III SA/Kr 709/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 11 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, córką i dwoma synami. Określając sytuacją majątkową rodziny podał, że należy do nich dom o powierzchni ok. 130 m2 w średnim standardzie oraz nieruchomość rolna o powierzchni poniżej 1 ha. Mają oszczędności na bieżące potrzeby, edukację i ewentualnie na ochronę zdrowia. Nie posiadają papierów wartościowych ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3 tys. euro. Synowi posiadają zobowiązania wobec PKO związane z korzystaniem z kredytu studenckiego w czasie nauki. Określając miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący ograniczył się do wzmianki, że on sam z umowy o pracę zarabia około średniej krajowej, żona jest bezrobotna, córka jako uczennica LO jest bez dochodu, synowie są zatrudnieni na umowę o pracę ale skarżący nie wie ile zarabiają. Przy tej okazji skarżący nadmienił, że "ma uzasadnione obawy, że podawanie danych osobowych bez ich zgody może naruszać artykuły ustawy o ochronie danych osobowych". Uzasadniając swoje starania skarżący podniósł, że pomimo przyzwoitych dochodów rodzina żyje skromnie lecz godnie. Niewielkich oszczędności nie chce i nie zamierza przeznaczać na procesowanie się z państwem na utrzymanie którego łozy jako podatnik. Skarżący utrzymuje że jego dochody nie pozwalają mu na korzystanie z firm prawniczych. Skarżący podnosi także, że synowie zgodnie z obowiązującym prawem zobowiązali się u swoich pracodawców w branży IT nie ujawniać osobom trzecim swoich dochodów. Dochody skarżącego są natomiast zmienne, zależne od kondycji finansowej firmy gdzie pracuje, wkładu pracy oraz miesiąca wypłaty wynagrodzenia. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych o ile – poza wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Oświadczeniu skarżącego nie można przypisać tej cechy. Skarżący zasłaniając się bowiem bezzasadnie niewiedzą na temat tego ile on sam konkretnie zarabia i otrzymuje do wypłaty oraz nadinterpretując zobowiązanie synów do zachowania w tajemnicy ich zarobków nie ujawnił wysokości dochodu gospodarstwa domowego. Poprzestając na ogólnikowych informacjach o posiadanych oszczędności nie ujawnił posiadanego majątku. Z przyczyn sobie tylko wiadomych nie ujawnił też stałych miesięcznych obciążeń związanych z utrzymaniem domu, choć jak sam twierdzi "pomimo przyzwoitych dochodów rodzina zdaniem skarżącego żyje skromnie. W takiej sytuacji przyznanie skarżącemu prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się bowiem temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.