III SA/Kr 704/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 1 marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania skargę oddala. Powiatowy Inspektor Sanitarny, postanowieniem nr [...], z dnia [...] 2020 r., znak: [...], odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wydania zezwolenia na ekshumację szczątków S. P. zmarłej w 1976 r. oraz P. P. zmarłego w 1935 r., pochowanych w grobie murowanym na Cmentarzu Komunalnym [...] w K przy ul. R, celem przeniesienia szczątków do grobowca zlokalizowanego na cmentarzu komunalnym przy ul. G we W. W uzasadnieniu organ wskazał, że występująca z wnioskiem o ekshumację M. M. (dalej: skarżąca), nie mieści się w kręgu osób, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1947, dalej: u.c.c.z.), uprawnionych do pochowania zwłok ww. osób, a tylko te osoby, zgodnie z art. 15 ust.1 pkt 1 wskazanej ustawy, mogą wystąpić z wnioskiem o ekshumację. Organ podał Także, że zgodnie z ugruntowanym poglądem judykatury, w przypadku braku najbliższej rodziny do wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie na ekshumację, konieczne jest rozstrzygnięcie o prawie podmiotowym przez sąd powszechny. Ponadto szczególny charakter żądania ekshumacji, wymaga również stwierdzenia, że w konkretnym przypadku zachodzą okoliczności istotne i usprawiedliwiające wystąpienie z wnioskiem o ekshumacje, w związku z nadrzędnym znaczeniem zasady niezakłócania miejsca spoczynku zmarłych. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji skarżąca zarzuciła organowi: 1. uznanie, że nie przysługuje jej status strony i na podstawie jej wniosku nie mogło zostać wszczęte niniejsze postanowienie, 2. dokonanie nieprawidłowej wykładni wyroku Sądu Okręgowego z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. [...], 3. uznanie, że jej wniosek nie był należycie umotywowany, i brak podjęcia przez organ z urzędu czynności w celu wyjaśnienia strefy motywacyjnej skarżącej. Postanowieniem nr [...], z dnia 1 marca 2021 r., znak: [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg sprawy. Podał, że wniosek skarżącej o wydanie zgody na ekshumację wpłynął do organu I instancji w dniu 21 września 2020 r. oraz, że w dniu 12 listopada 2020 r. organ I instancji wezwał skarżącą do uzupełnienia tego wniosku przez: wskazanie danych (imię i nazwisko, adres zamieszkania, stopień pokrewieństwa, powinowactwa) wszystkich żyjących uprawnionych do pochowania ś.p. S. i P. P., na podstawie przepisów art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych lub też wykazanie, że jest osobą, która pochowała ww. osoby lub dysponuje złożonymi przez każdą z tych osób oświadczeniami woli, bądź oświadczeniami złożonymi przez osoby im najbliższe, za ich życia, z których wynikałoby jej uprawnienie do pochowania wraz z ewentualną ekshumacją zwłok lub szczątków tych osób. Pismem z dnia 18 grudnia 2020 r. skarżąca wniosła odpowiedź na wezwanie organu. Zdaniem organu odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie organ I instancji prawidłowo zastosował art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.), zgodnie z którym, jeżeli żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 15 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, ekshumacja zwłok i szczątków może być dokonana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok, za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego. Z kolei osobami uprawnionymi do pochowania zwłok, w świetle art. 10 ust. 1 ww. ustawy są członkowie najbliższej pozostałej rodziny osoby zmarłej, a mianowicie: małżonek, krewni zstępni, krewni wstępni, krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa, powinowaci w linii prostej do 1 stopnia. Wskazał też, że stosowanie do art. 28 k.p.a., stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Dalej organ odwoławczy podał, że przyczynę odmowy wszczęcia postępowania stanowi fakt, że skarżącą nie jest osobą spokrewnioną, ani spowinowaconą ze zmarłymi w stopniu określonym w art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, a w konsekwencji nie jest stroną postępowania w sprawie o wydanie decyzji we wnioskowanym zakresie. Zdaniem organu, przepisy art. 10 i 15 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, należy interpretować zgodnie z ich gramatycznym brzmieniem. Pominięcie w postępowaniu administracyjnym części osób uprawnionych, spowoduje bowiem w konsekwencji, brak uzyskania ich zgody na ekshumację, co stanowi naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Organ podał, że prawo osobiste jednostki do oddawania kultu zmarłemu, musi być postrzegane przez pryzmat ochrony pomięci tej osoby i prawa do kultywowania pamięci innych osób uprawnionych. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu dokonania nieprawidłowej wykładni wyroku Sądu Okręgowego z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. [...], organ wskazał, że wyrok ten dotyczył ustalenia skarżącej dysponentem grobowca, w szczególności prawa do decydowania o przeznaczeniu wolnych miejsc w grobie, o sposobie zagospodarowania grobowca, załatwiania wszelkich spraw z Zarządem Cmentarzy Komunalnych oraz prawa oddawania kultu zmarłym. Organ wyjaśnił, że na prawo do grobu składają się zarówno uprawnienia o charakterze osobistym jak i majątkowym. Elementy osobiste prawa do grobu, mają charakter przeważający i są związane z określoną osobą, a jako prawa osobiste są niezbywalne i niedziedziczne. Z tego względu w zasadzie prawo do grobu jest tylko jednym z samoistnych praw majątkowych, co do którego nie ma zakazu ustawowego jego zbywalności, ani wyłączenia od dziedziczenia tylko wtedy, gdy miejsce na cmentarzu zostało nabyte i grób został urządzony przez osobę pozostającą przy życiu i jest wolny, tj. nikt nie został w nim pochowany. Jeżeli natomiast w grobie spoczywają już zwłoki określonej osoby uprawnionej do pochowania, to na skutek pochówku następuje zdominowanie uprawnień niemajątkowych i w związku z czym dopuszczalność rozporządzenia prawem do grobu wygasa. Organ odwoławczy wskazał też, że organ I instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do ustalenia okoliczności faktycznych sprawy. W tym celu, między innymi, wystosował do skarżącej wezwanie do uzupełnienia wniosku. Mimo powyższego skarżąca nadal, w piśmie z dnia 18 grudnia 2020 r., nie wykazała spełnienia niezbędnych przesłanek, które mogłyby usprawiedliwiać jej wystąpienie z wnioskiem o wydanie zezwolenia na dokonanie ekshumacji. Organ podał również, że uzasadnienie załączonego do wniosku wyroku Sądu Okręgowego Wydział I Cywilny z dnia 17 czerwca 2020 r., sygn. [...], oddalającego powództwo skarżącej przeciwko Gminie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, jednoznacznie wskazuje na brak ważnych powodów, które mogłyby usprawiedliwiać wystąpienie z żądaniem dokonania ekshumacji. W skardze na postanowienie Inspektora Sanitarnego, skarżąca wniosła o uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaskarżonego postanawiania, a nadto zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia: 1. art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych przez jego błędną wykładnię i uznanie, że prawo pochowania zwłok, może służyć jedynie osobom, które zostały wymienione w tym przepisie, podczas gdy, jak wskazuje się w orzecznictwie, przepis ten, co do zasady należy do prawa publicznego i nie reguluje wprost problematyki dóbr osobistych, a tym samym nie należy całkowicie wykluczyć sytuacji, w której dobro osobiste w postaci kultu pamięci osoby zmarłej, a co za tym idzie, także prawo pochowania jej zwłok, będzie służyło osobie, która w ogóle nie jest wymieniona w tym przepisie, 2. art. 15 ust. 1 ww. ustawy, przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżącej nie przysługuje prawo do żądania zgody na ekshumację zwłok S. i P. P., które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy, ponieważ wprost doprowadziły do odmowy przyznania skarżącej przymiotu strony niniejszego postępowania i do wydania rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji, i naruszenie także art. 28 k.p.a., 3. art. 7 i art. 77 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez organ II instancji podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a mianowicie do wyjaśnienia sfery motywacyjnej skarżącej co do złożenia wniosku, a tym samym przez zobowiązanie skarżącej do złożenia dodatkowych wyjaśnień ponad to jakie zostały zawarte we wniosku wszczynającym postępowanie, 4. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w sposób który nie wyjaśnia wszystkich wątpliwości o charakterze faktycznym i prawnym, które wiążą się z rozstrzygnięciem niniejszej sprawy, a skupienie się w uzasadnieniu na rzeczach irrelewantnych i niespornych z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych prawo pochowania zwłok ludzkich ma najbliższa pozostała rodzina osoby zmarłej, a mianowicie: 1) pozostały małżonek(ka); 2) krewni zstępni; 3) krewni wstępni; 4) krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa; 5) powinowaci w linii prostej do 1 stopnia. Prawo pochowania zwłok osób wojskowych zmarłych w czynnej służbie wojskowej przysługuje właściwym organom wojskowym w myśl przepisów wojskowych. Prawo pochowania zwłok osób zasłużonych wobec Państwa i społeczeństwa przysługuje organom państwowym, instytucjom i organizacjom społecznym. Prawo pochowania zwłok przysługuje również osobom, które do tego dobrowolnie się zobowiążą. Następnie z art. 15 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych wynika, że ekshumacja zwłok i szczątków może być dokonana: 1) na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego; 2) na zarządzenie prokuratora lub sądu; 3) na podstawie decyzji właściwego inspektora sanitarnego w razie zajęcia terenu cmentarza na inny cel. W myśl art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 k.p.a. stosuje się odpowiednio. W ocenie Sądu organy słusznie przyjęły, że skarżąca w tej sprawie nie posiada statusu strony postępowania administracyjnego. Poza sporem stron postępowania sądowoadministracyjnego pozostaje okoliczność, że skarżąca nie należy do kręgu osób wskazanych w art. 10 ust. 1 u.c.c.z., co znalazło odzwierciedlenie w oświadczeniach złożonych przez skarżącą. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że "ustawodawca nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że ekshumacja zwłok może być dokonana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok (por. art. 15 ust. 1 pkt 1 u.c.c.z.). Krąg tych osób został zaś wskazany w art. 10 ust. 1 u.c.c.z." (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1150/17, LEX nr 2464978). Wobec tego zasadnie organy uznały, że skarżąca nie jest osobą uprawnioną do wszczęcia postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody przez organy inspekcji sanitarnej na ekshumację zwłok, a tym samym nie może mieć w tym postępowaniu statusu strony. Istotnym jest, że dokonanie tego ustalenia przez organ I instancji było możliwe już w oparciu o treść wniosku o ekshumację zwłok lub szczątków ludzkich w celu ich pochowania w innym miejscu, złożonego przez skarżącą w dniu 3 września 2020 r. Skarżąca zarzuciła, że organy winny były uznać, iż jest osobą uprawnioną do pochowania zwłok S. P. i P. P., argumentując że właściwa wykładnia przepisu art. 10 ust. 1 u.c.c.z. powinna prowadzić do wniosku, że prawo do pochowania zwłok, może także przysługiwać innym osobom, niewymienionym w tym przepisie. Należy zwrócić uwagę, że w art. 10 ust. 1 u.c.c.z. wskazano, że prawo pochowania zwłok przysługuje również osobom, które do tego dobrowolnie się zobowiążą. Będą to osoby, których nie można zaliczyć do kategorii najbliższej pozostałej rodziny osoby zmarłej. Konsekwencją tego jest znaczne poszerzenie kręgu osób, które w praktyce mogą być uprawnione do pochowania zwłok. Pomiędzy osobami będącymi członkami najbliższej rodziny, a pozostałymi osobami, które powołują się na uprawnienie do pochowania zwłok, może powstać spór cywilnoprawny odnośnie tego, komu to uprawnienie przysługuje, który to spór może zostać rozstrzygnięty wyłącznie przez właściwy sąd powszechny. W przypadku gdy spór ten zostanie rozstrzygnięty na korzyść osoby spoza kręgu najbliższej rodziny, to osoba ta dysponując prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego, będzie uprawniona do pochowania zwłok. W orzecznictwie sądów powszechnych istnieje rozbieżność poglądów odnośnie tego, w oparciu o jakie kryteria należy przyjmować pierwszeństwo w zakresie uprawnienia do pochowania zwłok. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, że "możliwość pojawienia się sprzeczności między dobrami osobistymi osób bliskich zmarłego sprawia, że konieczne staje się znalezienie kryteriów ich usuwania, co z reguły oznacza konieczność określenia pierwszeństwa dóbr jednych osób w stosunku do drugich. W odniesieniu do uprawnienia do pochowania zmarłego wyrażony został pogląd, zgodnie z którym o pierwszeństwie tym decyduje art. 10 ust. 1 u.c.ch.z., który ustala kolejność osób uprawnionych do pochowania zwłok, przy czym prawo pochowania zwłok danej osoby przysługuje osobie wymienionej w dalszej kolejności (np. krewnym w linii bocznej) dopiero wtedy, gdy brak jest osoby wymienionej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta prawa tego nie chce lub nie może wykonać (zob. wyr. SN z 25 września 1972 r. II CR 353/72, OSNC 1973, Nr 6, poz. 109; podobnie wyr. SN z 11 listopada 1976 r. II CR 415/76). Z drugiej strony, w orzecznictwie reprezentowane jest także stanowisko, zgodnie z którym wymieniony przepis nie zastrzega na rzecz pewnych osób prawa pochowania zwłok z pierwszeństwem przed prawem innych osób, a stanowi jedynie o tym, komu przysługuje prawo (wyr. SN z 7 czerwca 1966 r., I CR 346/65). Zgodnie z innym poglądem kolejność określona w art. 10 ust. 1 u.c.ch.z. ma pewne znaczenie, jednak okoliczności faktyczne sprawy, a w szczególności relacje zmarłego przed śmiercią z poszczególnymi osobami wymienionymi w tym przepisie, a także wyrażona przez niego wola co do miejsca i rodzaju pochówku mogą przemawiać za przyznaniem pierwszeństwa prawom innym członków rodziny niż ci, którzy zostali wymienieni w przepisie w pierwszej kolejności (zob. wyr. SN z 23 maja 1975 r., II CR 193/75)." (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. II CSK 30/19, LEX nr 3082395). Jak już powyżej wskazano, do rozstrzygnięcia tego rodzaju sporu jest właściwy wyłącznie sąd powszechny. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, że w pewnych przypadkach prawo do pochowania przez osobę z kręgu najbliższej rodziny może w ogóle nie powstać. Przykładowo Sąd Najwyższy uznał, że prawo to nie powstało na rzecz córki zmarłej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 1982 r., sygn. IV CR 171/82, OSNC 1983/1/12). Z powyższych uwag wynika, że ocena komu przysługuje prawo do pochowania zwłok, czy prawo to w ogóle powstało na rzecz konkretnie wskazanej osoby, a także jak kształtuje się zagadnienie pierwszeństwa w wykonywaniu tego prawa, winna być dokonywana w każdym przypadku odrębnie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano: "co się tyczy zakresu prawa do pochowania, to już sama możliwość ekshumacji usprawiedliwia wniosek, że prawo do pochowania nie wygasa z momentem pochowania zwłok. Dlatego też zakres tego prawa obejmuje również domaganie się ekshumacji w celu pochowania zwłok w innym stosownym miejscu. Z tego, co powiedziano wyżej, wynika, że prawo do pochowania stanowi jedno z praw podmiotowych osobistych w rozumieniu art. 11 p.o.p.c." (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 1965 r., sygn. I CR 464/64, OSNC 1965/10/171). Z twierdzeń skarżącej wynika, że P. P. zmarł w 1935 r. a S. P. w 1976 roku, natomiast skarżąca urodziła się po świeci obu tych osób, w 1978 r. Konsekwencją zatem jest to, że osoby zmarłe, zostały pochowane przed narodzinami skarżącej, przez inną lub inne osoby. Należy zatem przyjąć, że prawo do pochowania zwłok powstało na rzecz innej osoby (innych osób). Jest również pewnym, że osoba uprawniona (osoby uprawnione) do pochowania, nie podjęła działania, którego skutkiem byłaby ekshumacja P. P. i S. P. Jak już powyżej wskazano, skarżąca nie należy do kategorii osób będących najbliższą pozostałą rodziną osoby zmarłej, wskazanej w art. 10 ust. 1 u.c.c.z. Brak jest także podstaw do przyjęcia, że skarżąca jest osobą, która dobrowolnie zobowiązała się do pochowania zwłok P. P. i S. P., co wynika już z tego, że skarżąca się na tę okoliczność nie powołała. Skarżąca zarzuciła, że organy nie uwzględniły prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt [...], ustalającego prawo skarżącej do dysponowania grobem murowanym stałym (grobowcem) zlokalizowanym na Cmentarzu [....] w K oraz prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 17 czerwca 2020 r., sygn. akt [...], oddalającego powództwo o zobowiązanie Gminy do złożenia oświadczenia woli. Z sentencji wyroku z dnia 17 grudnia 2015 r. nie wynika aby skarżącej przysługiwało uprawnienie do ekshumacji osób pochowanych w grobie, w tym ekshumacji P. P. i S. P. Należy zwrócić uwagę, że część osób pochowanych w grobie, należy względem skarżącej do kategorii osób wymienionych w art. 10 ust. 1 u.c.c.z., natomiast P. P. i S. P. do tej kategorii nie należą. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że ustalone przez sąd powszechny prawo do grobu ma jednolitą treść względem wszystkich osób pochowanych w grobie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, że prawo do grobu może występować w pełnym zakresie, bądź też być ograniczone do pewnych tylko czynności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. III CSK 84/15, LEX nr 1992040). Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że ekshumacja winna mieć miejsce wyjątkowo. Przykładowo Sąd ten wyraził pogląd, że "Sąd Najwyższy konsekwentnie dąży do maksymalnego ograniczenia stosowania tego środka jako ochrony dóbr osobistych, w imię dobra co najmniej równorzędnego jakim jest niezakłócanie spokoju osób zmarłych oraz ich najbliższych, dla których ekshumacja stanowi niewątpliwie przeżycie wyjątkowo traumatyczne. Ekshumacja może być zatem orzeczona tylko wtedy, gdy szczególne względy ochrony dóbr osobistych za tym przemawiają, regułą jest bowiem, że powinna zwyciężyć zasada niezakłócania spokoju zmarłych w zetknięciu z brakiem zgody osoby uprawnionej na pochowanie określonych zwłok (porównaj między innymi wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 1998 r. I CKN 729/97 i z dnia 29 stycznia 2003 r. I CKN 1453/00, nie publ.)" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. III CSK 84/15, LEX nr 1992040). Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 czerwca 2020 r. stwierdził, że "powódka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie powołała w pozwie żadnych ważnych powodów, które mogłyby usprawiedliwiać wystąpienie z żądaniem dokonania ekshumacji. Istnienia takich okoliczności nie wykazała również w dalszym toku postępowania". Dodać należy, że Sąd Okręgowy w tej sprawie wskazał w uzasadnieniu wyroku, że "wyrokiem z 17 grudnia 2015 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy ustalił, że powódce M. M. przysługuje prawo do dysponowania grobem murowanym stałym, zlokalizowanym na Cmentarzu [...] w K, kwatera [...], rząd wschodni, grób nr [...]". Wynika z tego, że Sąd Okręgowy nie uznał za słuszny, argumentu skarżącej zawartego w skardze, że już z samego faktu wydania wyroku w sprawie o ustalenie prawa do dysponowania grobem wynika uprawnienie do ekshumacji zwłok. Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest również okoliczność, że zamiarem skarżącej nie jest przeniesienie szczątków wnioskowanych osób w miejsce umożliwiające jej osobiste sprawowanie kultu osób zmarłych ze względu na jej miejsce zamieszkania, skarżąca nie wnioskuje bowiem o przeniesienie w/w do Singapuru, gdzie mieszka, ale do W. Podawany natomiast przez skarżącą brak nr PESEL, wskazuje że nie mieszka ona w Polsce od ponad 20 lat, bowiem ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz ustawy o działalności gospodarczej (Dz.U. z 1997 r., nr 113, poz. 733), dotycząca obowiązku umieszczania w dowodzie osobistym "numeru ewidencyjnego Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL)", weszła w życie w dniu 1 stycznia 2001 r., co również nie wskazuje na to by miała ona zamiar osobistego sprawowania na terenie Polski kultu w/w osób zmarłych, skoro w Polsce nie mieszka od tak wielu lat, niemal całe swoje dorosłe życie (a być może nawet dłużej). Z kolei podnoszony przez skarżącą, zamiar sprawowania opieki nad grobem za pośrednictwem innej osoby, może być przez skarżącą realizowany przez zlecenie tych czynności podmiotom zawodowo świadczącym tego rodzaju usługi na rynku, bez ekshumacji szczątków zmarłych pochowanych w przedmiotowym grobie. Brak jest podstaw do przyjęcia, że organy naruszyły przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 pkt 6. Jak już powyżej wskazano bezspornym jest, że skarżąca nie należy do kręgu osób, które ustawa określa jako najbliższą pozostałą rodzinę osoby zmarłej. Następnie skarżąca nie przedstawiła orzeczenia sądu powszechnego uprawniającego skarżącą do dokonania ekshumacji, którego treścią rozstrzygnięcia byłyby związane organy. Już te okoliczności stanowiły podstawę do wydania przez organ I instancji postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Z tej też przyczyny organy nie były obowiązane do prowadzenia postępowania dowodowego, co czyni zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. bezpodstawnym. Następnie organy należycie uzasadniły powody, dla których uznały brak podstaw do wszczęcia postępowania w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.