki ale w związku z czynnikiem o charakterze obiektywnym jakim jest jego stan zdrowia - trwała niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu w części dotyczącej kosztów związanych z leczeniem syna podniesiono, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Fakt, że ustawodawca w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie poprzestał na uzależnieniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie od tego, czy osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, ale również od konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna w celu sprawowania opieki, jest zrozumiały z tego względu, że sytuacja zdrowotna osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności jest różna. Tak więc w grupie tej są osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej, czy też natychmiastowej pomocy opiekuna, który musi wykonywać pilne, niecierpiące zwłoki czynności, a są też osoby, które nie potrzebują stałej opieki, ale będąc niezdolne do całodobowej samodzielnej egzystencji są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie, umożliwiając opiekunom zarobkowanie. W przypadku tych osób czynności związane z opieką mogą być wykonywane po zakończeniu pracy przez opiekuna. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo pracy w gospodarstwie rolnym. Z normy art. 17 ust.1 ww. ustawy wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie brak było podstaw do zakwestionowania decyzji organu pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący zarzucił SKO naruszenie przepisów; - art. 17ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez odmowe przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na ustalone prawo do emerytury, - art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez zaniechanie dokonania prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez orzekające w tej sprawie organy stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych). Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do oceny dokonanej przez organy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Orzekające w sprawie organy administracji poprzestały na literalnym brzmieniu tego przepisu (wykładnia językowa) i przyjęły, że ponieważ skarżący ma ustalone prawo do renty, to nie przysługuje mu świadczenie pielęgnacyjne w jakiejkolwiek wysokości. Mimo, że językowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych może prowadzić do takiego wniosku, to jednak zdaniem Sądu zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do innego rozumienia tego przepisu. Wskazać bowiem należy, że w dotychczasowym orzecznictwie Sąd prezentował stanowisko, iż narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej niż to świadczenie. Nie ma racjonalnych argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 547/20, LEX nr 3021648). Również przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do kilku świadczeń rodzinnych, przysługuje jedno, wybrane przez osobę uprawnioną oraz od treści art. 24 ust. 2 ustawy wprowadzającej zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Konflikt między wymienionymi wyżej zasadami wynikającymi z kilku przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozstrzygnąć zgodnie z regułą proporcjonalności, wypełnioną na etapie wykonania decyzji o przyznaniu uprawnienia do korzystniejszego świadczenia. W sytuacji jednak, gdy obrocie prawnym na datę złożenia wniosku pozostawałaby ostateczna decyzja o przyznaniu skarżącemu renty organy nie powinny czynić przeszkód w uzyskaniu przez osobę, świadczenia korzystniejszego, a przeciwnie powinny przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać, właściwie ją w tym zakresie uprzednio pouczając, zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 735). W tym zakresie błędne jest stanowisko SKO. W najnowszym bowiem orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki w sprawach sygn. akt: I OSK 254/20, I OSK 2375/19 oraz I OSK 764/20), wyrażono pogląd, i taki też podziela Sąd w tej sprawie, że skarżący winien mieć możliwość wyboru świadczenia korzystniejszego (wyższego) lub przez siebie wybranego. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270). Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty (por. m. in. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20; LEX nr 3101140), na który to wyrok samo SKO zwracało uwagę. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zgodnie z zasadą równości wobec prawa wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. W sytuacji, gdy prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (tak w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 9 marca 1988 r., U 7/87; z 6 maja 1998 r., K 37/97; z 20 października 1998 r., K 7/98; z 17 maja 1999 r., P 6/98; z 4 stycznia 2000 r., K 18/99; z 18 grudnia 2000 r., K 10/00; z 21 maja 2002 r., K 30/01; z 28 maja 2002 r., P 10/01 oraz z 18 marca 2014 r., SK 53/12). Sąd nie znalazł racjonalnych argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Podniesiony wobec tego przez skarżącego zarzut obrazy przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, a więc w konsekwencji pozbawienie skarżącego w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jako osoby mającej ustalone prawo do renty, a tym samym dokonanie nieuprawionego zróżnicowania sytuacji skarżącego, jako opiekuna osoby niepełnosprawnej, jest w pełni uzasadniony. Dokonany zatem przez uprawnionego wybór świadczenia dla niego korzystniejszego powinien odnosić swój skutek na osi czasu zgodnie z ogólną regułą z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych W myśl tego przepisu, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (tak wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2852/20, CBOSA). W państwie prawnym nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne zwłaszcza, gdy mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne (por. wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r., sygn. akt II SA/Op 302/18, CBOSA). Sąd nie podziela też kategorycznego stanowiska Kolegium, że negatywną przesłankę w przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego stanowi okoliczność, iż skarżący został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym, co było podstawą do przyznania mu renty rolniczej. Pojęcie całkowitej niezdolności do pracy jakim legitymuje się skarżący, w systemie powszechnym i całkowitej niezdolności do pracy w systemie rolniczym są w pewnym stopniu podobne, jednak zachodzą jednak między nimi pewne różnice (art. 21 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, Dz. U. z 2021 r., poz. 266). W systemie powszechnym punktem odniesienia jest jakakolwiek praca, natomiast w systemie rolniczym chodzi o niemożność osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, zatem nie wyklucza możliwości podjęcia innej niż w gospodarstwie rolnym pracy, oczywiście z uwzględnieniem ograniczeń co do uzyskiwanego dochodu. Stąd za błędne należało uznać stanowisko Kolegium w tym zakresie. Rozstrzygając sprawę ponownie, organy zastosują się do oceny prawnej, wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a. Wezmą zatem pod uwagę, że prawidłowo interpretowany przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do przyjęcia, że posiadanie przez skarżącego uprawnienia do renty nie stanowi przeszkody do ustalenia mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przeszkody takiej nie stanowi też, w świetle regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, uznanie skarżącego za osobę całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym. W kontekście zatem powyższego i sytuacji zdrowotnej wymagającego opieki syna skarżącego, który, jak podkreślił w odwołaniu do decyzji pierwszoinstancyjnej skarżący, choruje on od piątego roku życia na polipowatość młodzieńczą, sinicę, był operowany z powodu przetoki tętniczo-żylnej i z powodu drastycznego zawężenia jelita cienkiego, usunięcie guza jelita cienkiego, a w szczególności wobec stwierdzenia raka otrzewnej i z tego powodu konieczności cyklicznych zabiegów chemioterapii, nieuprawnione są twierdzenia organów orzekających, że brak jest w tym indywidualnym przypadku, związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania przez skarżącego opieki nad synem. Skarga musiała zatem wywrzeć zamierzony skutek wobec błędnej wykładni przepisów prawa materialnego i ich niewłaściwego zastosowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło