III SA/Kr 648/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec spr. Sędziowie WSA Bożenna Blitek NSA Krystyna Kutżner Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2010 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia 20 kwietnia 2009 r nr : [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji , II. orzeka , że uchylone decyzje nie mogą być wykonane Zaskarżoną przez M. P. decyzją z dnia 20.04.2009r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r. znak [...] orzekającą o pozbawieniu M. P. z dniem 3 kwietnia 2008r. statusu bezrobotnego oraz zasiłku dla bezrobotnych z Funduszu Pracy. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r., Nr 69, poz. 415). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Decyzją z dnia [...] 2007r. znak [...] Prezydent Miasta orzekł o uznaniu M. P. za osobę bezrobotną. Decyzją z tego samego dnia orzeczono o przyznaniu skarżącej od dnia 13.12.2007r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych. W dniu 24.09.2008r. skarżąca przedłożyła w Urzędzie Pracy nowy dowód osobisty, gdzie jako adres stałego zameldowania figurowała miejscowość C. Złożyła też zaświadczenie wydane przez Urząd Miasta, z którego wynika, że w miejscowości C. jest zameldowana na pobyt stały od dnia 03.04.2008r. oraz, że ostatnie zameldowanie na pobyt stały w K. przypadało na okres od 04.02.2005r. do 17.03.2008r., a na pobyt czasowy od 24.09.2008r. do 23.09.2013r. Ponadto złożyła też pismo, w którym wnosi o uznanie okresu od dnia 17.03.2008r. do dnia 23.09.2008r. jako okresu faktycznego zamieszkania w K. mimo braku zameldowania, motywując to faktem posiadania nieruchomości na terenie K. i wieloletnią pracą w Urzędzie [...]. W związku uzyskaniem tych informacji Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2008r. znak [...] orzekł o pozbawieniu skarżącej z dniem 04.03.2008r. statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu nieposiadania zameldowania stałego lub czasowego na terenie miasta K. Decyzja ta została uchylona przez Wojewodę w trybie postępowania odwoławczego, a sprawa wróciła do ponownego rozpoznania, wskutek czego Prezydent Miasta wydał na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1, art. 10 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy opisaną na wstępie decyzję o pozbawieniu M. P. z dniem 03.04.2008r. statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych z Funduszu Pracy. Uzasadnieniem decyzji było stwierdzenie, że M. P. nie spełnia od dnia 03.04.2008r. przesłanki posiadania statusu osoby bezrobotnej, gdyż bezrobotnym może być jedynie osoba zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy. Na dzień rejestracji skarżąca posiadała miejsce zameldowania na terenie GUP, ale od dnia 03.04.2008r. zmieniła miejsce zameldowania stałego na C., stąd od tego dnia Urząd Pracy nie jest dla niej właściwy. Zmiana miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy to zmiana miejsca zamieszkania skutkująca zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy, o której mowa w art. 73 ust. 2a ustawy o promocji zatrudnienia (...), o której to zmianie bezrobotny ma obowiązek zawiadomić Urząd pracy a następnie w terminie 14 dni od dnia zameldowania stawić się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zamieszkania. Miejsce zameldowania określa więc właściwość miejscową urzędu pracy. Jedyny wyjątek dotyczy osób, które wcale nie posiadają miejsca zameldowania na terenie RP – zgłaszają się one do urzędu na terenie, na którym przebywają. Okoliczność posiadania nieruchomości na terenie K. nie ma znaczenia, jak też fakt przebywania na terenie K., jeśli skarżąca posiadała jednocześnie miejsce zameldowania na terenie innej miejscowości. W odwołaniu od w/w decyzji M. P. podniosła, że przesłanka zarejestrowania we właściwym urzędzie pracy dla miejsca zameldowania odnosi się do momentu rejestracji, a po zmianie miejsca zamieszkania i zameldowania przestaje mieć charakter przesłanki materialnoprawnej, staje się jedynie wymogiem ewidencyjnym, stąd niezasadnie pozbawiono jej statusu osoby bezrobotnej ze względu na zmianę miejsca zameldowania. Wyjaśniła też, że w momencie rejestracji w Grodzkim Urzędzie Pracy miała potwierdzenie zameldowania na pobyt stały w K. przy ul. A. Również w dniu wydania decyzji o pozbawieniu je statusu osoby bezrobotnej posiadała potwierdzenie zameldowania na pobyt czasowy w K. przy ul. B. Przerwa w okresie od 03.04.2008r. do 23.09.2008r. w dopełnieniu obowiązku meldunkowego nie wiązała się jednak ze zmianą miejsca zamieszkania lub pobytu. Wojewoda po rozpoznaniu odwołania wydał opisaną na wstępie decyzję, podzielając w całości ustalenia organu pierwszej instancji i wyjaśniając, że nie tylko w momencie rejestracji przesłanka z art. 2 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy musi być spełniona. Spełnienie jej niezbędne jest również do zachowania statusu osoby bezrobotnej. Jeżeli bezrobotny w trakcie figurowania w ewidencji osób bezrobotnych przestanie spełniać choćby jedną z enumeratywnie wyliczonych przesłanek posiadania statusu osoby bezrobotnej to skutkuje to pozbawieniem statusu bezrobotnego. Równocześnie organ odwołał się do rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 26 listopada 2004r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. Nr 262, poz. 2607), który ustanawia obowiązek zgłaszania się w celu dokonania rejestracji do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego, a jeżeli bezrobotny nie jest zameldowany do powiatowego urzędu pracy, na którego obszarze działania przebywa oraz obowiązek złożenia oświadczenia o braku rejestracji w innym powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna w sytuacji gdy osoba, która nie jest zameldowana lub posiada zameldowanie na pobyt stały w innej miejscowości niż miejsce zameldowania na pobyt czasowy. Wywiódł z powyższego, że osoba posiadająca wyłącznie zameldowanie na pobyt stały może się zarejestrować i wyłącznie figurować w ewidencji osób bezrobotnych powiatowego urzędu pracy właściwego dla swego miejsca zameldowania stałego. Dlatego też M. P. jako osoba legitymująca się wyłącznie adresem zameldowania na pobyt stały w K. w okresie od 05.12.2007r. do 17.03.2008r figurowała w ewidencji osób bezrobotnych Grodzkiego Urzędu Pracy, nastepnie jako osoba posiadająca zameldowanie na pobyt stały w miejscowości C. powinna zgłosić się do Powiatowego Urzędu Pracy, który był od 03.04.2008r. właściwy w sprawie statusu bezrobotnego. Na koniec organ zaznaczył, że pojęcie zameldowania na gruncie ustawy o promocji (...) nie jest tożsame z pojęciem miejsca zamieszkania w kontekście prawa cywilnego.. W skardze na powyższą decyzję M. P. ponawiając zarzuty zawarte w odwołaniu odniosła się do w/w rozporządzenia, wyjaśniając, że w § 2 ust. 1 podkreślony jest dodatkowo ewidencyjny charakter przesłanki zarejestrowania we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy. Bezrobotny, który nie jest zameldowany, zgłasza się w celu rejestracji do powiatowego urzędu pracy, na którego obszarze przebywa. W związku z tym należy odróżnić znaczenie tej przesłanki i konieczność wykazania jej spełnienia w przypadku zgłoszenia się osoby celem rejestracji od sytuacji gdy osoba jest zarejestrowana i posiadając status bezrobotnego zamierza zmienić lub zmieniła miejsce stałego zamieszkania lub czasowego pobytu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się powyższymi kryteriami wskazać należy, że skarga M. P. zasługuje na uwzględnienie. Problematyka związana ze statusem osoby bezrobotnej, w tym kwestia dotycząca orzekania o utracie tego statusu przez osobę bezrobotną uregulowana została w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) - zwanej dalej ustawą o promocji (...). Zgodnie zatem z definicją sformułowaną w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, pod pojęciem bezrobotnego należy rozumieć osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a - g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Warunkiem posiadania statusu bezrobotnego jest nadto zachowanie wymogów wymienionych w lit. a - k przywołanego art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji (...). Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości rozumowania organów obu instancji stojących na stanowisku, że zmiana przez bezrobotnego miejsca zameldowania stanowi podstawę do pozbawienia go statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jest to stanowisko nie znajdujące podstawy prawnej w obowiązujących przepisach. Sąd podziela w całej rozciągłości pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 346/04 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który stwierdził między innymi, że: "Przesłanka zarejestrowania się we właściwym urzędzie pracy dla miejsca zamieszkania (zameldowania) odnosi się przede wszystkim do momentu rejestracji, a po zmianie miejsca zamieszkania i zameldowania przestaje mieć charakter przesłanki materialnoprawnej, a staje się wymogiem ewidencyjnym, którego niedochowanie nie może skutkować utratą świadczenia przedemerytalnego". Niemożność utraty świadczenia przedemerytalnego należy odnieść w rozpoznawanej sprawie do utraty statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla osoby bezrobotnej. Ewidencyjny charakter przesłanki zarejestrowania we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy, zawartej w definicji bezrobotnego, określonej w art. 2 ust 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wynika również z treści, wskazanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy. Wynika to nie tylko z cytowanego przez organ odwoławczy § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, ale także z jego § 5, w którym określono obowiązki osoby zamierzającej zmienić miejsce stałego zameldowania lub pobytu czasowego oraz osoby, która już zmiany takiej nie dokonała. Zwrócić też trzeba uwagę na końcowe zdanie § 2 ust.1 omawianego rozporządzenia, stanowiące, że bezrobotny, który nie jest zameldowany, zgłasza się, w celu rejestracji do powiatowego urzędu pracy, na którego obszarze działania przebywa. W ocenie Sądu, treść ustawowej definicji bezrobotnego w powiązaniu z przepisami powyższego rozporządzenia wskazuje, że przesłanka zarejestrowania się bezrobotnego w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla miejsca stałego lub czasowego zameldowania tej osoby - obok celu ewidencyjnego spełnia rolę porządkującą system świadczeń dla bezrobotnych, gdyż umożliwia planowe gromadzenie środków na ten cel przez właściwe urzędy pracy. W związku z tym, okoliczność zmiany przez M. P. adresu stałego zameldowania w dniu 03.04.2008r. z K. na miejscowość C. nie mogła stanowić podstawy do utraty przez nią statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych. Zwrócić należy uwagę, że skarżąca w dniu 03.04.2008r. nie utraciła żadnego z przymiotów osoby bezrobotnej, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...), w każdym razie w rozważaniach organów skoncentrowano się na okoliczności zmiany miejsca zameldowania jako jedynej podstawie utraty przez M. P. statusu osoby bezrobotnej. Wobec powyższego należy podnieść, że orzekające w sprawie organy naruszyły prawo materialne w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż dokonały błędnej wykładni przepisów, które określają definicję osoby bezrobotnej oraz przesłankę utraty statusu osoby bezrobotnej tj. przepisów art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia (...). Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały w związku z tym na podstawie tego przepisu uchylone. Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji oceni na podstawie powyższych wskazówek czy w związku z faktem zmiany przez skarżącą miejsca stałego zameldowania w dniu 03.04.2008r. nadal przysługiwał jej status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych. W pkt II wyroku sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.