III SA/Kr 697/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Molczyk (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2014 r. sprawy ze skargi D. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego skargę oddala. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia 19 lutego 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 61a oraz art. 144 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2014 r. znak [...] o odmowie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach: W dniu 27 grudnia 2013 r. D. N. (dalej: skarżący) złożył wniosek o przeprowadzenie rozgraniczenia pomiędzy działkami nr [...] oraz [...] położonymi w Z, wskazując, że jest właścicielem działki nr [...]. Skarżący wskazał, że postępowanie o rozgraniczenie pomiędzy wyżej wymienionymi działkami zostało przeprowadzone w 2008 r., jednak w jego przekonaniu "postanowienie o rozgraniczeniu zostało błędnie wydane", czego dowodem jest postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Skarżący wskazał również, że "prośba o ponowne rozgraniczenie została odrzucona przez Sąd Rejonowy" z powodu niedochowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Także właścicielka działki nr [...] Z. C. wyraża chęć doprowadzenia "stanu granic pomiędzy wskazanymi działkami do poprawnej postaci". Postanowieniem z [...] 2014 r. Burmistrz Miasta i Gminy odmówił wszczęcia postępowania mającego na celu rozgraniczenie nieruchomości położonej w K gmina O, oznaczonej nr ewid. [...] o pow. 0,2798 ha, dla której założona jest księga wieczysta nr [...], zapisanej w operacie ewidencji gruntów pod poz. rej. [...] jako własność D. N., z działką sąsiednią nr [...] o pow. 0,2799 ha, położoną w K gmina O, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], zapisaną w operacie ewidencji gruntów obrębu K pod poz. rej. [...] jako własność Z. C. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ wskazał, że w tym samym przedmiocie wszczęto i zakończono postępowanie administracyjne rozgraniczeniowe. Decyzją nr [...] z dnia [...] 2007 r. postępowanie rozgraniczeniowe zostało umorzone w części dotyczącej m.in. przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] i na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przekazane z urzędu do rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy, który wydał w dniu 23 października 2008 r. w sprawie o sygn. [...] postanowienie w sprawie przebiegu granicy między innymi pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]. Zdaniem organu w tej sytuacji, skoro sprawa została uprzednio rozstrzygnięta orzeczeniem sądu, prowadzenie postępowania administracyjnego jest niedopuszczalne. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w dniu 27 stycznia 2014 r. pismo zatytułowane jako odwołanie wskazując, że rozgraniczenie pomiędzy działkami nr [...] i [...] odbyło się w 2008 r., jednakże później okazało się, że aktualna granica nie odpowiada faktycznemu stanowi prawnemu, gdyż w szczególności powierzchnia działki nr [...] została zmniejszona o 2 ary, a powierzchnia działki nr [...] o 2 ary powiększona. Postanowieniem nr [...] z dnia 19 lutego 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 61a oraz art. 144 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2014 r. znak [...] o odmowie wszczęcia postępowasnia rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że przedmiot prowadzonego wcześniej postępowania rozgraniczeniowego jest tożsamy z przedmiotem wniosku złożonego o ponowne rozgraniczenie, co stanowi w sposób oczywisty przeszkodę do wszczęcia postępowania. Pismem z dnia 24 marca 2014 r. D. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie prawa materialnego to jest art. 29 i 30 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r., nr 193, poz. 1287 ze zm.) oraz naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na jego rzecz od strony przeciwnej kosztów postępowania. Skarżący wskazał, że nabył prawo własności działki nr [...] na podstawie umowy darowizny z dnia 19 stycznia 2009 r., zaś Z. C. nabyła prawo własności działki nr [...] na podstawie umowy darowizny z dnia 23 kwietnia 2009 r., a zatem właścicielami działek podlegających rozgraniczeniu są obecnie inne osoby, co wyklucza stan tożsamości sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i brak jest podstaw uzasadniających jego uchylenie. W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że procesową podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 61a k.p.a. Zgodnie z § 1 powyższego przepisu organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, na przykład gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (tak m.in. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z 5 lutego 2013 r., VII SA/Wa 1163/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnioną przyczyną, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte, jest zatem w szczególności okoliczność, że sprawa została już uprzednio rozstrzygnięta. Należy również podnieść, że skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., II SA/Ol 983/11, Lex nr 1094438). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 23 października 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. [...] ustalono przebieg granicy pomiędzy spornymi działkami. Prawomocne orzeczenie sąd ma ten skutek, że wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy organy państwowe i organy administracji publicznej (art. 365 § 1 k.p.c.). Organ właściwy do prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego jest zatem związany prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego, który ustalił już przebieg granicy. W orzecznictwie sądowym niekwestionowane jest stanowisko, że niemożliwe jest ustalenie w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym innego przebiegu granicy, niż uczynił to sąd powszechny w postępowaniu cywilnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 września 2010 r., I OSK 1457/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe w niniejszej sprawie nie mogło być prowadzone, bowiem kwestia ustalenia spornych granic została już prawomocnie rozstrzygnięta orzeczeniem sądu powszechnego, co wyłącza możliwość innego ustalenia tej granicy przez organ administracji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., II SA 574/00 i z dnia 16 marca 1998 r., II SA 1407/97), to niedopuszczalne było wszczęcie kolejnego postępowania o rozgraniczenie. Żądanie strony dotyczy bowiem sprawy, która nie podlega już rozstrzygnięciu co do jej istoty przez organ administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 1990 r., II SA 1240/89, ONSA 1990, Nr 1, poz. 16). Nie zmienia powyższych ustaleń fakt, iż po dokonaniu przez Sąd Rejonowy ustalenia przebiegu granicy nastąpiły zmiany podmiotowe w zakresie prawa własności działek podlegających rozgraniczeniu. Należy bowiem podnieść, że nowi właściciele nieruchomości nabyli prawo ich własności w granicach, w jakich przysługiwało ono ich poprzednikom prawnym, zgodnie z regułą nemo plus iuris ad alium transferre potest quam ipse habet (nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej praw, aniżeli sam posiada). Trafnie podniósł organ w odpowiedzi na skargę, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z nowym, wynikłym na skutek zmiany stanu faktycznego sporem granicznym, co mogłoby uzasadniać prowadzenie kolejnego postępowania o rozgraniczenie. Ze stanowiska skarżącego, prezentowanego zarówno we wniosku o wszczęcie postępowania, jak i w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji (mylnie zatytułowanym jako odwołanie) oraz skardze do sądu administracyjnego wynika, że skarżący kwestionuje rozstrzygnięcie wydane przez Sąd Rejonowy w sprawie [...], a złożenie wniosku do organu administracji było spowodowane tym, że skarżący utracił – w skutek niedochowania terminu – możliwość kwestionowania orzeczenia sądu w trybie skargi o wznowienie postępowania sądowego. Powyższe okoliczności nie wskazują na powstanie nowego sporu co do przebiegu granicy, mającego innego źródło niż to, które stało się przyczyną prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją o jego umorzeniu, a w konsekwencji postanowieniem Sądu Rejonowego z 23 października 2008 r. Jak już wyżej wspomniano, na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, a to oznacza, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Tym samym organ nie mógł naruszyć przepisów art. 29 i 30 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, gdyż te regulacje nie miały w niniejszej sprawie zastosowania. Organ nie naruszył także wskazanych przez skarżącego w skardze przepisów postępowania, a w szczególności reguł prowadzenia tego postępowania zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie miała bowiem okoliczność nie budząca wątpliwości, to jest fakt, iż postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące działek objętych wnioskiem zostało przeprowadzone i zakończone orzeczeniem Sądu Rejonowego. Organ nie był uprawniony do badania kwestii związanych z przebiegiem granicy między działkami, gdyż ta kwestia została uprzednio rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem sądu, a z treści wniosku i późniejszych pism procesowych skarżącego nie wynikało, aby doszło do powstania nowego sporu granicznego po wydaniu przez Sąd Rejonowy prawomocnego postanowienia z dnia 23 października 2008 r. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a w szczególności nie narusza art. 61a k.p.a., a co za tym idzie skarga nie mogła zostać uwzględniona. Mając na uwadze powyższe, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.