III SA/Kr 676/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr) NSA Grażyna Danielec Protokolant Katarzyna Dydaś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr. [...] w przedmiocie pozbawienia prawa do stypendium I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz adwokata R. K. – Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K. - kwotę 240,- zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. W dniu [...] J. S. na mocy decyzji Starosty nr [...] została uznana za osobę bezrobotną, jednocześnie odmówiono jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Następnie w dniu 29.11.2006r. Powiatowy Urząd Pracy skierował skarżącą na przygotowanie zawodowe u pracodawcy B. G. prowadzącej działalność "[...]" w Z. przy ul. [...] (nr umowy [...]). Miało się odbyć w okresie od dnia 01.12.2006r. do dnia 31.05.2006r., w ramach projektu "Jutro nie umiera nigdy" współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Pracy oraz budżetu jednostki samorządu terytorialnego. J. S. wobec powyższego oświadczenie na piśmie, że wyraża zgodę na skierowanie jej do w/w pracodawcy jak też zobowiązanie do przestrzegania zasad pracy oraz oświadczenie o zaznajomieniu się z okolicznościami pozbawienia możliwości kontynuowania przygotowania zawodowego. Jednocześnie decyzją Starosty z dnia [...] wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b, art. 53 ust. 3 i 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) przyznano skarżącej prawo do stypendium w wysokości 532,90 zł miesięcznie w okresie odbywania przygotowania zawodowego w miejscu pracy, od dnia 01.12.2006r. Dnia 03.01.2007r. J. S. poinformowała Powiatowy Urząd Pracy, iż pracodawca nie dopełnia swoich obowiązków wynikających z § 7 ust.1 pkt. 1, 2, 3, 4, 5, 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 24 sierpnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu i przygotowania zawodowego w miejscu pracy (Dz. U. z 2004r. Nr 185, poz.1912) gdyż nie została zapoznana z obowiązkami i uprawnieniami związanymi z zajmowanym stanowiskiem oraz z regulaminem pracy, nie przeszkolono jej w zakresie przepisów BHP i przepisów przeciwpożarowych, a także nie wydano jej listy obecności za miesiąc styczeń 2007r. W związku z tym w dniu 07.02.2007r. złożyła wniosek o rozwiązanie umowy o przygotowanie zawodowe z winy pracodawcy oraz o zawieszenie przygotowania zawodowego w trybie natychmiastowym. Wskazała, iż obowiązki które ma wykonywać są zupełnie inne niż określone w umowie o przeszkoleniu zawodowym. Skarżąca miała m.in. pracować w charakterze recepcjonistki, lecz w pensjonacie nie było przeznaczonego do tego miejsca. Ponadto została zobligowana do całodobowej pracy w pensjonacie, w tym do sprzątania, przygotowywania i wydawania posiłków, do czego nie była uprawniona, gdyż nie posiadała pracowniczej książeczki zdrowia dla celów sanitarno-epidemiologicznych. Jednocześnie dnia 06.02.2007r. Starosta zawarł z Panią B. G. - pracodawcą skarżącej - aneks do umowy o odbywaniu przygotowania zawodowego przez bezrobotnego. Na mocy tego aneksu rozwiązano umowę o przygotowanie zawodowe z dniem 09.01.2007r. motywując to nieusprawiedliwionymi nieobecnościami skarżącej w dniach 9,10 i 11. 01. 2007r. W związku z rozwiązaniem umowy o odbywanie przygotowania zawodowego decyzją Starosty z dnia [...] wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit a, art. 33 ust. 4 pkt 7, ustawy o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy, § 8 ust. 2 pkt 1, rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu oraz przygotowania zawodowego w miejscu pracy oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98. poz. 1071) odebrano skarżącej status bezrobotnego na 90 dni oraz prawo do stypendium od dnia 09.01.2007r., podając za powód nieusprawiedliwioną nieobecność w dniach od 09 do 11 stycznia 2007r. Skarżąca odwołując się od powyższej decyzji, zarzucając, że pracodawca nie dopełnił swoich obowiązków określonych w cytowanym wyżej rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy, o czym wcześniej zawiadomiła Powiatowy Urząd Pracy. Wojewoda decyzją z dnia [...] znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wskazał, iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił niezgodności sposobu zorganizowania przygotowania zawodowego w miejscu pracy z umową z dnia 29.11. 2006r., pomimo istnienia w sprawie dowodów wskazujących na nieprawidłowości w tej sprawie. Ponadto zdaniem Wojewody zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie ze względu na skargę z dnia 27.02.2007r. na działalność pracowników Powiatowego Urzędu Pracy przekazaną do Przewodniczącego Rady Powiatu oraz możliwość zaangażowania w sprawę Wojewódzkiego Urzędu Pracy oraz Państwowej Inspekcji Pracy. Wojewoda uznał, że dopiero stan prawny ustalony przez Radę Powiatu w zestawieniu ze stanem faktycznym ustalonym w pierwszej instancji pozwoli wyjaśnić jednoznacznie stan faktyczny sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę skarżącej Starosta decyzją z dnia [...] znak [...] wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz na podstawie § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu i przygotowania zawodowego w miejscu pracy odebrał skarżącej prawo do stypendium od dnia 09.01.2007r. W uzasadnieniu podał, że w związku z rozwiązaniem umowy o przeszkolenie zawodowe z dniem 09.01.2007r. J. S. nie jest osobą bezrobotną odbywającą przygotowanie zawodowe, czyli prawo do stypendium jej nie przysługuje, albowiem zgodnie z art. 53 ust 6 w/w ustawy tylko "bezrobotnemu w okresie odbywania stażu lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy do wykonywania zawodu przysługuje stypendium w wysokości zasiłku o którym mowa w art. 72 ust. 1...". Skarżąca w odwołaniu od powyższej decyzji wskazała, że organ wydał przedwcześnie decyzję w kwestii pozbawienia jej prawa do stypendium, bowiem nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w przedmiocie przyczyn rozwiązania umowy o przygotowanie zawodowe, w tym zakresie nie uwzględniając wskazówek Wojewody co do kierunku prowadzenia postępowania. Decyzją Wojewody z dnia [...] znak [...] decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy. Wojewoda wskazał, że utrata stypendium jest spowodowana rozwiązaniem umowy o przygotowanie zawodowe z dniem 09.01.2007r. Ponadto zgodnie z art. 53 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy stypendium przysługuje bezrobotnemu w okresie odbywania przygotowania zawodowego, a zatem w przypadku zakończenia odbywania takiego przygotowania, stypendium nie przysługuje. W dniu 06.02.2007r. umowa o przygotowanie zawodowe została rozwiązana z dniem 09.01.2007r., zatem od dnia 09.01.2007r. skarżącej nie przysługuje prawo do stypendium. Ponadto Wojewoda zauważył, że stwierdzone przez niego uchybienie w zaskarżonej decyzji, tj. nieprawidłowe zastosowanie art. 9 ust. 1 pkt 14 "a" zamiast lit "b" oraz niepowołanie w podstawie prawnej decyzji art. 53 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy nie mają wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Powyższa decyzja organu odwoławczego stała się przedmiotem skargi J. S. w dniu 02.07.2007r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. J. S. ponowiła w skardze zarzuty odwołania, podnosząc, że decyzja o pozbawieniu jej statusu osoby bezrobotnej i odebraniu prawa do stypendium była przedwczesna. Nadal istnieją bowiem niejasności w kwestii powodu rozwiązania umowy o prowadzenie przygotowania zawodowego. Dodała, że w decyzji Wojewody z dnia [...] wystąpił błąd co do daty pozbawienia jej prawa do stypendium – 9 luty zamiast 9 styczeń. Organy nie wzięły pod uwagę faktu, że to nie ona lecz pracodawca nie dopełnił obowiązków spoczywających na nim zarówno z mocy rozporządzenia jak i z umowy o przeszkolenie zawodowe. Ponadto oświadczyła, że nadal nie otrzymała od pracodawcy listy obecności za miesiąc styczeń 2007r. oraz, że pracodawca nie wydał jej niezbędnych dokumentów związanych z zakończeniem szkolenia zawodowego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 145, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Na podstawie powyższych kryteriów należy wskazać, że skarga J. S. zasługuje na uwzględnienie gdyż zaskarżona decyzja Wojewody oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Mianowicie organy nie dokonały wystarczających ustaleń faktycznych dotyczących sposobu zorganizowania przygotowania zawodowego przez pracodawcę B. G. pomijając zarzuty jakie pojawiły się ze strony skarżącej J. S. W tym kontekście zwraca uwagę niezastosowanie się przez Starostę do treści uzasadnienia decyzji Wojewody z dnia [...], w którym wskazano na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego we wskazanym wyżej zakresie. Wskazania te były dla organu I instancji wiążące. Organ I instancji nie ustosunkował się do zarzutów wysuwanych przez skarżącą w sprawie zakresu jej obowiązków w czasie odbywania przeszkolenia zawodowego. Bezspornym jest, że skarżąca powiadomiła organ, iż pracodawca nie wywiązuje się z podpisanej umowy w sprawie przeszkolenia zlecając jej zadania nie objęte umową i nie prowadząc szkolenia na stanowisko określone w umowie. Ponadto organ I instancji nie wyjaśnił kwestii nieusprawiedliwionych nieobecności skarżącej w pracy, które były powodem rozwiązania umowy o prowadzenie przeszkolenia zawodowego. Organ nie ustalił po czyjej stronie leżała wina nieusprawiedliwienia nieobecności. W związku z tym nie zostało ustalone czy wina za rozwiązanie umowy o odbywanie przeszkolenia zawodowego leży po stronie skarżącej a następnie czy były podstawy do odebrania jej statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium. Wyjaśnienia wymaga zwłaszcza kwestia daty rozwiązania umowy tj. od 09.01.2007r. w kontekście daty aneksu do umowy o odbywaniu przygotowania zawodowego tj. 06.02.2007r. Powyższe uzasadnia stwierdzenie, ze organ I instancji naruszył przepis artykułu przepis 77 § 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), który stanowi, iż rozpatrując sprawę organ administracji publicznej jest zobowiązany w wyczerpujący sposób zabrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a organ odwoławczy uchybienia tego nie dostrzegł. Drugim uchybieniem jakie mogło mieć wpływ na wyniki postępowania jest naruszenie przez organy art. 10 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem stronie należy zapewnić czynny udział w każdym stadium postępowania, a także umożliwić wypowiedzenie się w kwestii zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Obowiązek ten w postępowaniu administracyjnym przekłada się na prawo strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Brak jest w aktach sprawy dowodu świadczącego o wypełnieniu tego obowiązku przez organ I instancji. Wojewoda rozpatrując sprawę w II instancji nie odniósł się w jakikolwiek sposób do tego naruszenia. Zgodnie z wyrokiem NSA wydanym 05.06.2006r. I OSK 911/05 LEX nr 266267 naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu jest podstawą do uchylenia decyzji o ile to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu należy przywołać art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiący, iż w sytuacji gdy okoliczności faktyczne zostały ustalone w postępowaniu w którym strona nie miała możliwości wzięcia udziału w postępowaniu ani wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów przed wydaniem decyzji, okoliczności takich nie uznaje się ze udowodnione i nie powinno się ich brać pod uwagę. Podsumowując rozważania - organy administracyjne tj. Starosta Powiatu i Wojewoda działający w sprawie jako organ odwoławczy dopuściły się naruszenia norm proceduralnych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Dotyczy to zarówno zasady czynnego udziału stron w postępowaniu zawartej w art. 10 jak i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązującego organ do należytego wyjaśnienia sprawy. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji, uznając, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach orzeczono na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348).