III SA/Kr 728/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2013 r. nr [....] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Określając majątek podał, że należy do niego mieszkanie o powierzchni 52 m2 i posiada zasoby pieniężne w wysokości ok. 15 tyś. zł. Do żony należy natomiast samochód osobowy o wartości ok. 30 tyś. zł. Stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego oszacował łącznie na 5300 zł. Uzasadniając swoje starania ograniczył się do stwierdzenia, że od czterech lat jest na emeryturze a sprawa dotyczy zasad przestrzegania prawa a nie kwoty. Koszt wpisu 100 zł jest bowiem zdaniem skarżącego niewspółmierny do kwoty 50 zł opłaty. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie m.in. adwokata o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżący złożył oświadczenie, które jest wystarczające dla wyprowadzenia następujących wniosków. Po pierwsze skarżący jest osobą zamożną jak na polskie warunki. Gospodarstwo domowe skarżącego ma bowiem zapewnione wysokie stałe źródło dochodu w wysokości 5300 zł, swoje potrzeby bytowe zaspakaja we własnym mieszkaniu, dysponuje oszczędnościami szacowanymi na 15 tyś. zł i posiada dość drogi samochód o podawanej wartości ok. 30 tyś. zł. Po drugie, skarżący nie podjął nawet próby określenia jak kształtują się stałe miesięczne obciążenia gospodarstwa domowego związane z utrzymaniem mieszkania oraz opłaceniem mediów i innych należności. Skoro zaś sytuacja materialna skarżącego przedstawia się w ten sposób a równocześnie skarżący poniechał dokładniejszych wyjaśnień to przyznanie mu w takich warunkach prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego na koszt Skarbu Państwa nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.