III SA/Kr 676/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z dnia 26 kwietnia 2017 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję decyzji Prezydenta Miasta z dnia 16 grudnia 2016 r. nr [...] odmawiającej przyznania E. K. (dalej: "skarżącej") świadczenia wychowawczego na dziecko -córkę K. K. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Skarżąca w dniu 15 grudnia 2016 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę K. K. Podała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje jedynie z córką. Skarżąca oświadczyła też, że w jej przypadku nastąpiła utrata dochodu w związku z faktem, że od 1 października 2016 r. utraciła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę w wysokości 400 zł miesięcznie. Zgodnie z informacją Naczelnika Urzędu Skarbowego, dochód skarżącej w 2014 r. roku wyniósł [...] zł netto oraz [...]zł tytułem alimentów. Decyzją z dnia 16 grudnia 2016 r. Prezydent Miasta odmówił skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko. Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że dochód w przeliczeniu na członka rodziny skarżącej wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł = [...] zł : 2), czyli przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko (800,00 zł). W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że nastąpiło zmniejszenie dochodu jej rodziny wskutek odmowy wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego od miesiąca października 2016 r. w wysokości 400 zł miesięcznie, co w ocenie skarżącej winno być uznane jako dochód utracony. Skarżąca podała też, że od dnia 31 grudnia 2016 r. wygasła jej umowa o pracę i nie została przedłużona, wskutek czego nie posiada aktualnie stałego źródła dochodu i otrzymuje się z pomocy socjalnej i świadczenia chorobowego ponieważ pozostaje na zwolnieniu lekarskim z powodu niezdolności do pracy. W toku postępowania przed organem odwoławczym, wezwano skarżącą o złożenie do akt sprawy dokumentu potwierdzającego nabycie uprawnienia do Sygn. akt III SA/Kr 676/17 świadczenia chorobowego i o wysokości osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeśli dochód ten jest uzyskiwany w okresie na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Wzywając skarżącą organ odwoławczy nie określił czy chodzi o podanie kwoty brutto czy netto osiągniętego dochodu. W odpowiedzi na wezwanie organu skarżąca przedłożyła zaświadczenie z ZUS (k. [...]) o wypłaconych zasiłkach z ubezpieczenia społecznego z którego wynika, że miesiącu lutym 2017 r skarżąca otrzymała zasiłek chorobowy w wysokości [...] zł, bez wskazania czy jest to kwota netto czy brutto. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 20116 r., póz. 195) oraz wskazano, że w skład rodziny skarżącej poza nią samą wchodzi jej córka –K. K. Organ odwoławczy stwierdził, że ustalając dochód rodziny skarżącej, należało wziąć pod uwagę dochód osiągnięty w 2014 r. Dochód skarżącej w roku 2014 wyniósł łącznie [...] zł, jednak z uwagi na utratę zatrudnienia (z dniem 31 grudnia 2016 r.) dochodu tego nie uwzględnia się do obliczeń. Dochodem otrzymanym w roku 2014 były także świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł. Natomiast, jak wynika to z akt sprawy, w 2017 r. skarżąca uzyskała dochód, gdyż od stycznia 2017 r. otrzymuje zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia. Przyjęto zatem, że zgodnie z treścią art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci dochodem skarżącej uzyskanym w roku 2017 r. będzie kwota otrzymywanego zasiłku chorobowego, które otrzymała w miesiącu lutym 2017 r. w wysokości [...] zł. Ostatecznie przyjęto, że dochód rodziny skarżącej wyniósł w 2014 r. [...] zł, co w przeliczeniu na 12 miesięcy dało kwotę [...] zł. Do miesięcznego dochodu rodziny doliczono dochód uzyskany z tytułu zasiłku chorobowego w kwocie [...] zł. zatem miesięczny dochód rodziny obliczono na kwotę [...] zł co daje na osobę (2 osoby) dochód w wysokości [...] zł. Kwota ta przekracza ustawowe Sygn. akt III SA/Kr 676/17 kryterium dochodowe warunkujące możliwość przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Organ odwoławczy uznał też, że nie jest uzasadnione żądanie przyjęcia do podstawy obliczeń dochodu, utraty dochodu z tytułu otrzymywanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Pozycja taka nie jest ujęta bowiem w art. 2 pkt 20 cyt. ustawy, a zawarty tam katalog "dochodów utraconych" jest zamknięty. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzuciła organowi odwoławczemu brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego poprzez brak ustalenia, czy kwota zasiłku chorobowego, który skarżąca uzyskała w lutym 2017 r., stanowiła kwotę netto czy brutto. Do skargi dołączyła zaświadczenie ZUS, z którego wynika, że w lutym 2017 r. otrzymała zasiłek chorobowy w kwocie [...] zł brutto co stanowi [...] zł netto. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., póz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., póz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Stwierdzenie, że zaskarżony akt (decyzja lub postanowienie) został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia tego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady nie jest Sygn. akt III SA/Kr 676/17 związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję i przyczyny wzruszenia aktów organów administracji publicznej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 kwietnia 2017 r., o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na K. K. narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie w całości. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 4 ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie to przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 2 i 3). Warunkiem przyznania świadczenia na pierwsze dziecko jest osiąganie przez rodzinę dochodu w przeliczeniu na osobę nieprzekraczającego kwoty 800 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, wówczas warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego jest osiąganie przez rodzinę dochodu w przeliczeniu na osobę nieprzekraczającego kwotę 1200 zł (art. 5 ust. 4 ustawy). Skarżąca na żadnym etapie postępowania administracyjnego ani też w toku postępowania przed sądem administracyjnym nie twierdziła i nie wykazywała, że jej małoletnia córka jest dzieckiem niepełnosprawnym. Stąd też wobec niej miał zastosowanie próg dochodowy określony w art. 5 ust. 3 ustawy wynoszący 800 zł. Przy czym podkreślić należy, iż pierwszy okres na który jest przyznawane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. ( art. 48 ust. 1 w zw. Sygn. akt III SA/Kr 676/17 z art. 58 ustawy). W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na powyższy okres rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. W odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, ustawa definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, a przy dochodzie odsyła do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1, 2 i 4 ustawy). Na mocy art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., póz. 1518; dalej jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych") ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. póz. 361, z późn. zm.),pomniejszonej o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych/składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne; b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne; c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przez dochód rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy), a przez dochód członka rodziny przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 ustawy). Zaznaczyć należy również, że prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu ( art. 48 ust. 1 ustawy). Definicja pojęcia "utrata dochodu" została zawarta w art. 2 pkt 19 Sygn. akt III SA/Kr 676/17 ustawy i oznacza to utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. póz. 584, ze zm.), f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych, h) utratą świadczenia rodzicielskiego, i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. póz. 572, ze zm.). Z kolei zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 20 ustawy uzyskanie dochodu -oznacza uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego, h) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, i) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym. Sygn. akt III SA/Kr 676/17 Wprowadzenie do ustawy pojęć dochodu utraconego i uzyskanego służy urealnieniu dochodu rodziny/wnioskodawcy w dacie przyznawania świadczeń. Ustawodawca bowiem przy ustalaniu kryterium dochodowego jako bazę traktuje rok poprzedzający rok świadczeniowy (art. 2 pkt 2 ustawy). Z uwagi jednak na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Celem szeregu unormowań zawartych w ustawie, zwłaszcza w art. 7 jest ustalenie dochodu osoby ubiegającej się o pomoc państwa oraz jej rodziny wprawdzie w oparciu o dane z roku kalendarzowego poprzedzającego okres na jaki ustalane jest prawo, jednakże w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom dochodu takiej osoby oraz członków jej rodziny, l tak zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 3 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W realiach kontrolowanej sprawy organ odwoławczy zasadnie wziął pod uwagę utratę dochodu skarżącej w związku z utratą zatrudnienia. Nie mniej jednak przy uwzględnianiu uzyskania dochodu (zasiłku chorobowego) organ wziął pod uwagę kwotę wynikającą z zaświadczenia ZUS z dnia 19 kwietnia 2017 r.(k. [...]) w wysokości [...] zł, nie wyjaśniając czy podana została kwota brutto czy netto. Jednocześnie Podkreślić należy, że organ odwoławczy wzywając skarżącą do przedłożenia dokumentu obrazującego wysokość uzyskiwanego dochodu (k. [...]) nie wskazał czy chodzi o podanie kwoty netto czy brutto. Sygn. akt III SA/Kr 676/17 Tymczasem z treści powołanego wyżej art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, który znajduje w niniejszej sprawie zastosowanie za pośrednictwem art. 2 ustawy wynika, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to (po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób) min. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. póz. 361, z późn. zm.), pomniejszonej o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zasiłek chorobowy jako przychód z tzw. innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 i 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlega opodatkowaniu tym podatkiem, a zatem mając na uwadze treść cyt. wyżej przepisu należy wziąć pod uwagę kwotę zasiłku chorobowego netto. W związku z powyższym w ocenie Sądu organ drugiej instancji uchybił zasadom przewidzianym w art. 7, art. 77 i 80 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia czy podana w zaświadczeniu ZUS z dnia 19 kwietnia 2017 r. kwota zasiłku chorobowego uzyskanego przez skarżącą w lutym 2017 r. jest kwotą netto czy brutto. Takie ustalenie miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem wzięcie pod uwagę kwoty netto sprawi, że dochód na członka rodziny skarżącej nie przekroczy 800 zł. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy zobowiązany będzie wziąć pod uwagę przedstawione wyżej stanowisko Sądu. Reasumując, Sąd stwierdza, że wydając zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia przepisów prawa procesowego poprzez brak prawidłowego określenia dochodu rodziny skarżącej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c uchylił zaskarżoną decyzję.