III SA/Kr 65/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Monika Tuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 29 października 2024 r., znak MW-V.3160.1.7.2024.AK w przedmiocie zwrotu dofinansowania oddala skargę. Zarząd Województwa Małopolskiego decyzją z dnia 29 października 2024 r. po rozpatrzeniu odwołania C. S. (dalej określony jako: "skarżący", "beneficjent", "strona") od decyzji organu I instancji z 19 lutego 2024 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości (I); zobowiązał skarżącego do zwrotu środków w łącznej wysokości 171.703,90 zł, na którą składają się kwoty (II): 1. kwota wydatków niekwalifikowalnych z tytułu niezachowania trwałości operacji/ rezultatu/produktu w wysokości 38.234,56 zł (słownie złotych: trzydzieści osiem tysięcy dwieście trzydzieści cztery złote i 56/100), 2. kwota wydatków niekwalifikowalnych z tytułu niezachowania trwałości infrastruktury w wysokości 133.469,34 zł (słownie złotych: sto trzydzieści trzy tysiące czterysta sześćdziesiąt dziewięć złotych 34/100), z należnymi odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych, które należy naliczać: a)dla kwoty 116.768,34 zł od dnia 4 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty, b)dla kwoty 4.816,21 zł od dnia 30 grudnia 2020 r. do dnia zapłaty, c)dla kwoty 50.119,35 zł od dnia 19 maja 2021 r. do dnia zapłaty, z przerwą w naliczaniu odsetek od dnia wszczęcia postępowania administracyjnego w l instancji, tj. 21 czerwca 2023 r. do dnia doręczenia Beneficjentowi decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie nr RPMP/8.5/2/2024 z 29 stycznia 2024 r., tj. do 5 lutego 2024 r. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. c ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.) w zw. z art. 61 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 60 pkt 6 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r., póz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia 29 stycznia 2024 r. organ I instancji określił kwotę do zwrotu w wysokości 198.006,28 zł (słownie złotych: sto dziewięćdziesiąt osiem tysięcy sześć złotych i 28/100) pochodzącą w całości ze środków europejskich wraz z należnymi odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych (I) (II) w ten sposób, że: a)dla kwoty 116.768,34 zł (słownie złotych: sto szesnaście tysięcy siedemset sześćdziesiąt osiem złotych i 34/100) odsetki są liczone od dnia 4 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty, b)dla kwoty 31.118,59 zł (słownie złotych: trzydzieści jeden tysięcy sto osiemnaście złotych i 59/100) odsetki są liczone od dnia 30 grudnia 2020 r. do dnia zapłaty, c)dla kwoty 50.119,35 zł (słownie złotych: pięćdziesiąt tysięcy sto dziewiętnaście złotych i 35/100) odsetki są liczone od dnia 19 maja 2021 r. do dnia zapłaty, (III) z przerwą w naliczaniu odsetek od dnia wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. 21 czerwca 2023 r. do dnia doręczenia Beneficjentowi decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie nr RPMP/8.5/2/2024 z 29 stycznia 2024 r, tj. do 5 lutego 2024 r. W odwołaniu skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika ww. decyzji zarzucił: naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: a)art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizacje programów operacyjnych poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy nieprawidłowość indywidualna, która wystąpiła w ramach realizacji projektu była bezpośrednim skutkiem wystąpienia COVID-19, a Beneficjent pomimo dochowania należytej staranności nie był w stanie zapobiec wystąpieniu tej nieprawidłowości; a w konsekwencji powyższego naruszenie: b) art. 207 ust. 1 i ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych poprzez błędne ich zastosowanie polegające na: (i) przyjęciu, iż odwołujący się otrzymane w drodze dotacji środki wykorzystał z naruszeniem zasady trwałości projektu, w następstwie czego uznano je za podlegające zwrotowi w trybie art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych podczas, gdy działania Odwołującego się podjęte w wykonaniu umowy o dofinansowanie projektu pt.: "R." w Z. w świetle okoliczności niniejszej sprawy uzasadnionych COVID-19 nie naruszyły postanowień § 15 ust. 1 lit. a) i b) przedmiotowej umowy, (ii) nawet gdyby uznać, iż pkt (i) nie zasługuje na uwzględnienie - przyjęciu całkowicie błędnej kalkulacji środków do zwrotu, prowadzącej do pokrzywdzenia Beneficjenta i uznania jego odpowiedzialności w wysokości przekraczającej kompetencje organu l Instancji; c) art. 71 ust. 1 lit. c) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku poprzez błędne jego zastosowanie i w jego następstwie zakwalifikowanie czynności polegającej na przekształceniu części żłobka zaadoptowanej w ramach projektu na potrzeby przedszkola, które to przekształcenie skutkowało zmniejszeniem powierzchni żłobka, co przekładało się na maksymalną liczbę miejsc opieki (do 43), która mogła być w nim świadczona – jako istotną zmianę wpływającą na charakter operacji, jej cele lub warunki wdrażania, która prowadzi do naruszenia jej pierwotnych celów, podczas gdy taka czynność w świetle okoliczności przedmiotowej sprawy tj. uwzględniając skutki wystąpienie pandemii, nie realizuje przesłanki określonej art. 71 ust. 1 lit. c) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku; 2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, to jest: art. 6 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia nieznajdującego uzasadnienia w powszechnie obowiązujących przepisach prawa; art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe powiązanie treści dowodów z poczynionymi ustaleniami faktycznymi, niedokładne wyjaśnienie podstaw faktycznych wydanego rozstrzygnięcia, a także brak wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz jego oceny. Odnosząc się w uzasadnieniu odwołania do kwestii sposobu ustalenia kwoty należnej do zwrotu strona wskazała, że kalkulacje obarczone są jednak błędami logicznymi i prawnymi prowadzącymi de facto do pokrzywdzenia Beneficjenta. W zakresie wydatków niekwalifikowalnych podlegających zwrotowi w związku z niezachowaniem trwałości operacji/rezultatu/produktu strona nie zgadza się z kwotą wyjściową do wyliczeń. Strona uważa, iż Dyrektor WUP całkowicie bezpodstawnie przyjął jako wartość wyjściową 368.782,50 zł, co stanowi wynik uwzględnienia w tym rachunku także kosztów pośrednich, oraz że kwotą wyjściową do wyliczeń powinna być kwota 331.282,50 zł (= 600.000,00 zł - 268.717,50 zł). Dla strony niezrozumiałe jest, z jakich powodów Dyrektor WUP, wskazując podstawę do wyliczenia wydatków niekwalifikowanych, przyjął wartość rozliczonego dofinansowania pomniejszoną o wartość rozliczonych wydatków w ramach cross-financingu, które objęte są trwałością infrastruktury tj. 637.500,00 zł - 268.717,50 zł = 368.752,50 zł. Skoro bowiem do tak przyjętej kalkulacji (368.782,50 zł x 100% x 14% = 51.629,55 zł) doliczył następnie koszty pośrednie i de facto koszty pośrednie w tej kalkulacji - bez jakichkolwiek ku temu podstaw - uwzględniono 2 razy. Odwołujący się wyjaśnił, że gdyby Beneficjent zamknął żłobek po zakończeniu realizacji Projektu, w praktyce spowodowałoby to, że stosując reguły zawarte w zaskarżonej decyzji, organ l Instancji przyjąłby kwotę należną do zwrotu w wysokości wyższej niż otrzymane dofinansowanie. Strona zaprezentowała obliczenia dla sytuacji, w której naruszono 100% okresu trwałości i 100% wartości wskaźnika przy zastosowaniu kalkulacji z zaskarżonej decyzji i stwierdziła, iż otrzymanoby sumę całkowitą środków do zwrotu w wysokości 796.875.00 zł. co jest kwotą przewyższającą zarówno wartość otrzymanego dofinansowania (637.500,00 zł - przyp. tut. organu), jak i wartość projektu (750.000,00 zł - przyp. tut. organu). W ocenie odwołującego się maksymalna kwota do zwrotu (przy braku uwzględnienia dyspozycji art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych) powinna wynosić odpowiednio: 12.750,00 zł x 7 = 89.250.00 zł tj. iloczyn kwoty dofinansowania przypadającej na 1 miejsce opieki i liczby miejsc opieki, w stosunku do których trwałość nie została zachowana. Zdaniem strony powyższe jest jednym prawidłowym i sprawiedliwym sposobem wyliczenia kwoty nieprawidłowości odnoszącym się do realnej procentowej wagi naruszenia względem całości udzielonego dofinansowania. Odwołujący zwraca także uwagę na to, że gdyby kwotę żądaną przez organ do zwrotu (198.006,28 zł) podzielić przez 7 miejsc opieki, w stosunku do których trwałość nie została zachowana, to otrzymana kwota na 1 miejsce opieki wyniosłaby 28.286,61 zł, tj. kwotę o niemalże 122% wyższą niż maksymalna (zgodnie z Regulaminem konkursu średni koszt przypadający na 1 miejsce wynosił maksymalnie 15 000 zł - przyp. tut. organu). Dalej zarzucono organowi l Instancji, że nie dość, że pominął wartości wynikające wprost z Regulaminu, to dodatkowo w swojej kalkulacji dopuścił się także innych błędów. W zakresie wydatków niekwalifikowalnych podlegających zwrotowi w związku z niezachowaniem trwałości infrastruktury strona kwestionuje przyjęcie jako podstawy kalkulacji kwoty 268.717,50 zł, tj. kwoty wydatków w ramach cross-financingu. Wyjaśniono, iż budynek, w którym zlokalizowano żłobek w ramach Projektu został wyremontowany nie tylko za kwotę 268.717,50 zł objętą dotacją, ale za łączną kwotę ok. 370.000,00 zł (wynik zamówienia publicznego ogłoszonego w bazie konkurencyjności), a zatem ponad 100.00,00 zł dołożono ze środków własnych, które nie podlegają rozliczeniu, a zatem uznając, że żłobek zajmuje 60,26% powierzchni budynku, a przedszkole 39,74%, należy uznać, że koszt adaptacji w części przypadającej na żłobek wynosi 60,26% x 370.000,00 zł = 222.962,00 zł. Odejmując tę kwotę od kwoty objętej dotacją otrzymamy kwotę 45.755.50 zł i tylko taka kwota może zostać ewentualnie uznana za wydaną nieprawidłowo, ponieważ reszta kosztów w odniesieniu do powierzchni zajmowanej przez przedszkole została pokryta ze środków własnych Beneficjenta. Strona podnosi, iż kwestie podstawy kalkulacji kwoty do zwrotu z tytułu niezachowaniem trwałości infrastruktury były podnoszone przez Beneficjenta w piśmie obejmującym zastrzeżenia do informacji pokontrolnej datowanym na 25 kwietnia 2023 roku, jednakże nie zostały one wzięte przez organ l Instancji pod uwagę. Odwołujący stwierdziła także, że w zaskarżonej decyzji jedynie wskazano, że takie przyjęcie sposobu wyliczenia wydatków niekwalifikowalnych z tytułu niezachowania trwałości infrastruktury jest niemożliwe, bowiem w przypadku projektów współfinansowanych ze środków EPS zachowanie trwałości projektu obowiązuje wyłącznie w odniesieniu do wydatków ponoszonych jako cross-financing. Taka wykładnia jest nie tylko krzywdząca dla Beneficjenta, ale też niezgodna z funkcją, jaką dofinansowanie ma pełnić. Ponadto, powtórzono, iż jedyną kwotą do zwrotu mającą sens logiczny jest kwota 89.250,00 zł odwołująca się do procentowej wagi naruszenia trwałości (14% z łącznej kwoty dofinansowania). Strona nie zgadza się z tym, że Organ l Instancji żąda zwrotu kwoty stanowiącej ponad 31% z łącznej kwoty dofinansowania (198.006,28 zł /637.500,00 * 100%), co jest sankcją nieproporcjonalną do naruszenia oraz kalkulacją kwoty do zwrotu, która wprowadza obowiązek zwrotu tego, co nie było finansowane przez organ w ramach Projektu, a co za tam idzie, prowadzi do nieuzasadnionego pokrzywdzenia Beneficjenta. W piśmie z 26 lutego 2024 r., znak sprawy: [...], organ l instancji przekazując odwołanie wraz aktami sprawy poinformował organ odwoławczy o omyłce rachunkowej w wyliczeniu kwoty do zwrotu z tytułu niezachowania trwałości operacji/ rezultatu/ produktu, która polegała na przyjęciu błędnej kwoty stanowiącej podstawę tych wyliczeń, przy prawidłowo opisanej metodologii dokonania wyliczeń kwoty do zwrotu z tego tytułu. Zgodnie z wyjaśnieniami organu l instancji stwierdzona omyłka polega na tym, że wartość dofinansowania będąca podstawą dla wyliczenia kwoty środków do zwrotu z tytułu niezachowania operacji/rezultatu/produktu (637.500,00 zł) została pomniejszona o wartość cross-financingu (268.717,50 zł), natomiast powinna być pomniejszona o sumę wartości cross-financingu oraz należnych od niej kosztów pośrednich, czyli o 335.896,88 zł. W konsekwencji, podstawa do wyliczenia wydatków do zwrotu środków z tytułu niezachowania trwałości operacji/rezultatu/produktu powinna wynosić 301.603,12 zł, co sprawia, że kwota środków do zwrotu z tytułu niezachowania trwałości operacji/rezultatu/produktu, obejmująca wydatki bezpośrednie i pośrednie, powinna wynosić 42.224,44 zł (a nie 64.546,94 zł). Ponadto, organ l instancji poinformował organ II instancji, iż stwierdzona omyka rachunkowa nie wymaga dokonywania dodatkowych wyjaśnień w sprawie i wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności jej skorygowanie nie wymaga zmian zakresie ustaleń dotyczących okresu i stopnia naruszenia trwałości operacji/rezultatu/produktu, ani nie wpływa na metodologie i sposób wyliczenia kwoty do zwrotu z tytułu niezachowania trwałości infrastruktury. W uzasadnieniu opisanej wyżej decyzji, organ II instancji na wstępie stwierdził, że w decyzji organu l instancji oraz piśmie organu l instancji przekazującego odwołanie nieprawidłowo określona została kwota do zwrotu przez Beneficjenta, a zatem konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzeczenie co do istoty sprawy. Organ odwoławczy jako bezsporne elementy stanu faktycznego wskazał: Niepubliczny żłobek R. prowadzony pod adresem ul. S. [...] w R. gmina Z. powstał w ramach realizacji projektu pn. "R." w Z. Celem projektu, zgodnie z treścią wniosku 20.09.2019 r. o dofinansowanie projektu, stanowiącego załącznik do Umowy o dofinansowanie, był powrót lub wejście na rynek pracy 50 kobiet lub mężczyzn po okresie opieki nad dzieckiem do lat 3, pracujących, mieszkających, uczących się na terenie gminy Z., poprzez zabezpieczenie opieki nad dzieckiem w formie nowo otwartego żłobka w Z. dla 50 dzieci w okresie od 01.10.2020 r. do 31.05.2021 r, z zachowaniem trwałości do 31.05.2023 r. (...) Ww. trwałość rozumiana jest jako gotowość podmiotu do świadczenia usług w ramach utworzonych, w tym dostosowanych do potrzeb dzieci z niepełnosprawnościami, w projekcie miejsc opieki nad dziećmi do lat 3 (część E.2 wniosku o dofinansowanie, k. 94 akt organu l instancji). Zgodnie z opisem projektu - Dzięki projektowi zostanie utworzonych nowych 50 miejsc żłobkowych w Z. (część C.4 wniosku o dofinansowanie, k. 99 akt organu l instancji). Zatem cel projektu miał zostać osiągnięty poprzez realizację dwóch zadań: 1."Przygotowanie do otwarcia"; 2. "Prowadzenie żłobka." Jak wynika z opisu zadań projektowych, ujętego w części D.1.4 wniosku o dofinansowanie projektu, w ramach zadania nr 1 pn. "Przygotowanie do otwarcia", w celu świadczenia opieki żłobkowej zaplanowano adaptację pomieszczeń (w tym m.in. 3 sale zabaw o powierzchni 60,88 m2, 53,44 m2, 41,05 m2 oraz pomieszczenia pomocnicze) oraz otoczenia, a także wyposażenie w sprzęt i meble. Całkowita wartość zadania nr 1 pn. "Przygotowanie do otwarcia" wynosiła 308.156,70 zł, w tym 268.717,50 zł w ramach wydatków ponoszonych jako cross-financing (część l wniosku o dofinansowanie, k. 91 akt organu l instancji). W ramach zadania nr 2 pn. "Prowadzenie żłobka" we wniosku o dofinansowanie projektu Beneficjent wskazał m.in. że Żłobek będzie czynny od 6.30 do 18.30, tak aby rodzice mogli pogodzić życie zawodowe z prywatnym oraz że: Dzienny wymiar opieki nad 1 dzieckiem nie przekroczy 10h. Ponadto Beneficjent oświadczył, iż: Opieka w żłobku sprawowana jest nad dziećmi od 20 tygodnia życia do 3 r. życia (...). Podsumowując powyższe ustalenia, organ podkreślił, że z treści wniosku o dofinansowanie jednoznacznie zatem wynika, że celem projektu było świadczenie opieki nad 50 dziećmi do lat 3 w zaadoptowanym w tym celu lokalu z trzema salami zabaw (60,88 m2, 53,44 m2, 41,05 m2), który został dofinansowany w ramach cross-financingu, aby umożliwić 50 osobom fizycznym (49 K i 1 M), zamieszkałym, pracującym, uczącym się na terenie gminy Z. (województwo małopolskie), które sprawują opiekę nad dzieckiem do lat 3, powrót/wejście na rynek pracy. Za bezsporne ustalenia przyjęto: - Żłobek został wpisany do rejestru 1 grudnia 2020 r. z liczbą miejsc opieki - 50 na podstawie decyzji PPIS z 23 listopada 2020 r. (znak: [...]) określającej maksymalną liczbę miejsc w Żłobku na poziomie 58. W decyzji PPIS wskazano również, że lokal Żłobka ma łączną powierzchnię 292,42 m2 i zawiera trzy sale: salę o powierzchni 60,1 m2 z dostępną z sali łazienką oraz sale o powierzchni 53,44 m2 i 41,05 m2 z dostępną z obu sal wspólną łazienką, a także inne pomieszczenia pomocnicze (k. 217-218, 227 akt organu l instancji); - w części lokalu przy ul. S. [...] w R., zaadoptowanym ze środków dofinansowania na potrzeby prowadzenia w nim Żłobka, 1 czerwca 2021 r. Beneficjent rozpoczął działalność Niepublicznego Przedszkola R. 1 (dalej: "Przedszkole"), które na dzień wpisu do Rejestru było przeznaczone dla 25 dzieci. Podstawą do rozpoczęcia działalności Przedszkola była m.in. opinia sanitarna PPIS w Krakowie z 24 maja 2021 r. (nr [...]). Jak wynika z uzasadnienia przedmiotowej opinii dotychczasową salę żłobkową o powierzchni 60,00 m2 z dostępną z sali łazienką (...) przekształcono na salę przedszkolną. Łączna powierzchnia lokalu w którym znajduje się żłobek i przedszkole nie ulega zmianie i wynosi 292,42 m2 (...). Ilość dzieci w żłobku została zmniejszona o piętnaście i wynosi 43 dzieci (k. 239-240 akt organu l instancji). - Beneficjent zawnioskował o zmianę danych w Rejestrze w zakresie liczby dzieci w Żłobku (43) oraz w zakresie liczby miejsc w Żłobku (43) dopiero w dniu 3 stycznia 2023 r. (k. 227 akt organu l instancji). - 29 września 2021 r. został zatwierdzony końcowy wniosek o płatność (dalej: "WoP") nr [...]. Zgodnie z końcowym WoP w ramach zadania nr 1 pn. "Przygotowanie do otwarcia" została zatwierdzona kwota w ramach cross-financingu w wysokości 268.717,50 zł (k. 191-198 akt organu l instancji). - 6 lutego i 15 marca 2023 r. została przez WUP przeprowadzona kontrola trwałości projektu, w wyniku której stwierdzono niezachowanie trwałości rezultatu i infrastruktury oraz nieprawidłowości indywidualne w tym zakresie (k. 170-1847 akt organu l instancji). Za bezsporne uznano także to, że Beneficjent decydując się na ubieganie o dofinansowanie projektu w ramach RPO WM, a w konsekwencji podpisując Umowę o dofinansowanie projektu, przyjął zasady i warunki określone w tej Umowie. Na podstawie § 2 ust. 2 Umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z jej postanowieniami oraz wnioskiem o dofinansowanie, a ponadto oświadczył, że zapoznał się z treścią Wytycznych, o których mowa w § 1 pkt 50 Umowy, w tym m.in. Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej: "Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków", k. 66 akt organu l instancji). Jak wynika z § 15 ust. 1 Umowy o dofinansowanie, Beneficjent zobowiązał się również do zachowania trwałości projektu zgodnie z art. 71 Rozporządzenia nr 1303/2013, Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020, przepisami wynikającymi z udzielenia pomocy publicznej/pomocy de minimis oraz wnioskiem o dofinansowanie, w stosunku do: trwałości operacji/rezultatów/produktów w okresie 2 lat od zakończenia realizacji projektu; trwałości infrastruktury w okresie 3 lat od daty płatności końcowej na rzecz Beneficjenta (k. 47 akt organu l instancji). Zgodnie z § 15 ust. 6 tej Umowy, naruszenie trwałości projektu następuje, gdy zajdzie którakolwiek z poniższych okoliczności: zaprzestanie działalności produkcyjnej lub przeniesienie jej poza obszar objęty RPO WM; zmiana własności elementu infrastruktury, która daje przedsiębiorstwu lub podmiotowi publicznemu nienależne korzyści; istotna zmiana wpływająca na charakter operacji, jej cele lub warunki wdrażania, która mogłaby doprowadzić do naruszenia jej pierwotnych celów (k. 46 akt organu l instancji). Analogiczne informacje w zakresie długości okresu, w którym Beneficjent był zobowiązany do zachowania trwałości projektu były również zawarte w Regulaminie konkursu nr RPMP.08.05.00-IR02-12-005/19, w ramach którego projekt Beneficjenta został wybrany do dofinansowania (por. podrozdział 2.4 ust, 25 i 26 dalej: "Regulamin konkursu"). Dokumenty te były znane skarżącemu gdyż określały procedury ubiegania się o przyznanie dofinansowania i wyboru projektów, stanowiły zatem podstawę do przygotowania przez Stronę wniosku o dofinansowanie. Konieczność zwrotu środków w przypadku niezachowania przez Beneficjenta trwałości projektu została również uregulowana w § 15 ust. 8 Umowy o dofinansowanie. Zgodnie z brzmieniem § 15 ust. 8 tej Umowy, stwierdzenie naruszenia zachowania trwałości oznacza konieczność zwrotu na zasadach określonych w § 6 Umowy środków otrzymanych na realizację Projektu wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, proporcjonalnie do okresu niezachowania trwałości. Natomiast w przypadku nieosiągnięcia bądź niezachowania w okresie trwałości Projektu wskaźników rezultatu, IP ma prawo do nałożenia korekty finansowej. Ponadto, ciężar dowodu utrzymania okresu trwałości spoczywa na Beneficjencie (k. 46 akt organu l instancji). Zgodnie natomiast z § 6 ust. 1 Umowy o dofinansowanie, jeżeli zostanie stwierdzone, że Beneficjant wykorzystał całość lub część dofinansowania (...) z naruszeniem procedur, o których mowa wart. 184 (...) (u.f.p. - przyp. tut. Organu), zobowiązany jest do zwrotu całości lub części dofinansowania wraz z odsetkami, naliczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków na rachunek Beneficjenta. W myśl § 6 ust. 5 Umowy o dofinansowanie, w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1 (np. wykorzystanie przez Beneficjenta całości lub część dofinansowania z naruszeniem procedur), IP wzywa Beneficjenta, zgodnie z art. 207 ust. 8 u.f.p. do zwrotu środków (...) w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, a zgodnie z ust. 6 tego paragrafu, po bezskutecznym upływie terminu określonego w ust. 5, IP wydaje decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p. (k. 59 akt organu l instancji). Przechodząc do zidentyfikowanych naruszeń polegających na niezachowaniu przez Beneficjenta trwałości operacji/ rezultatów/ produktów oraz trwałości infrastruktury organ odwoławczy wskazał, że: - zgodnie z § 15 ust. 1 lit. a Umowy okres trwałości projektu w stosunku do trwałości operacji/ rezultatów/ produktów rozpoczął się 31 maja 2021 r., tj. w dniu zakończenia realizacji projektu i trwał do 31 maja 2023 r. (wynosił 731 dni), - zgodnie z § 15 ust. 1 lit. b Umowy okres trwałości projektu w stosunku do trwałości infrastruktury rozpoczął się 29 września 2021 r, tj. w dniu zatwierdzenia wniosku o płatność końcową nr [...], natomiast trwał do 29 września 2024 r. (wynosił łącznie 1096 dni). Podsumowując, skoro zatem zgodnie z treścią wniosku o dofinansowanie celem projektu była adaptacja lokalu przy ul. S. [...] w R. pod działalność żłobkową i zapewnienie w Żłobku 50 miejsc opieki nad dziećmi do lat 3, to Beneficjent w okresie trwałości projektu powinien utrzymać miejsca opieki oraz wykorzystywać infrastrukturę dofinansowaną w ramach projektu zgodnie z jej przeznaczeniem i zapewnić utrzymanie celów projektu. Wobec faktu, że Beneficjent zmienił przeznaczenie części pomieszczeń Żłobka, tj. jednej z trzech sal zabaw na pomieszczenia przeznaczone pod prowadzenie Przedszkola, jak również wykorzystywał do tego celu także inne pomieszczenia współdzielone wraz z Żłobkiem (m.in. szatnię dla dzieci i personelu, pokój matki z dzieckiem, WG ogólnodostępne i dla personelu, pomieszczenia: biurowe, socjalne, porządkowe, przyjęcia posiłków, porcjowania posiłków, zmywalnia naczyń itp.), co spowodowało zmniejszenie liczby miejsc w Żłobku (z 50 do 43), słusznie w swym rozstrzygnięciu organ l instancji przyjął, że zmiana przeznaczenia części pomieszczeń Żłobka stanowi istotną zmianę wpływającą na charakter operacji, jej cele lub warunki wdrażania, która prowadzi do naruszenia jej pierwotnych celów (naruszenie trwałości projektu opisane w § 15 ust. 6 lit. c Umowy o dofinansowanie i analogicznie w art. 71 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 1303/2013), a tym samym, że doszło do naruszenia trwałości infrastruktury (naruszenie trwałości projektu opisane w § 15 ust. 1 lit. b Umowy o dofinansowanie). Natomiast zmniejszenie liczby utworzonych miejsc opieki w żłobku "R." z 50 do 43, (...) stanowi naruszenie zobowiązania Beneficjenta wynikającego z postanowień § 15 ust. 1 lit. a umowy o dofinansowanie, a tym samym, że doszło do naruszenia trwałości operacji/ rezultatów/ produktów. W konkluzji powyższego organ wskazał, że: 1.Skarżący rozpoczął działalność Przedszkola w lokalu Żłobka z dniem 1 czerwca 2021r., tj. pół roku po rozpoczęciu działalności Żłobka (1 grudnia 2020 r.) oraz ponad rok po rozpoczęciu epidemii koronawirusa SARS-CoV-2 w Polsce (stan epidemii od 20 marca 2020 r. do 15 maja 2022 r, stan zagrożenia epidemicznego od 16 maja 2022r. do 30 czerwca 2023 r); 2.W trakcie realizacji projektu skarżący nie zgłaszał problemów z obsadzeniem miejsc opieki w związku z epidemią koronawirusa SARS-CoV-2. a) W przedostatnim WoP nr RPMP.08.05.00-12-0117/19-008-02 (za okres 01.01.2021 r. - 31.03.2021 r.) skarżący oświadczył, iż Realizacja projektu przebiega zgodnie z założeniami we wniosku o dofinansowanie (..,) (WoP część Postęp rzeczowy realizacji projektu Zadanie nr 2 "Prowadzenie żłobka", k. 114 akt organu l instancji) Beneficjent wykazał wartość wskaźnika produktu Liczba utworzonych miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 na poziomie 50, tj. 100% stopnia realizacji, natomiast wartość wskaźnika produktu Liczba osób opiekujących się dziećmi w wieku do lat 3 objętych wsparciem w programie na poziomie 51, tj. 102% stopnia realizacji (WoP część Wskaźniki produktu, k. 113 akt organu l instancji). Natomiast w części Problemy napotkane w trakcie realizacji projektu, Beneficjent wpisał "brak". b) W końcowym WoP nr RPMP.08.05.00-12-0117/19-009-04 (wniosek za okres 01.04.2021 r. - 31.05.2021 r.) Beneficjent oświadczył, iż Realizacja projektu przebiega zgodnie z założeniami we wniosku o dofinansowanie(..,) Dzięki wsparciu Unii powstało 50 miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 (...). Zakupione w ramach projektu środki trwałe wykorzystywane są do prowadzenia zajęć w utworzonym żłobku, (końcowy WoP część Postęp rzeczowy realizacji projektu Zadanie nr 2 "Prowadzenie żłobka", k. 123 akt organu l instancji). Ponadto, Beneficjent wykazał wartość wskaźnika produktu Liczba utworzonych miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz wskaźnika produktu Liczba osób opiekujących się dziećmi w wieku do lat 3 objętych wsparciem w programie na tym samym poziomie co w przedostatnim WoP (końcowy WoP część Wskaźniki produktu, k. 122 akt organu l instancji). W części Problemy napotkane w trakcie realizacji projektu Beneficjent nie poinformował o wystąpieniu jakichkolwiek problemów w związku z wystąpieniem Koronawirusa SARS-CoV-2 (k. 122 akt organu l instancji). c)W sprawozdaniu w zakresie monitorowania projektu w okresie trwałości z 14 lipca 2022r. (za okres 31.05.2021r. - 31.05.2022r.) skarżący oświadczył, iż w okresie nie napotkano na problemy związane z trwałością projektu, odpowiedź "Nie" na pytanie nr 7 Czy w okresie sprawozdawczym napotkano problemy związane z trwałością projektu?. Ponadto, oświadczył - w okresie sprawozdawczym w projekcie nie nastąpiła istotna zmiana, która mogłaby doprowadzić do naruszenia jego pierwotnych celów (odpowiedź "Nie" na pytanie nr 9 Czy w okresie sprawozdawczym nastąpiła istotna zmiana wpływająca na charakter dofinansowanego projektu, jego cele lub warunki wdrażania, która mogłaby doprowadzić do naruszenia jego pierwotnych celów? (np. zmieniono przeznaczenie wykorzystywania zakupionych środków trwałych bądź lokali, które w ramach projektu zostały poddane adaptacji (...)). Beneficjent oświadczył również, że osiągnięte na zakończenie realizacji projektu wskaźniki produktu zostały utrzymane (odpowiedź "Tak" na pytanie nr 1 w części III Czy osiągnięte na zakończenie realizacji projektu wskaźniki produktu zostały utrzymane). W Suplemencie będącym częścią Sprawozdania w zakresie monitorowania projektu w okresie trwałości, w ramach przykładu wskazano, iż w okresie trwałości infrastruktury Beneficjent nie może zmienić charakteru inwestycji - przykładowo nie może przekształcić żłobka w przedszkole, gdyż nie zostanie zachowana trwałość infrastruktury. 3. Skarżący zawnioskował o zmianę danych w Rejestrze w celu ich dostosowania do decyzji PPIS dla Przedszkola z 24 maja 2021 r. (maksymalna liczba miejsc w Żłobku - 43) dopiero w dniu 3 stycznia 2023 r, tj. 19 miesięcy od dnia rozpoczęcia działalności Przedszkola (1 czerwca 2021 r.). Natomiast w dniu 20 stycznia 2023 r. Beneficjent zawnioskował o zmianę danych w rejestrze w zakresie liczby miejsc w żłobku poprzez ich zwiększenie do 50, w sytuacji gdy obowiązywała decyzja PPIS dla Przedszkola z 24 maja 2021 r. określająca maksymalną liczbę miejsc w Żłobku na poziomie 43. Wniosek o zmianę danych w rejestrze został odrzucony (k. 227 akt organu i instancji). 4. Organ II instancji zaakcentował, w zaskarżonej decyzji, że projekt skarżącego przyjęty do realizacji w ramach Działania 8.5 RPO WM mógł przyczynić się do realizacji celów tego działania , tj. zapewnienia opieki dla dzieci do lat 3 . - Do wykorzystania infrastruktury żłobka na cele niezwiązane z projektem oraz rzeczywistego zmniejszenia liczby miejsc żłobkowych poniżej wartości docelowej (z 50 na 43) doszło 1 czerwca 2021 r. – w dniu rozpoczęcia przedszkola. Przedszkole zaczęło funkcjonować po zakończeniu realizacji projektu żłobkowego, tj. w drugim dniu trwałości operacji / rezultatów / produktów. Organ II instancji nie miał żadnych wątpliwości, że dokonana przez Beneficjenta zmiana polegająca na zmianie przeznaczenia części pomieszczeń lokalu zaadoptowanego ze środków dofinansowania na prowadzenie w nim Żłobka na pomieszczenia przeznaczone pod działalność Przedszkola, a co z tym związane także zmniejszenie liczby miejsc opieki nad dziećmi w Żłobku z 50 na 43 na rzecz utworzenia miejsc opieki w Przedszkolu, jest zmianą istotną wpływającą na charakter operacji, a zatem doszło do naruszenia trwałości infrastruktury. Ponadto doszło do naruszenia trwałości operacji/ rezultatów/ produktów. Podkreślono, że prowadzenie działalności przedszkolnej (tworzenie lub dostosowywanie miejsc opieki dla dzieci powyżej 3 roku życia) nie było możliwe w ramach Działania 8.5 RPO WM. Takie działanie przewidziane było w ramach 10 Osi priorytetowej RPO WM Wiedza i kompetencje, której głównym celem był rozwój kapitału intelektualnego mieszkańców, jako podstawy budowania silnej pozycji regionu. Z uwagi na inne cele stawiane (...) w ramach działania 8.5 i 10.1, przekształcenie elementu dofinansowanego w ramach poddziałania 8.5 na cele realizowane w projektach w ramach poddziałania 10.1, zdaniem organu stanowi istotną zmianę wpływającą na charakter operacji, co potwierdza naruszenie trwałości projektu. - Po pierwsze, zmiana przeznaczenia części powierzchni Żłobka pod prowadzenie Przedszkola spowodowała zmiany w zakresie infrastruktury dofinansowanej w ramach projektu. - Po drugie, zmniejszenie powierzchni Żłobka spowodowało także zmniejszenie liczby miejsc opieki nad dziećmi do lat 3 z 50 zakładanych w projekcie do 43. Następnie odnosząc się do kwestii zmian w zakresie infrastruktury dofinansowanej w ramach projektu należy zaznaczono, że doszło do zmniejszenia powierzchni Żłobka, i wykorzystania pomieszczeń zaadoptowanych ze środków unijnych pod prowadzenie w nich działalności żłobkowej na inny cel, tj. prowadzenie działalności przedszkolnej. Jeśli Beneficjent w projekcie przewidziałby prowadzenie działalności przedszkolnej w infrastrukturze dofinansowanej w ramach Działania 8.5 RPO WM, nie uzyskałby dofinansowania. Wskazano, że istotna zmiana celu projektu, spowodowana zmniejszeniem powierzchni Żłobka, dotyczyła także zmniejszenia liczby miejsc opieki nad dziećmi do lat 3 z 50 zakładanych w projekcie do 43. Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu II instancji, nie ulega wątpliwości, że Beneficjent poprzez zmianę przeznaczenia części powierzchni lokalu zaadoptowanego ze środków unijnych na prowadzenie działalności żłobkowej w celu prowadzenia w niej działalności przedszkolnej, naruszył trwałość projektu w zakresie infrastruktury, a zatem naruszył § 15 ust. 1 lit. b Umowy o dofinansowanie. Z uwagi na naruszenie trwałości infrastruktury (zmianę jej przeznaczenia) doszło także do naruszenia pierwotnych celów operacji (wykorzystania infrastruktury zaadoptowanej w ramach Działania 8.5 RPO WM dedykowanego zapewnieniu opieki i warunków rozwoju dla dzieci w wieku do lat 3 -żłobków - niezgodnie z tym działaniem i celem 8 Osi Priorytetowej RPO WM) oraz zmniejszenia liczby miejsc opieki nad dziećmi w Żłobku (z 50 do 43), a zatem do naruszenia § 15 ust. 6 lit. c Umowy o dofinansowanie, który w swej treści odpowiada art. 71 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 1303/2013 oraz naruszenia § 15 ust. 1 lit. a Umowy o dofinansowanie. Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, nie ulega również wątpliwości, że wobec prowadzenia działalności przedszkolnej w pomieszczeniach zaadoptowanych w ramach Działania 8.5 RPO WM pod działalność żłobkową, Beneficjent oprócz naruszenia ww. postanowień Umowy o dofinansowanie, naruszył także zapisy wniosku o dofinansowanie oraz dokumentację konkursową (Regulamin konkursu, podrozdział 2.3 i 2.4), a zatem naruszył także § 8 ust. 3 Umowy o dofinasowanie, który zobowiązywał go m.in. do realizacji projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zaleceniami i procedurami przewidzianymi w ramach Programu, a także § 2 ust. 2 Umowy o dofinasowanie, który zobowiązywał Beneficjenta do realizacji projektu zgodnie z postanowieniami Umowy o dofinansowanie oraz wnioskiem o dofinansowanie, a także do stosowania wytycznych przy realizacji projektu. Naruszenie ww. postanowień Umowy o dofinansowanie (§ 15 ust. 1 lit. a oraz § 15 ust. 1 lit. b w zw. z § 15 ust. 6 lit. c w zw. z § 8 ust. 3 i §2 ust. 2) i analogicznie art. 71 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 1303/2013 (odpowiadającego w swej treści § 15 ust. 6 lit. c Umowy o dofinansowanie), treści wniosku o dofinansowanie oraz dokumentacji konkursowej (Regulaminu konkursu) oznacza naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. obowiązujących przy wykorzystaniu w projekcie środków unijnych a zatem w sprawie spełniona została przesłanka do zwrotu nieprawidłowo wydatkowanych środków, określona w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. i § 6 ust. 1 Umowy o dofinansowanie. W omawianym stanie faktycznym doszło również do wystąpienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia nr 1303/2013 skutkującej koniecznością zwrotu nieprawidłowo wydatkowanych środków. Dla stwierdzenia nieprawidłowości konieczne jest zaistnienie trzech przesłanek. Analiza przesłanek warunkujących wystąpienie "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia nr 1303/2013, w ocenie organu II instancji, prowadzi do wniosku, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące wystąpienie "nieprawidłowości". Beneficjent – C. S. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą C. S. zgodnie z zawartą Umową o dofinansowanie jest Beneficjentem pomocy z Europejskiego Funduszu Społecznego, a zatem jest podmiotem gospodarczym w rozumieniu art. 2 pkt 37 Rozporządzenia nr 1303/2013. Na kanwie niniejszej sprawy niewątpliwie doszło również do naruszenia prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego. Beneficjent swym działaniem naruszył nie tylko postanowienia Umowy o dofinansowanie (§ 15 ust. 1 lit. a oraz§ 15 ust. 1 lit. b w zw. z § 15 ust. 6 lit. c w zw. z § 8 ust. 3 i § 2 ust. 2) i art. 71 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1303/2013 (analogicznego do treści § 15 ust. 6 lit. c Umowy o dofinansowanie), ale także treść wniosku o dofinansowanie oraz dokumentacji konkursowej (podrozdziału 2.3 i 2.4 Regulaminu konkursu), czym zrealizował przesłanki do zwrotu środków określone w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. i § 6 ust. 1 Umowy o dofinansowanie. Stwierdzone naruszenia spowodowały także powstanie szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej. Podkreślono, że w ramach Działania 8.5 RPO WM nie było możliwe dofinansowanie infrastruktury przeznaczonej na prowadzenie Przedszkola. Wykorzystanie przez Beneficjenta infrastruktury zaadoptowanej ze środków unijnych na prowadzenie Żłobka pod prowadzenie Przedszkola, stanowiło wykorzystanie dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem i obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem, obejmującym wartość dofinansowania wydatkowanego na adaptację pomieszczeń, z których korzystało Przedszkole. Dalej podkreślono, że naruszenie trwałości projektu skutkujące stwierdzeniem nieprawidłowości nie było kwestionowane przez Beneficjanta zarówno na etapie kontroli, jak i postępowania wyjaśniającego. W odwołaniu od zaskarżonej decyzji organu I instancji skarżący również nie neguje kwestii naruszenia trwałości Projektu oraz powstania nieprawidłowości, gdyż stwierdza iż do naruszenia trwałości Projektu doszło w sposób zupełnie od niego niezależny, a już na pewno niezawiniony oraz (...) Beneficjant w żadnym stopniu nie przyczynił się do powstania nieprawidłowości. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu w zakresie naruszenia art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizacje programów operacyjnych poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy nieprawidłowość indywidualna, która wystąpiła w ramach projektu była bezpośrednim skutkiem wystąpienia COVID-19, a Beneficjent pomimo dochowania należytej staranności nie był w stanie zapobiec wystąpieniu tej nieprawidłowości, organ II instancji po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że zarzuty strony w tym zakresie są bezzasadne. Zgodnie z art. 5 ust. 1 Specustawy w przypadku gdy nieprawidłowość indywidualna jest bezpośrednim skutkiem wystąpienia COVID-19, a beneficjent wykaże, że pomimo dochowania należytej staranności nie był w stanie zapobiec wystąpieniu tej nieprawidłowości, korygowanie wydatków następuje przez pomniejszenie wydatków ujętych w deklaracji wydatków oraz we wniosku o płatność, przekazywanych do Komisji Europejskiej, o kwotę odpowiadającą oszacowanej wartości korekty finansowej wynikającej z tej nieprawidłowości. W myśl art. 5 ust. 2 Specustawy, w przypadku, o którym mowa w ust. 1, przepisów art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych nie stosuje się. A zatem powyższa regulacja pozwala na uchylenie się od konsekwencji finansowych związanych ze stwierdzeniem nieprawidłowości, jednak możliwe jest to tylko wyłącznie kiedy nieprawidłowość indywidualna jest bezpośrednim skutkiem wystąpienia COViD-19, a beneficjent wykaże, że pomimo dochowania należytej staranności nie był w stanie zapobiec wystąpieniu tej nieprawidłowości. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu l instancji, że nieprawidłowość w postaci niezachowania trwałości operacji/rezultatu /produktów i infrastruktury nie były bezpośrednim skutkiem COVID-19, a wyłącznie decyzją Beneficjenta, który zdecydował o przekształceniu oraz że nawet jeżeli przekształcenie było podyktowane względami ekonomicznymi (...) to w żaden sposób nie uchyla to obowiązku utrzymania trwałości projektu. Jak prawidłowo poinformował Beneficjenta organ l instancji, że umowa o dofinansowanie w żadnym z zapisów nie gwarantuje Beneficjentowi zysków czy dochodów z realizacji projektu, gdyż celem realizowanych projektów nie jest osiąganie zysków. Ponadto, twierdzenie Beneficjenta, iż do naruszenia trwałości Projektu doszło w sposób zupełnie od niego niezależny organ II instancji uznaje za nieprawdziwe, ponieważ bezpośrednią przyczyną powstania nieprawidłowości była decyzja Beneficjenta o przekształceniu części Żłobka w Przedszkole, którą podjął sam Beneficjent w celu niwelowania strat z działalności żłobkowej prowadzonej w czasach epidemii COVID-19. Natomiast organ odwoławczy podzielił twierdzenie Beneficjenta, że nie był wstanie uchylić się od skutków epidemii, a jej samej przewidzieć, jednakże nie było to kluczowe w kontekście zastosowania art. 5 ust. 1 i 2 Specustawy. Wskazano, że w przypadku zaistnienia problemów w zakresie realizacji projektu (w tym również wywołanych pandemią), była możliwa zmiana założeń projektu lub rozwiązanie umowy o dofinansowanie. W związku z faktem, iż w ocenie organu II instancji w tej sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 5 ust. 2 Specustawy, co oznacza, że należało zastosować art. 207 u.f.p. W odniesieniu do zarzutów strony w obszarze przyjęcia całkowicie błędnej kalkulacji środków do zwrotu, prowadzącej do pokrzywdzenia Beneficjenta i uznania jego odpowiedzialności w wysokości przekraczającej kompetencje organu l Instancji, organ odwoławczy za zasadne uznał zarzuty w zakresie podwójnego uwzględnienia kosztów pośrednich w obliczeniach sumy wydatków niekwalifikowalnych z tytułu naruszenia trwałości operacji /rezultatów/ produktów. Natomiast w pozostałym zakresie stwierdził niezasadność zarzutów. W odniesieniu do naruszenia polegającego na niezachowaniu trwałości operacji / rezultatu/ produktu, organ l instancji za niekwalifikowalne uznał dofinansowanie w wysokości 64.536,94 zł (koszty bezpośrednie - 51 .629,55 zł i koszty pośrednie - 12.907,39 zł). Zgodnie z § 8 ust. 8 lit. a Umowy o dofinansowanie Beneficjent jest zobowiązany do osiągnięcia wskaźników produktu i rezultatu, w tym m.in. określonego we wniosku o dofinansowanie wskaźnika produktu Liczba utworzonych miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3. Na podstawie § 8 ust. 2 Umowy o dofinansowanie Beneficjent jest zobowiązany do stosowania wytycznych, w tym określonych w § 1 pkt 50 lit. d Wytycznych w zakresie monitorowania postępu rzeczowego realizacji programów operacyjnych na lata 2014-2020. W myśl podrozdziału 2.4 ust. 25 Regulaminu konkursu nr RPMP.08.05.00-IP.02-12-005/19, § 15 ust. 1 lit. a Umowy o dofinansowanie oraz części 8 (iv) załącznika nr 2 Wspólna Lista Wskaźników Kluczowych 2014-2020 - EFS do Wytycznych w zakresie monitorowania postępu rzeczowego realizacji programów operacyjnych na lata 2014-2020, Beneficjent zobowiązany jest utrzymać utworzone miejsca żłobkowe przez okres co najmniej 2 lat od daty zakończenia realizacji projektu, a tym samym zapewnić trwałość rezultatów projektu oraz zrealizować wskaźnik rezultatu długoterminowego EFS - Liczba utworzonych miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, które funkcjonują 2 lata po uzyskaniu dofinansowania ze środków EFS. Zgodnie z § 10 ust. 3 lit. h oraz § 15 ust. 8 Umowy o dofinansowanie w przypadku nieosiągnięcia bądź niezachowania w okresie trwałości Projektu wskaźnika rezultatu, korekta finansowa nakładana jest proporcjonalnie do okresu, w którym trwałość nie została zachowana lub procentu niezrealizowanego wskaźnika. Ww. zasady realizują wymóg proporcjonalnej korekty finansowej określony w art. 143 ust. 2 Rozporządzenia nr 1303/2013. Ustalając kwotę do zwrotu, w ocenie organu II instancji należało wziąć pod uwagę okres niezachowania wskaźnika oraz wysokość niezachowanego wskaźnika. Organ l instancji prawidłowo ustalił, że trwałość operacji/rezultatu/produktu nie została zachowana wobec 7 miejsc opieki, co stanowi 14% z 50 zaplanowanych miejsc opieki. Ustalono, iż trwałość operacji/rezultatu/ produktu została naruszona przez 100% okresu trwałości, gdyż stwierdził, iż (...) Beneficjent naruszył trwałość operacji/rezultatów/produktów w dniu rozpoczęcia obowiązku zachowania trwałości, bowiem do zmniejszenia liczby miejsc opieki doszło jeszcze przed rozpoczęciem tego okresu (...). W ocenie organu II instancji do rzeczywistego zmniejszenia miejsc opieki doszło w dniu rozpoczęcia działalności Przedszkola (1 czerwca 2021 r.), tj. w drugim dniu okresu trwałości operacji / rezultatu/ produktu. Biorąc pod uwagę powyższe Beneficjent utrzymał trwałości tylko przez 1 dzień. Okres trwałości operacji/ rezultatów/ produktów wynosił 731 dni, Dlatego też wskaźnik okresu niezachowania trwałości wynosi 99,8632011 % (730/731 =0,998632011). Jako podstawę do wyliczenia kwoty wydatków niekwalifikowalnych przyjęto kwotę 368.782,50 zł będącą różnicą pomiędzy wartością rozliczonego dofinansowania (637.500,00 zł), a wartością rozliczonych wydatków w ramach cross-financingu (268.717.50 zł), tj. kwotę dofinansowania przypadającą na część nieinwestycyjną projektu. W oparciu o powyższe dane, wyliczono wydatki niekwalifikowalne w ramach wydatków bezpośrednich w następujący sposób: 368.782,50 zł x 100% x 14% = 51.629,55 zł. Natomiast wydatki niekwalifikowalne w ramach wydatków pośrednich wyliczono biorąc pod uwagę określoną w Umowie o dofinansowanie wartość procentową kosztów pośrednich w następujący sposób 51.629.55 zł x 25% = 12.907,39 zł. W uzasadnieniu odwołania zarzucono organowi l instancji, że de facto koszty pośrednie w tej kalkulacji- bez jakichkolwiek ku temu podstaw- uwzględniono 2 razy. W ocenie organu odwoławczego, organ l instancji nieprawidłowo ustalił podstawę do wyliczenia kwoty wydatków niekwalifikowalnych w ramach wydatków bezpośrednich, dlatego też twierdzenie strony uznano za słuszne. Zgodnie z końcowym WoP dofinansowanie w wysokości 637.500,00 zł obejmowało koszty bezpośrednie w wysokości 487.500,00 zł oraz koszty pośrednie 150.000,00 zł. Organ l instancji osobno wyliczył wartość wydatków niekwalifikowalnych w ramach wydatków bezpośrednich i pośrednich. W związku z powyższym do ustalenia podstawy do wyliczenia kwoty wydatków niekwalifikowalnych w ramach wydatków bezpośrednich organ l instancji nieprawidłowo wziął całkowitą kwotę dofinansowania, która obejmowała także koszty pośrednie, zamiast kwoty dofinansowania w zakresie wydatków bezpośrednich, tj. kwotę w wysokości 487.500,00 zł. W tym miejscu organ II instancji podkreślił, iż w pozostałym zakresie metodyka wyliczenia kwoty wydatków niekwalifikowalnych jest poprawna, z zastrzeżeniem wartości wskaźnika okresu niezachowania trwałości. Biorąc pod uwagę powyższe, prawidłową podstawą do wyliczenia kwoty wydatków niekwalifikowalnych w ramach wydatków bezpośrednich jest kwota 218.782,50 zł będąca różnicą pomiędzy wartością rozliczonego dofinansowania w ramach kosztów bezpośrednich (487.500,00 zł), a wartością rozliczonych wydatków w ramach cross-financingu (268.717.50 zł). Uwzględniając powyższe dane oraz zmienioną wartość wskaźnika okresu niezachowania trwałości, kwota wydatków niekwalifikowalnych w ramach wydatków bezpośrednich powinna wynieść 30.587,65 zł (218.782,50 zł x 99,8632011% x 14%), natomiast kwota wydatków niekwalifikowalnych w ramach wydatków pośrednich - 7.646,91 zł (30.587,65 x 25%). Całkowita kwota wydatków niekwalifikowatnych z tytułu niezachowania trwałości operacji /rezultatu/produktu powinna wynieść 38.234,56 zł (30.587,65 zł + 7.646,91 zł). Prawidłowa kwota wydatków niekwalifikowalnych jest zatem niższa o 26.302,38 zł od kwoty wyliczonej przez organ l instancji (64.536,94 zł - 38.234,56 zł). Mając na uwadze ww. ustalenia, organ II instancji nie podziela twierdzenia strony, że kwotą wyjściową do wyliczeń powinna być kwota 331.282,50 zł (= 600.000,00 zł- 268.717,50 zł). Zgodnie z końcowym WoP całkowita wartość wydatków w projekcie wyniosła 750.000,00 zł, w tym 637.500,00 zł z dofinansowania i 112.500,00 zł z wkładu własnego (koszty bezpośrednie -600.000,00 zł, w tym 487.500,00 zł z dofinansowania i 112.500,00 z wkładu własnego oraz koszty pośrednie- 150.000,00 zł, w tym 150.000,00 zł z dofinansowania). W myśl § 10 ust 3 lit. c Umowy o dofinansowanie w przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości w uprzednio zatwierdzonym wniosku o płatność IP nakłada korektę finansową oraz wszczyna procedurę odzyskiwania od Beneficjenta kwoty odpowiadającej współfinansowaniu UE i współfinansowaniu krajowemu z budżetu państwa. Z uwagi na fakt, iż w projekcie nie wystąpiło współfinansowanie krajowe z budżetu państwa, wydatki niekwalifikowalne wyliczane są w odniesieniu do wspófinansowania UE, co oznacza, iż podstawa do wyliczenia wydatków niekwalifikowalnych nie może obejmować wydatków poniesionych z wkładu własnego Beneficjenta. Dlatego też wbrew twierdzeniom strony, kwotą bazową do ustalenia podstawy do wyliczenia kwoty wydatków niekwalifikowalnych w ramach wydatków bezpośrednich, nie może być kwota 600.000,00 zł, gdyż kwota ta obejmuje wydatki bezpośrednie poniesione z wkładu własnego (112.500,00 zł). Tak jak wskazano powyżej poprawną kwotą bazową jest kwota 487.500,00 zł, tj. kwota wydatków bezpośrednich poniesionych w ramach dofinansowania (współfinansowanie UE). W tym miejscu organ odwoławczy odniósł się do stwierdzonej przez organ l instancji omyłki rachunkowej w wyliczeniu kwoty do zwrotu z tytułu niezachowania trwałości operacji/rezultatu/produktu. Biorąc pod uwagę dokonane powyższej ustalenia w zakresie poprawnej podstawy do wyliczenia kwoty wydatków niekwalifikowalnych w ramach wydatków bezpośrednich, a tym samym poprawnej kwoty do zwrotu z tytułu niezachowania trwałości operacji/ rezultatów/ produktów, organ odwoławczy stwierdza, iż zmiana dokonana przez organ l Instancji w ramach autokontroli jest również niepoprawna. Przede wszystkim jako kwotę bazową do wyliczeń organ l instancji błędnie wziął całkowitą kwotę dofinansowania (637.500,00 zł), która oprócz kosztów bezpośrednich z dofinansowania (487.500,00 zł) obejmuje koszty pośrednie przypadające na koszty bezpośrednie z dofinansowania (121.875,00 zł), jak również koszty pośrednie przypadające na koszty bezpośrednie z wkładu własnego (28.125,00 zł). Ponadto, organ l Instancji odmiennie niż w zaskarżonej decyzji, nie dokonał dwuetapowego wyliczenia kwoty całkowitej do zwrotu (kwota do zwrotu w ramach kosztów bezpośrednich i kwota do zwrotu w ramach kosztów pośrednich) tylko jednoetapowego - współczynnik czasu niezachowania trwałości oraz współczynnik nieosiągnięcia rezultatu odniósł do kwoty dofinansowania obejmującej koszty bezpośrednie i pośrednie. Natomiast zgodnie z Umową o dofinansowanie koszty pośrednie wylicza się z kosztów bezpośrednich przy zastosowaniu określonej stawki ryczałtowej (§ 10 ust. 5 w zw. z § 2 ust. 12). W odniesieniu do naruszenia polegającego na niezachowaniu trwałości infrastruktury organ l instancji za niekwalifikowalne uznał dofinansowanie w wysokości 133.469,34 zł (koszty bezpośrednie -106.775,47 zł i koszty pośrednie - 26.693,87 zł). Zgodnie z § 15 ust. 8 Umowy o dofinansowanie stwierdzenie naruszenia zachowania trwałości oznacza konieczność zwrotu środków otrzymanych na realizację projektu proporcjonalnie do okresu niezachowania trwałości. Ponadto, w myśl art. 143 ust. 2 Rozporządzenia nr 1303/2013 oraz Rozdziału 7 pkt 2 Wytycznych w zakresie sposobu korygowania i odzyskiwania nieprawidłowych wydatków oraz zgłaszania nieprawidłowości w ramach programów operacyjnych polityki spójności na lata 2014 -2020 w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości należy zastosować korektę finansową w wysokości proporcjonalnej do charakteru i wagi popełnionej nieprawidłowości, uwzględniając przy tym straty poniesione przez fundusze polityki spójności. W ocenie organu odwoławczego, ustalając kwotę do zwrotu, organ l instancji słusznie wziął pod uwagę okres niezachowania trwałości oraz powierzchnię infrastruktury, co do której naruszono trwałość. Prawidłowo ustalono, iż trwałość infrastruktury została naruszona przez 100% okresu trwałości oraz że trwałość infrastruktury nie została zachowana w odniesieniu do 39,7352122279% lokalu przy ul. Suchej 44, dofinansowanego w ramach projektu pn. "R." w Z., objętego cross-financingiem w ramach tego projektu, gdyż została przekształcona z działalności żłobkowej na działalność przedszkolną jeszcze przed rozpoczęciem okresu trwałości infrastruktury. Ponadto, organ l instancji przyjął wartość rozliczonego w ramach projektu cross-financigu, tj. kwotę 268.717,50 zł (wydatki bezpośrednie z dofinansowania) jako podstawową wartość zatwierdzonych wydatków, których tyczy się obowiązek zachowania trwałości. W oparciu o powyższe dane, organ l instancji wyliczył wydatki niekwalifikowalne w ramach wydatków bezpośrednich w następujący sposób: 268.717,50 zł x 100% x 39,7352122279% = 106.775,47 zł. Natomiast wydatki niekwalifikowalne w ramach wydatków pośrednich organ l instancji wyliczył biorąc pod uwagę określoną w Umowie o dofinansowanie wartość procentową kosztów pośrednich w następujący sposób 106,775,47 zł x 25% = 26.693,87 zł. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy uznał, że organ l instancji ustalając kwotę do zwrotu wziął pod uwagę słuszne i wymagane procedurami parametry, a tym samym zastosował proporcjonalną korektę finansową. Odnosząc się do stanowiska strony o błędnie przyjętej przez organ l instancji podstawie do wyliczenia wydatków niekwalifikowalnych z tytułu naruszenia trwałości infrastruktury, w ocenie organu odwoławczego twierdzenie strony jest niezasadne. Wskazano, że zdaniem Strony jako podstawowy błąd jawi się przyjęcie w wyliczeniu kwoty do zwrotu z tytułu naruszenia zasady trwałości infrastruktury jako podstawy kalkulacji kwoty 268.717,50 zł (wydatki w ramach cross-financingu). Tymczasem budynek, w którym zlokalizowano żłobek w ramach Projektu, został wyremontowany nie tylko za kwotę 268.717,50 zł objętą dotacją, ale za łączną kwotę ok. 370.000,00 zł (wynik zamówienia publicznego ogłoszonego w bazie konkurencyjności), a zatem ponad 100.00,00 zł dołożono ze środków własnych, które nie podlegają rozliczeniu. Zaznaczono, że podrozdział 5.3 pkt 1 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków wyraźnie wskazuje, że w przypadku projektów wspófinansowanych ze środków EFS zachowanie trwałości projektu obowiązuje wyłącznie w odniesieniu do wydatków ponoszonych jako cross-financing, o którym mowa w podrozdziale 8.6. Mając na uwadze zapisy podrozdziału 5.3 pkt 1 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, Organ II instancji nie podziela stanowiska strony, iż do wyliczenia wydatków niekwalifikowalnych z tytułu naruszenia trwałości infrastruktury powinna zostać wzięta pod uwagę kwota ok. 370.000,00 zł, tj. całkowita kwota wyremontowania lokalu Żłobka, gdyż zgodnie z końcowym WoP tylko kwota 268.717,50 zł stanowi kategorię kosztów cross-financing. Biorąc pod uwagę powyższe, niesłuszne jest również twierdzenie strony, iż tylko kwota 45.755.50 zł (268.717,50 zł -60,26% x 370.000,00 zł) może zostać ewentualnie uznana za wydaną nieprawidłowo, ponieważ reszta kosztów w odniesieniu do powierzchni zajmowanej przez przedszkole została pokryta ze środków własnych Beneficjenta. Przedstawiona przez stronę kalkulacja jest niezgodna z ww. zapisami podrozdziału 5.3 pkt 1 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, ale także jest niezgodna z § 10 ust. 5 Umowy o dofinansowanie, gdyż nie obejmuje kwoty do zwrotu w zakresie kosztów pośrednich, oraz z § 15 ust. 8 Umowy o dofinansowanie, gdyż nie uwzględnia współczynnika czasu naruszenia trwałości infrastruktury (tj. 100% okresu trwałości). W uzasadnieniu odwołania strona zarzuciła, iż organ l Instancji nie wziął pod uwagę wskazanego sposobu wyliczenia wydatków niekwalifikowalnych z tytułu niezachowania trwałości infrastruktury, a jedynie wskazał w zaskarżonej Decyzji, że przyjęcie takiego sposobu jest niemożliwe, bowiem w przypadku projektów współfinansowanych ze środków EPS zachowanie trwałości projektu obowiązuje wyłącznie w odniesieniu do wydatków ponoszonych jako cross-financing. Strona również stwierdziła, iż taka wykładnia jest nie tylko krzywdząca dla Beneficjenta, ale też niezgodna z funkcją, jaką dofinansowanie ma pełnić. Ustosunkowując się do tych zarzutów organ II instancji podkreślił, że są one całkowicie niezasadne. Wskazano, iż organ l instancji stwierdził, iż przyjęcie przedstawionej przez stronę kalkulacji jest niemożliwe z uwagi na konkretne zapisy Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, które co należy podkreślić Beneficjant zobowiązał się stosować na podstawie § 2 ust. 2 i § 8 ust. 2 Umowy o dofinansowanie. Dlatego też, w ocenie organu II instancji, twierdzenie strony, iż stosowanie przez organ l instancji regulacji obowiązujących w obszarze RPO WM, w ramach którego Beneficjent otrzymał dofinansowanie, stanowi wykładnię, która jest nie tylko krzywdząca dla Beneficjanta, ale też niezgodna z funkcją, jaką dofinansowanie ma pełnić jest niezasadne i wynika z niezrozumienia zasad i procedur rządzących realizacją projektów dofinansowanych ze środków unijnych. Podkreślono również, iż Beneficjent jest zobowiązany do realizacji projektu zgodnie z określonymi zasadami, natomiast w przypadku ich naruszenia, Instytucja udzielająca dofinansowania stosuje sankcje w sposób określony w procedurach, nie zaś w sposób określony przez Beneficjenta, który naruszył zasady. Ponadto, należy zauważyć, iż to właśnie stosowanie przez organ l instancji sankcji w sposób określony w procedurach realizuje założenia dofinansowania, gdyż gwarantuje, iż dofinansowanie przysługuje tylko na działania zgodne z zasadami. W tym miejscu odniesiono się również do zarzutu strony, iż z tytułu naruszenia trwałości projektu jedyną kwotą do zwrotu mającą sens logiczny jest kwota 89.250,00 zł. W kontekście powyższych ustaleń, organ odwoławczy nie może zgodzić się z twierdzeniem strony. W uzasadnieniu odwołania strona wskazała, iż maksymalna kwota do zwrotu (przy braku uwzględnienia dyspozycji art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych) powinna wynosić odpowiednio: 12.750,00 zł x 7 - 89.250.00 zł tj. iloczyn kwoty dofinansowania przypadającej na 1 miejsce opieki i liczby miejsc opieki, w stosunku do których trwałość nie została zachowana oraz że powyższa kalkulacja jest jednym prawidłowym i sprawiedliwym sposobem wyliczenia kwoty nieprawidłowości odnoszącym się do realnej procentowej wagi naruszenia względem całości udzielonego dofinansowania. W ocenie organu II instancji przyjęcie takiego sposobu wyliczenia kwoty do zwrotu z tytułu naruszenia trwałości projektu, wbrew twierdzeniu strony, byłoby nie tylko nieprawidłowym sposobem wyliczenia kwoty nieprawidłowości, ale także niezgodnym z zasadami określonymi w Umowie o dofinansowanie oraz regułą proporcjonalności korekty finansowej określoną w Rozporządzeniu nr 1303/2013. Natomiast sprawiedliwość sposobu wyliczenia kwoty nieprawidłowości należy rozpatrywać w kontekście zgodności kalkulacji z określonym zasadami, nie natomiast poczucia krzywdy Beneficjenta. Wskazano, iż Beneficjent podpisując umowę o dofinansowanie projektu zobowiązał się do jego realizacji zgodnie z zasadami, a także zaakceptował określone w niej zasady zwrotu środków, które będą mieć zastosowanie w przypadku realizacji projektu z naruszeniem zasad. Podkreślono, iż w przypadku udzielenia dotacji ze środków publicznych nie dochodzi do zmiany jej statusu ze środków publicznych na wartość prywatną i tym samym Beneficjent nie włada nią bez ograniczeń jak właściciel, a może ją jedynie wykorzystać w sposób ściśle określony przepisami prawa. Podkreślono że, Beneficjent poprzez przekształcenie części powierzchni Żłobka (który otrzymał dofinansowanie w ramach Działania 8.5 RPO WM) w Przedszkole i w związku z tym zmniejszenie liczby miejsc opieki żłobkowej poniżej zakładanego poziomu, naruszył trwałość operacji / rezultatów / produktów oraz trwałość infrastruktury, a zatem w projekcie zostały stwierdzone dwie nieprawidłowości. Wyliczono dwie kwoty do zwrotu z tytułu stwierdzenia dwóch nieprawidłowości. W myśl art. 143 ust. 2 Rozporządzenia nr 1303/2013 oraz Rozdziału 7 pkt 2 Wytycznych w zakresie sposobu korygowania i odzyskiwania nieprawidłowych wydatków oraz zgłaszania nieprawidłowości w ramach programów operacyjnych polityki spójności na lata 2014 -2020 w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości należy zastosować korektę finansową w wysokości proporcjonalnej do charakteru i wagi popełnionej nieprawidłowości, uwzględniając przy tym straty poniesione przez fundusze polityki spójności. W związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości z tytułu naruszenia trwałości operacji / rezultatów/ produktów, naliczono kwotę do zwrotu biorąc pod uwagę okres niezachowania wskaźnika, wysokość niezachowanego wskaźnika oraz kwotę dofinansowania pomniejszoną o wydatki cross-financing, zatem zastosowano proporcjonalną korektę finansową adekwatną do wagi i charakteru nieprawidłowości z zastrzeżeniem wykorzystania do wyliczeń wydatków niekwalifikowalnych w ramach wydatków bezpośrednich nieprawidłowej kwoty dofinansowania obejmującej wydatki pośrednie oraz z zastrzeżeniem wartości wskaźnika okresu niezachowania trwałości. Zdaniem organu II instancji zastosowano proporcjonalną korektę finansową adekwatną do wagi i charakteru nieprawidłowości. Ustalenie kwoty należności do zwrotu w oparciu o ww. parametry w sposób znaczny obniżało wysokość należnego do zwrotu dofinansowania, a zatem nie ulega wątpliwości, że zastosowano zasadę proporcjonalności i tym samym dokonano miarkowania korekty zgodnie z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia nr 1303/2013. Strona jako podstawę do obliczenia całościowej kwoty do zwrotu przyjęła kwotę 12.750,00 zł, tj. kwotę dofinansowania w ramach maksymalnego kosztu przypadającego na 1 miejsce opieki (637.500,00 : 50). Zgodnie z Regulaminem konkursu maksymalny średni koszt przypadający na 1 miejsce wynosił 15.000,00 zł. Beneficjent nie wziął pod uwagę wkładu własnego w ramach maksymalnego kosztu przypadającego na 1 miejsce opieki (112.500,00 zł: 50 = 2.250,00 zł). Jednakże należy zauważyć, iż bazowa kwota 12.750,00 zł obejmuje także koszty pośrednie przypadające na wydatki bezpośrednie z wkładu własnego, przez co zaproponowana przez Beneficjenta metoda wyliczenia kwoty wydatków do zwrotu jest niespójna. Ponadto, uwzględnienie przez Beneficjenta w wyliczeniach całościowej kwoty do zwrotu tylko jednostkowego kosztu miejsca żłobkowego w ramach dofinansowania, tj. bez wkładu własnego jest dowodem na niespójne podejście Beneficjenta do sposobu wyliczania kwot do zwrotu. W tym miejscu przypomniano, iż zdaniem strony przy wyliczaniu kwoty do zwrotu z tytułu naruszenia trwałości infrastruktury należało wziąć pod uwagę nie tylko wydatki cross-financing (dofinansowanie), ale także wydatki poniesione na adaptację Żłobka z wkładu własnego. Organ II instancji uznał, że takie podejście było niezgodne z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków. W odniesieniu do zarzutu strony, iż nie jest zrozumiałe na jakiej podstawie organ przyjął powyższą metodologię obliczeń i nie jest też dla Beneficjenta zrozumiałe w jaki sposób zgodnie z tą metodologią należałoby obliczyć prawidłową kwotę do zwrotu, biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, organ II instancji stwierdził, iż za wyjątkiem nieprawidłowej podstawy do wyliczenia kwoty wydatków niekwalifikowalnych w ramach kosztów bezpośrednich z tytułu naruszenia trwałości operacji /rezultatów/ produktów oraz wartości wskaźnika okresu niezachowania trwałości, ustalona do zwrotu kwota z tytułu naruszenia trwałości operacji /rezultatów/ produktów oraz naruszenia trwałości infrastruktury, uwzględnia obowiązujące procedury, w tym m.in. zasady wynikające z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia nr 1303/2013, § 10 ust. 3 lit. c oraz § 15 ust. 8 Umowy o dofinansowanie, a także podrozdziału 5.3 pkt 1 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków. Organ II instancji podkreślił, iż ww. zasady powinny być znane Beneficjentowi, gdyż poprzez podpisanie Umowy o dofinansowanie projektu Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zaleceniami i procedurami, a także oświadczył, iż zapoznał się z treścią i zobowiązał się do stosowania wytycznych. Skarżący w skardze na powyższą decyzję organu II instancji z 29 października 2024 r. (w części dot. pkt II) zarzucił naruszenie przepisów prawa: 1.materialnego, a to: a) art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy zarzucona Beneficjentowi nieprawidłowość indywidualna była bezpośrednim skutkiem wystąpienia COVID, a Beneficjent pomimo dochowania należytej staranności nie był w stanie zapobiec wystąpieniu tej nieprawidłowości; a w konsekwencji niezastosowania przepisów niżej wskazanych: b) naruszenie art. 207 ust. 1 i ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych poprzez ich zastosowanie, podczas gdy w sprawie winien odnieść skutek przewidziany w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych, stosownie do którego w przypadku gdy nieprawidłowość jest bezpośrednim skutkiem wystąpienia COVID-19, a Beneficjent pomimo dochowania należytej, staranności nie był w stanie zapobiec wystąpieniu, tej nieprawidłowości, art. 207 u.f.p. nie stosuje się; c) art. 71 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy przekształcenie jednego pomieszczenia żłobka zaadoptowanego w ramach, finansowanego dotacją projektu, które to przekształcenie skutkowało zmniejszeniem maksymalnej liczby miejsc opieki (do 43), jako będące bezpośrednim skutkiem wystąpienia COVID-19, któremu Beneficjent dokładając należytej staranności starał się zaradzić, nie może zostać zakwalifikowane jako istotna zmiana wpływająca na charakter operacji, jej cele lub warunki wdrażania, która prowadzi do naruszenia jej pierwotnych celów ze skutkiem w tymże przepisie wskazanym tj. jako powodująca obowiązek zwrotu udzielonej dotacji; 2.postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, to jest: a) art. 6 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia nieznajdującego uzasadnienia w przepisach prawa; b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 S 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe powiązanie treści dowodów z poczynionymi ustaleniami faktycznymi, niedokładne wyjaśnienie podstaw faktycznych wydanego rozstrzygnięcia, brak wszechstronnego rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz jego oceny, a także brak uwzględnienia wszystkich ujawnionych, a istotnych dla sprawy, okoliczności, w tym przede wszystkim trudnej sytuacji gospodarczej przypadającej na okres realizacji Projektu, powstałej na skutek kryzysu wywołanego pandemią COVID-19; zaś z ostrożności, w razie nie podzielnia przez Sąd zarzutów wyżej opisanych, zarzucono ewentualnie: 3) naruszenie przepisu prawa materialnego wyrażonego w art. 143 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Europejskiego Funduszu Społecznego Funduszu Spójności Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Przedsiębiorczości, Europejskiego Funduszu Stołecznego, i -Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr i083/2006 poprzez dokonanie wyliczenia kwoty należnej do zwrotu w oderwaniu od charakteru i wagi zarzucanej nieprawidłowości, wysokości strat finansowych poniesionych przez europejski fundusz oraz wyrażonej w niej zasadzie proporcjonalności, 4) przyjęcie błędnej kalkulacji środków do zwrotu, prowadzącej do pokrzywdzenia Beneficjenta i uznania jego odpowiedzialności w wysokości przekraczającej kompetencje organu I Instancji oraz naruszającej regułę proporcjonalności określoną w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Funduszu Społecznego, oraz Funduszu Spójności na lata 20.14- 2020 Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 21 grudnia 2020 roku. II. Wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze wskazanych w skardze dokumentów (faktury i polecania przelewów) - fakt podlegający udowodnieniu: łączna wysokość wydatków poczynionych przez Beneficjenta na prace remontowe i adaptacyjne budynku Żłobka, mieszczącego się przy ul. S. [...] w R. III. Wobec wyżej zarzucanego wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżone decyzji w pkt. 2 i stosownie do art. 146 p.p.s.a. jednoczesne umorzenie postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w pkt. II i przekazanie sprawy organowi I Instancji do ponownego rozpoznania; 2. zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu podkreślono, że do zarzucanego Beneficjentowi naruszenia trwałości Projektu doszło w wyniku wystąpienia epidemii COVID-19. 8 Wszystkie wyżej opisane okoliczności, w tym przede wszystkim zaprzestanie korzystania z usług opieki żłobkowej z uwagi na obawą o życie i zdrowie rodziców i ich dzieci, zawieszenia w działalności żłobkowej, problemy z utrzymaniem kadry pracowniczej - były bezpośrednim skutkiem epidemii COVID-19. To one doprowadziły do zastoju w działalności placówki, czyniąc niemożliwym utrzymanie miejsc opieki w licznie uzgodnionej Umowa o dofinansowanie Jednocześnie Beneficjent na każdym etapie realizacji Projektu czynił wszelkie starania, by wywiązać się z postanowień Umowy o dofinansowanie. Starał sią zapobiec doświadczonym skutkom epidemii, ale mimo dołożonych starań nie udało mu sią utrzymać umówionej liczby miejsc opieki żłobkowej. Ostatecznością okazało się utworzenie przedszkola, które jako jedyne mogło realnie, pomóc placówce zmienić jej sytuacją finansową, dzieląc z nią koszty utrzymania wspólnie użytkowanego budynku. Organ II instancji ocenił wyżej opisane okoliczności za nierealizujące przesłanek z art. 5 ww. ustawy. Zaprzeczył, by przytoczone przez Beneficjenta następstwa epidemii mogły zostać uznane za nieprawidłowości będące bezpośrednim skutkiem wystąpienia CO\/ID-19. Ponadto organ II instancji zakwestionował wykazywany przez Beneficjenta fakt poczynienia starań w kierunku zapobieżenia skutkom choroby COVID-19. Organ II instancji na uzasadnienie odmowy zastosowania specustawy, jedynie lakonicznie neguje zasadność powoływania sią przez Beneficjenta na treść tegoż przepisu. Nie rozszerza w żaden sposób swego uzasadnienia, jedynie kilkukrotnie cytuje te same fragmenty odwołania Beneficjenta od decyzji Organu I instancji, nie wyjaśniając dokładnie, dlaczego uznaje tak opisany stan faktyczny za niespełniający wyrażonych w art. 5 przesłanek. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w zasadzie w ogóle nie wyłożył treści tegoż przepisu, opierając sią jedynie na jego literalnej treści, która niewątpliwie daje dużą swobodą w jego interpretacji i wysunięciu wniosków dla siebie korzystnych. Organ II instancji zastosował art. 207 ustawy o finansach publicznych, podczas gdy taką możliwość wprost wyłącza art. 5 błędnie niezastosowanej specustawy. Dalej zarzucono naruszenie przepisu Rozporządzenia nr 1303/2013 dokonując wyliczeń kwoty dotacji należnej do zwrotu z pominięciem określonego w nim rygoru proporcjonalności. Żądana przez Organ II instancji kwota dotacji do zwrotu pozostaje w dysproporcji do wagi przypisanego Beneficjentowi naruszenia oraz zarzucanego mu stopnia nieosiągnięcia założeń merytorycznych Projektu. Zastosowana przez Organ I instancji metodologia wyliczeń nie uwzględnia reguły proporcjonalności i w konsekwencji sankcjonuje Beneficjenta niewspółmiernie do przypisywanego mu naruszenia, z którym sam Organ wiąże brak realizacji Projektu jedynie na poziomie 14 %. Jak bowiem rozstrzygnął Organ II Instancji; (i) suma wydatków niekwalifikowanych podlegających zwrotowi w związku z niezachowaniem trwałości operacji/rezultatu/produktu wynosi 38.234, 56 złotych, (ii) zaś suma wydatków niekwalifikowanych podlegających zwrotowi w związku z niezachowaniem trwałości infrastruktury wynosi 133.469,34 złotych. Powyższe kalkulacje obarczone są błędami logicznymi, jak również prawnymi wynikającymi z uchybienia zasadzie proporcjonalności. Błędy te, zdaniem Beneficjenta, sprowadzają się do następujących kwestii: Po pierwsze, odnosząc się do metodologii Organu I oraz II instancji jako podstawowy błąd jawi się przyjęcie w wyliczeniu kwoty do zwrotu z tytułu naruszenia zasady trwałości infrastruktury jako podstawy kalkulacji kwoty 268.717,50 zł (wydatki w ramach cross-financingu). Tymczasem budynek, w którym zlokalizowano żłobek w ramach Projektu, został wyremontowany nie tylko za kwotę 268.717,50 zł objętą dotacją, ale za łączną kwotę ok. 497.624.79 zł (niżej wyjaśnione i wykazane) a zatem 228.907,29 zł dołożono ze środków własnych, które nie podlegają rozliczeniu. Zatem uznając, że Żłobek zajmuje 60,26% powierzchni budynku, a przedszkole 39,74% należy uznać, że koszt adaptacji w części przypadającej na Żłobek wynosi 60,26% x 497.624,79 zł = 298.574,87 zł. Z kolei koszt adaptacji przedszkola wyniósł 39,74% x 497.624,79 = 197.756,09 złotych. Odejmując od łącznej kwoty wydatków tj. 497.624,79 zł kwotę dotacji tj. 268.717,50 zł uzyskamy kwotę 228.907,29 zł, a więc kwotę znacznie wyższą niż wartość prac remontowych poczynionych na rzecz przedszkola. Stąd też uznać należy, że koszty w odniesieniu do powierzchni zajmowanej przez przedszkole zostały w całości pokryte ze środków własnych Beneficjenta. Wyjaśniając wykorzystanie w powyższych obliczeniach kwoty 442.800,00 złotych wskazano, iż odpowiada ona łącznej kwocie, jaka została wydatkowana tytułem prac remontowo - adaptacyjnych budynku zagospodarowanego na potrzeby prowadzenia Żłobka. Fakt jej poniesienia poświadczają niżej wymienione faktury VAT (potwierdzenie w załączeniu). Umowa o roboty adaptacyjne z dnia 17 lutego 2020 roku przewidywała, iż za wykonane prace adaptacyjne wykonawca otrzyma wynagrodzenie w kwocie 397.602 złotych brutto, jednakże zostało ono podwyższone skutkiem aneksowania umowy w tym zakresie i wyniosło kwotę 442.800,00 złotych. Dowód: 1. Umowa o prace adaptacyjne z dnia 17 lutego 2020 roku. W treści Zaskarżonej Decyzji Organ II instancji wskazał, że takie przyjęcie sposobu wyliczenia wydatków niekwalifikowalnych z tytułu niezachowania trwałości infrastruktury jest niemożliwe, bowiem w przypadku projektów współfinansowanych ze środków EFS zachowanie trwałości projektu obowiązuje wyłącznie w odniesieniu do wydatków ponoszonych jako cross-financing. Taka wykładnia jest nie tylko krzywdząca dla Beneficjenta, ale też niezgodna z funkcją, jaką dofinansowanie ma pełnić. Nie jest zrozumiałe na jakiej podstawie Organ I i II Instancji przyjął powyższą metodologię obliczeń i nie jest też dla Beneficjenta zrozumiałe w jaki sposób zgodnie z tą metodologią należałoby obliczyć prawidłową kwotę do zwrotu. Niezależnie od powyższego, kwestionując wyliczenia Organu, Beneficjent pragnie jednocześnie przedstawić własne wyliczenia - oparte na dwóch alternatywnych względem siebie metodach, które jako jedyne w świetle obowiązującej zasady proporcjonalności, uznać można za adekwatne do wagi i stopnia zarzucanej Beneficjentowi nieprawidłowości. Przy czym, co godzi się zastrzec już na wstępie, poniższe wyliczenia prezentowane są w ramach zarzutu ewentualnie stawionego (pkt 3 i 4 petitum), to jest na wypadek braku uznania przez tutejszy Sąd argumentacji dotyczącej wpływu pandemii COVID-19 na trwałość Projektu. 1. Pierwsza z nich opiera się na metodzie zawierającej dwa rachunki, polegające na: a) w pierwszej kolejności - podzieleniu kwoty odpowiadającej wydatkom poczynionym w ramach cross-financingu przez wymaganą liczbę dni zachowania trwałości, a następnie liczbę deklarowanych miejsc opieki, b) w drugiej kolejności - pomnożeniu kwoty uzyskanej z pierwszego rachunku przez liczbę dni oraz miejsc opieki, co do których nie zachowano trwałości. Stosując powyższe na rzeczywistych wyliczeniach (przy założeniu, że liczba dni co do których nie zachowano trwałości równa jest 100% i można pominąć ją w poniższym rozpisaniu): a) Najpierw kwotę 268.717,50 złotych (wydatek w ramach cross-financingu) dzielimy przez 50 (zakładana liczba miejsc opieki), co daje nam kwotę 5.374,35 złotych. Tak otrzymana kwota odpowiada wydatkowi przypadającemu na jedno dziecko. b) Następnie kwotę przypadającą na jedno dziecko, tj. 5.374,35 złotych mnożymy przez 7 (liczba dzieci,- co do których zarzuca się niezachowanie trwałości) i finalnie uzyskujemy kwotę 37.620,45 złotych. Kwota będąca finalnym wynikiem, tj. 37.620,45 złotych stanowi (przy założeniu, że art. 5 specustawy nie znajduje zastosowania) kwotę dotacji należną do zwrotu tytułem niezachowania trwałości infrastruktury. Dodając ją do wyliczonej przez Organ II instancji kwoty wydatków niekwalifikowanych z tytułu niezachowania trwałości operacji/rezultatu/produktu, tj. kwoty 38.234,56 złotych, otrzymamy kwotę 75.855,01 złotych, która to stanowi łączną kwotę dotacji należną do zwrotu. 2. Alternatywnie, zdaniem autora skargi, zasadne byłoby przyjęcie innej formy kalkulacji, również adekwatnej zarówno do momentu jak i zakresu naruszenia. Zgodnie z regulaminem konkursu RPMP.08.05.00-IP.02-12-005/19 ogłoszonym dnia 15 lutego 2019 roku w ramach 8 osi priorytetowej - Rynek Pracy Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 (..Regulamin") określono, iż: "W przypadku projektów dotyczących tworzenia nowych miejsc opieki nad dziećmi do lat 3 średni koszt przypadający na 1 miejsce wynosi maksymalnie: (...) 15 000 zł - w przypadku planowanego utworzenia nowych miejsc opieki na terenie gmin/gminy, której końcowa ocena sytuacji w zakresie opieki nad dziećmi do lat 3 jest bardzo dobra, dobra lub umiarkowanie dobra." (str. 48 Regulaminu) Skoro zatem: (i) średni koszt przypadający na 1 miejsce wynosi maksymalnie 15.000,00 zł (w tym koszty bezpośrednie i pośrednie); (ii) całkowita wartość projektu wynosi 750.000,00 zł (50 x 15.000,00 zł), w tym kwota dofinansowania stanowi 637.500,00 zł; (iii) w kwocie jednostkowej 15.000,00 zł jest kwota dofinansowania w wysokości 12.750,00 zł (pozostała część to wkład własny Beneficjenta - 2.250,00 zł); (iv) Organ I Instancji w toku postępowania wyjaśniającego ustalił, że liczba utworzonych miejsc w żłobku wynosiła 43, co oznacza, że trwałość nie została zachowana wobec 7 miejsc opieki, co stanowi 14% z 50 umownych miejsc; to: maksymalna kwota do zwrotu (przy braku uwzględnienia dyspozycji art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych) powinna wynosić odpowiednio: 12.750,00 zł X 7 = 89.250,00 zł tj. iloczyn kwoty dofinansowania przypadającej na 1 miejsce opieki i liczby miejsc opieki, w stosunku do których trwałość nie została zachowana. Nadto należy zauważyć, iż gdyby kwotę żądaną przez Organ II instancji do zwrotu (171.703,90 zł) podzielić przez 7 miejsc opieki, w stosunku do których trwałość nie została zachowana, to otrzymana kwota na 1 miejsce opieki wyniosłaby 24.529,1286 zł, tj. kwotę o niemalże 64% wyższą niż maksymalna(!). Taka metodologia liczenia kwoty do zwrotu prowadziłaby do absurdalnego wniosku, iż Beneficjent w przypadku niezachowania trwałości w 100%, tj. całkowitego zamknięcia Projektu, musiałby zwrócić łączną kwotę 1.226.456,43 zł, podczas gdy dofinansowanie wyniosło 637.500,00 zł. Zatem nieuprawnioną do zwrotu kwota w takiej sytuacji wyniosłaby 588.956, 43 zł. Pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę z dnia 10 stycznia 2025 r. uznał zarzuty strony skarżącej za niezasadne, szczegółowo odnosząc się do każdego z nich. Podtrzymał stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie podlega uwzględnieniu. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 818 tj. ze zm.; dalej: ustawa wdrożeniowa), ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach spublicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 – dalej: u.f.p.) oraz art. 138 par. 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Przepis art. 184 ust. 1 u.f.p. stanowi zaś, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Chodzi – wypada wskazać – o środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej (art. 5 ust. 1 pkt 2 u.f.p.). Z treści art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ust. 1 u.f.p. wynika zatem, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy (tj. m.in. pochodzących z budżetu UE) są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. "Inne procedury", o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to także procedury określone w umowie między beneficjentem a Instytucją Zarządzającą (lub Instytucją Pośredniczącą) projektem. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, a Sąd orzekający w tej sprawie stanowisko to podziela, że dokonując interpretacji pojęcia "innych procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu", o którym mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., należy uwzględnić zarówno potoczne znaczenie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2023 r., sygn. akt I GSK 1283/22, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Inne procedury, o których mowa w art. 184 ust. 1 pkt 2 u.f.p. to także procedury określone w umowie między beneficjentem a instytucją zarządzającą projektem (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt I GSK 173/19, publ.: jak wyżej). Dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu rozumie się nie tylko normy proceduralne, lecz także i inne regulacje wynikające z prawa ustrojowego, czy prawa materialnego. Wyrażenie to obejmuje swym zakresem również wytyczne do poszczególnych programów wydawane przez właściwego ministra do spraw rozwoju regionalnego. Z kolei w umowach o dofinansowanie projektów ze środków europejskich umieszczane są postanowienia obligujące beneficjentów do przestrzegania tych wytycznych, na co wprost wskazuje art. 206 ust. 2 pkt 4a u.f.p. I choć wytyczne posiadają odmienny charakter prawny od ustaw i rozporządzeń, nie stanowią bowiem źródeł prawa powszechnie obowiązującego w świetle art. 87 Konstytucji RP, to należy je zaliczyć do przepisów (procedur) obowiązujących przy wykorzystaniu środków z budżetu UE, które w głównej mierze kierowane są do podmiotów zaangażowanych w realizację określonego programu, w szczególności do jego beneficjentów (por. wyrok WSA w Poznaniu z 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Po 72/24, publ: j.w.). Dodatkowo należy uwzględnić, że zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie projektu albo decyzja o dofinansowaniu projektu. Umowa taka określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane i stanowi istotny podstawę realizacji projektu. Wskazać także należy, że samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 36 rozporządzenia Nr 1303/2013. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas, gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 cytowanego rozporządzenia. Wymieniona "nieprawidłowość" ma natomiast miejsce w sytuacji, gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Stwierdzenie nieprawidłowości nakłada na państwo członkowskie - zgodnie z art. 143 ust. 2 tego rozporządzenia - obowiązek dokonania korekt finansowych. Korekty finansowe polegają na anulowaniu w całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. W konsekwencji, wykrycie naruszenia czy to prawa unijnego, czy też prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego i uznanie go za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego rodzi obowiązek odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo - poprzez nałożenie korekty finansowej. Dla zaistnienia obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych muszą zostać spełnione dwie następujące przesłanki: - po pierwsze musi mieć miejsce naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych (określonych m.in. w umowie o dofinansowanie), - po drugie naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE (por. wyrok NSA z 20 listopada 2014 r. sygn. II GSK 917/13). Z regulacji powyższych wynika, że wydanie decyzji o zwrocie dofinansowania jest możliwe po uprzednim ustaleniu przez organ, że stwierdzone naruszenie procedur ma charakter nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego. Ocena nieprawidłowości, jakich dopuścił się beneficjent jest najistotniejszym elementem stanu faktycznego stanowiącym przesłankę rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu dofinansowania. Zatem rozstrzygnięcie sporu między stronami wymaga przesądzenia, czy wskazywane przez organ uchybienia mieszczą się w pojęciu "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 i w konsekwencji musiały skutkować nałożeniem określonych w zaskarżonej decyzji korekt finansowych. Naruszenia występujące w tej sprawie spełniają definicję nieprawidłowości, a ich skutkiem było powstanie rzeczywistego uszczerbku finansowego w budżecie Unii, bowiem wydatki przeznaczone na wykonanie projektu nie zostały wykorzystane w części do jego realizacji i osiągniecia założonych celów. Szczegółowe zasady dofinansowania projektu (czyli przedsięwzięcia realizowanego w ramach programu operacyjnego - art. 5 pkt 9 ustawy wdrożeniowej), a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane, regulowane są w formie umowy zawieranej między beneficjentem, którego projekt został wybrany do dofinansowania, a instytucją zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucją pośredniczącą lub instytucją wdrażającą. Jak stanowi art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej umowa o dofinansowanie projektu stanowi podstawę dofinansowania projektu. Umowa ta określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane, w czym mieszczą się także zasady zwrotu otrzymanych środków w przypadku ich nieprawidłowego wykorzystania. Zdaniem Sądu zasadnie uznał organ II instancji, że z materiału dowodowego wynika, że doszło do naruszenia określonych procedur przy realizowaniu projektu, co skutkować winno zwrotem środków we wskazanej wysokości. W sprawie niesporne jest, że skarżący dokonał zmiany przeznaczenia części pomieszczeń lokalu zaadoptowanego ze środków dofinansowania na prowadzenie w nim Żłobka na pomieszczenia przeznaczone pod działalność Przedszkola, co spowodowało zmniejszenie liczby miejsc opieki nad dziećmi w Żłobku z 50 na 43 na rzecz utworzenia miejsc opieki w Przedszkolu. Zgodzić się należy z organem II instancji, że zmiana ta miała istotny wpływ na charakter operacji, a zatem doszło do naruszenia trwałości infrastruktury. Ponadto doszło do naruszenia trwałości operacji/ rezultatów/ produktów. Prowadzenie działalności przedszkolnej (tworzenie lub dostosowywanie miejsc opieki dla dzieci powyżej 3 roku życia) nie było możliwe w ramach Działania 8.5 RPO WM. Zatem doszło do naruszenia: § 15 ust. 1 lit. b, § 15 ust. 6 lit. c Umowy o dofinansowanie, który w swej treści odpowiada art. 71 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 1303/2013 oraz § 15 ust. 1 lit. a Umowy o dofinansowanie, zapisów wniosku o dofinansowanie oraz dokumentacji konkursowej (Regulamin konkursu, podrozdział 2.3 i 2.4). Naruszono także § 8 ust. 3 Umowy o dofinasowanie, który zobowiązywał skarżącego m.in. do realizacji projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zaleceniami i procedurami przewidzianymi w ramach Programu, a także § 2 ust. 2 Umowy o dofinasowanie, który zobowiązywał Beneficjenta do realizacji projektu zgodnie z postanowieniami Umowy o dofinansowanie oraz wnioskiem o dofinansowanie, a także do stosowania wytycznych przy realizacji projektu. Powyższe oznacza naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. obowiązujących przy wykorzystaniu w projekcie środków unijnych, a zatem w sprawie spełniona została przesłanka do zwrotu nieprawidłowo wydatkowanych środków, określona w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. i § 6 ust. 1 Umowy o dofinansowanie. Podkreślenia też wymaga, że skarżący zarówno na etapie kontroli jak i postępowania wyjaśniającego nie kwestionował stwierdzonych naruszeń i nieprawidłowości, wskazując w odwołaniu, że doszło do tego w sposób zupełnie od niego niezależny, a już na pewno niezawiniony, bowiem skarżący w żadnym stopniu nie przyczynił się do powstania nieprawidłowości. Spór w tej sprawie ogniskował się wokół kwestii związanych z wystąpieniem przesłanek z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wpierających realizację programów operacyjnych (ustawa). Należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 i 2 ustawy w przypadku gdy nieprawidłowość indywidualna jest bezpośrednim skutkiem wystąpienia COVID-19, a beneficjent wykaże, że pomimo dochowania należytej staranności nie był w stanie zapobiec wystąpieniu tej nieprawidłowości, korygowanie wydatków następuje przez pomniejszenie wydatków ujętych w deklaracji wydatków oraz we wniosku o płatność, przekazywanych do Komisji Europejskiej, o kwotę odpowiadającą oszacowanej wartości korekty finansowej wynikającej z tej nieprawidłowości (ust 1). W przypadku, o którym mowa w ust. 1, przepisów art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych nie stosuje się (ust. 2). Zastosowanie tego przepisu możliwe jest więc w sytuacji łącznego zaistnienia dwóch okoliczności - pierwszej wskazującej na bezpośredni wpływ pandemii covid na zaistniałą ww. opisaną nieprawidłowość, drugiej - dopełnieniem przez beneficjenta aktów należytej staranności w celu zapobieżenia wystąpienia nieprawidłowości. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego potwierdza prawidłowość stanowiska przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przesłanki wynikające z ww. przepisu ustawy, się w tej sprawie nie ziściły, a zatem brak jest podstaw do uchylenia zastosowania przepisu art. 207 u.f.p. Należy w tym miejscu przypomnieć, że w końcowym WoP (za okres 1.04.2021 r. – 31.05.2021 r., k. 123 i n.) skarżący nie zgłaszał żadnego problemu związanego z pandemią. We wskaźnikach produktu – Liczba utworzonych miejsc opieki na d dziećmi do lat 3 wskazano 100% realizacji). "W projekcie zaplanowano objęcie wsparciem 50 osób, wskaźnik ten został przekroczony i wsparciem objęto 51 osób – 102 %" (k. 122v.). Nadto skarżący oświadczył, że "informacje zawarte we wniosku o płatność rzetelnie odzwierciedlają rzeczowy i finansowy postęp realizacji projektu, we wniosku o płatność nie pominięto żadnych istotnych informacji, ani nie podano nieprawdziwych informacji, które mogłyby wpłynąć na ocenę prawidłowości realizacji projektu oraz finansowego i rzeczowego postępu w realizacji projektu" (k.117 v.). Skarżący nie zmienił żadnych założeń projektu, które mogłyby wskazywać, że pandemia ma wpływ na zainteresowanie projektem, nie wnioskował o zmniejszenie liczby koniecznych do utworzenia miejsc opieki, a nawet na zakończenie realizacji projektu informował, że w projekcie zrekrutowano więcej uczestników niż zakładano. W Sprawozdaniu z 14 lipca 2022 (k. 132 a.a. i n.) w zakresie monitorowania projektu w okresie trwałości za okres od 31 maja 2021 r. do 31 maja 2022 r. skarżący oświadczył, że nie napotkano problemów z trwałością projektu i że wskaźniki osiągnięte na zakończenie realizacji projektu zostały utrzymane oraz oświadczył, że wskaźnik produktu dotyczący utworzonych miejsc opieki wynosi 50, mimo że zgodnie ze stanem faktycznym opisanym w uzasadnieniu opinii sanitarnej z dnia 24 maja 2021 r. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie nr NZ-PZ-90832-63/21 liczba miejsc opieki w żłobku "R." wynosiła już 43. Na zawarte w sprawozdaniu pytanie (pkt 7) - czy w okresie sprawozdawczym napotkano problemy związane w trwałością projektu, skarżący odpowiedział, że nie. Również przecząco skarżący odpowiedział na pytanie nr 9 - czy w okresie sprawozdawczym nastąpiła istotna zmiana wpływająca na charakter dofinansowanego projektu, jego cele lub warunki wdrażania, która mogłaby doprowadzić do naruszenia jego pierwotnych celów. Odpowiadając na pytanie zawarte w pkt III ppkt 1 – czy osiągnięte na zakończenie realizacji projektu wskaźniki produktu zostały utrzymane skarżący odpowiedział twierdząco, wskazując, że liczba utworzonych miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 wynosi 50 (wartość wskaźnika potwierdzona we wniosku o płatność końcową – pkt 3, stan obecny utrzymane pkt 4). Skarżący oświadczył, że informacje zawarte w tym sprawozdaniu są zgodne ze stanem faktycznym. Nadto skarżący został przez organ pouczony o tym, że (s. 8-9 sprawozdania, k. 126 i 127): "Wszyscy Beneficjenci, którzy realizują projekty w ramach działania 8.5 RPO WM, zobowiązani są do zachowania trwałości rezultatów. Trwałość rezultatów rozumiana jest jako gotowość podmiotu do świadczenia usług w ramach utworzonych miejsc opieki na dziećmi do lat 3 oraz miejsc opieki, które zostały dostosowane do potrzeb dzieci z niepełnosprawnościami w ramach projektu. Przez okres 2 lat od zakończenia realizacji projektu należy utrzymać liczbę miejsc opieki utworzoną w ramach projektu. Ponadto, jeśli w ramach projektu zastosowano mechanizm dotyczący cross-financingu, czyli ponoszono wydatki na adaptację, dostosowanie lokalu to Beneficjenta obowiązuje trwałość infrastruktury. Trwałość infrastruktury obowiązuje Beneficjenta przez okres 3 (jeśli MSP) lub 5 lat od daty zatwierdzenia końcowego wniosku o płatność lub od daty płatności końcowej. Przykład: Beneficjent, będący MSP realizował projekt w okresie: od 01.01.2016 r. do 31.07.2017 r. W ramach projektu utworzył: 35 miejsc opieki nad dziećmi do lat 3. W projekcie zostały rozliczone wydatki dotyczące crossfinancingu. Wniosek końcowy zatwierdzono w dniu 30.09.2017 r. W związku z powyższym Beneficjenta obowiązuje trwałość rezultatów w okresie od 31.07.2017 r. do 31.07.2019 r. W tym okresie utrzymuje w gotowości 35 miejsc opieki nad dziećmi do lat 3. W okresie od 30.09.2017 r. do 30.09.2020 r. prowadzi działalność dotyczącą opieki nad dziećmi do lat 3(trwałość infrastruktury). W tym czasie Beneficjent nie może zmienić charakteru inwestycji - przykładowo nie może przekształcić żłobka w przedszkole, gdyż nie zostanie zachowana trwałość infrastruktury. Naruszenie trwałości projektu dotycząca trwałości infrastruktury nastąpi, gdy zajdzie którakolwiek z poniższych okoliczności: Zaprzestaniesz działalności produkcyjnej lub przeniesiesz ją poza obszar objęty Programem, co w przypadku Regionalnego Programu dla Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 oznacza lokalizację poza obszarem Województwa Małopolskiego; Nastąpi zmiana własności elementu infrastruktury (np. sprzedaż), która daje przedsiębiorstwu lub podmiotowi publicznemu nienależne / nieuzasadnione korzyści (czyli takie, które są nie do pogodzenia z celami pomocy oraz celami danego działania); Nastąpi istotna zmiana wpływająca na charakter projektu, jego cele lub warunki wdrażania, która mogłaby doprowadzić do naruszenia jego pierwotnych celów. Konsekwencje niezachowania trwałości infrastruktury: Naruszenie trwałości oznacza konieczność zwrotu środków dofinansowania otrzymanych na realizację projektu wyliczonych proporcjonalnie za okres w którym nie zachowano trwałości. Środki dofinansowania są zwracane wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków do dnia zwrotu. Konsekwencje niezachowania trwałości wskaźników: W przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości w postaci nieosiągnięcia bądź rachowania w okresie trwałości projektu wskaźników rezultatu, wskazanych we wniosku o dofinansowanie - IP ma prawo do nałożenia korekty finansowej proporcjonalnie do okresu w którym trwałość projektu nie została zachowana lub procentu niezrealizowania wskaźnika". Zatem, w ocenie Sądu, organ II instancji, wbrew zarzutom podniesionym w skardze nie naruszył art. 5 ust. 1 i 2 ustawy poprzez ich niezastosowanie. Organ II instancji słusznie uznał, iż nieprawidłowości w postaci niezachowania trwałości operacji/rezultatu/produktów i infrastruktury nie były bezpośrednim skutkiem pandemii, tylko decyzji skarżącego dotyczącej przekształcenia części żłobka w przedszkole, którą skarżący podjął bez informowania o tym organu. Skarżący nie tylko nie dochował należytej staranności polegającej na braku informowania organu o okolicznościach mających istotne znaczenie dla sprawy, ale również składał nieprawdziwe w tym zakresie oświadczenia, co wynika z ww. dokumentacji zalegającej w aktach sprawy i zostało wyczerpująco przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z procedurami przewidzianymi w umowie o dofinansowanie, wniosek o dofinansowanie można zmienić i dostosować, można również wnioskować o rozwiązanie umowy o dofinansowanie i zaprzestać realizacji projektu. Zasady dotyczące zmian w projekcie oraz rozwiązania umowy do dofinansowanie zostały uregulowane w § 14 i 16 Umowy o dofinansowanie. Jednakże, jak wyżej zostało wskazane, skarżący nie informował organów o problemach finansowych (vide końcowy WoP i Sprawozdanie w zakresie monitorowania projektu w okresie trwałości za pierwszy rok trwałości). Należy się zgodzić z organem, że skarżący nie dochował należytej staranności w celu zapobieżenia wystąpieniu nieprawidłowości, gdyż bez informowania organu o ewentualnych problemach finansowych, podjął decyzję o przekształceniu części lokalu Żłobka, który otrzymał dofinansowanie ze środków unijnych w Przedszkole, o czym również nie poinformował organów. Zgodnie z § 15 ust. 4 Umowy o dofinansowanie Beneficjent jest zobowiązany do niezwłocznego informowania o wszelkich okolicznościach mogących mieć wpływ na nieutrzymanie trwałości projektu lub wskaźników i celu projektu. Z uwagi na powyższe, zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 specustawy, w ocenie Sądu jest całkowicie bezzasadny. W odniesieniu do zarzutów zwartych w skardze w zakresie przyjęcia całkowicie błędnej kalkulacji środków do zwrotu, prowadzącej do pokrzywdzenia skarżącego i uznania jego odpowiedzialności, Sąd po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że dokonana przez organ odwoławczy metodyka wyliczeń spornych kwot znajduje uzasadnienia w przywołanych przez organ przepisach prawa. Niesporne w sprawie było, że skarżący poprzez przekształcenie części powierzchni Żłobka (który otrzymał dofinansowanie w ramach Działania 8.5 RPO WM) w Przedszkole i w związku z tym zmniejszenie liczby miejsc opieki żłobkowej poniżej zakładanego poziomu, naruszył trwałość operacji /rezultatów /produktów oraz trwałość infrastruktury (stwierdzono naruszenie ww. nieprawidłowości). Z uwagi na powyższe, zobowiązano skarżącego do zwrotu kwoty, na którą składały się wyliczenia obejmujące dwie kwoty pochodzące z tytułu stwierdzenia ww. nieprawidłowości. W myśl art. 143 ust. 2 Rozporządzenia nr 1303/2013 oraz Rozdziału 7 pkt 2 Wytycznych w zakresie sposobu korygowania i odzyskiwania nieprawidłowych wydatków oraz zgłaszania nieprawidłowości w ramach programów operacyjnych polityki spójności na lata 2014 -2020 w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości należy zastosować korektę finansową w wysokości proporcjonalnej do charakteru i wagi popełnionej nieprawidłowości, uwzględniając przy tym straty poniesione przez fundusze polityki spójności. W ocenie Sądu zastosowano proporcjonalną korektę finansową adekwatną do wagi i charakteru nieprawidłowości. Reasumując, ustalona do zwrotu kwota z tytułu naruszenia trwałości operacji /rezultatów/produktów oraz naruszenia trwałości infrastruktury, uwzględnia obowiązujące procedury, w tym m.in. zasady wynikające z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia nr 1303/2013, § 10 ust. 3 lit. c oraz § 15 ust. 8 Umowy o dofinansowanie, a także podrozdziału 5.3 pkt 1 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków. Jak słusznie podkreśli organ II ww. zasady powinny być znane skarżącemu, gdyż poprzez podpisanie Umowy o dofinansowanie projektu skarżący zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zaleceniami i procedurami, a także oświadczył, iż zapoznał się z treścią i zobowiązał się do stosowania wytycznych. Niezasadne były także zarzuty naruszenia art. 6, 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa. Materiał dowodowy został bowiem zdaniem Sądu zebrany i oceniony prawidłowo, a ponadto dokonano jego szczegółowej analizy w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nietrafne były ponadto zdaniem Sądu zarzuty dotyczące naruszenia pozostałych przepisów prawa materialnego. W odniesieniu do podnoszonego w skardze zarzutu odnośnie przyjęcia całkowicie błędnej kalkulacji środków do zwrotu, prowadzącej do pokrzywdzenia skarżącego i uznania jego odpowiedzialności, Sąd po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że dokonana przez organ odwoławczy metodyka wyliczeń spornych kwot, znajdująca uzasadnienie w przywołanych przez organ przepisach prawa, jest prawidłowa. W ocenie Sądu przedstawiona w skardze przez stronę skarżącą metodyka wyliczeń spornych kwot (oparta na dwóch alternatywnych względem siebie sposobach obliczeń) nie mogła podważyć szczegółowej i bardzo wyczerpującej argumentacji organu w tym zakresie, zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (s. 43-62 uzasadnienia decyzji). Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie również innych, niż zarzucane, naruszeń przepisów prawa materialnego lub procesowego, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do zrekonstruowania niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zaś kompletne, spójne i logiczne. Jednocześnie Sąd nie uznał za zasadne uwzględnienie zawartych w skardze wniosków dowodowych. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W ocenie Sądu dowody, o których przeprowadzenie wnosił skarżący nie były niezbędne do wyjaśnienia sprawy i z tego względu nie zasługiwały na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę w myśl art. 151 p.p.s.a.