III SA/Kr 729/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Krystyna Kutzner Sędziowie NSA Piotr Lechowski WSA Dorota Dąbek (spr.) po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 listopada 2007r. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 19.03.2002r., sygn. akt: [...] uchylone zostały decyzje Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części odmawiającej rozpoznania u J. M. schorzenia zawodowego uszkodzenia słuchu. Decyzją z dnia [....], znak: [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym ponownie odmówił J. M. rozpoznania choroby zawodowej, uszkodzenia słuchu. Po rozpatrzeniu odwołania J. M. od decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej z poz. 15 wykazu chorób zawodowych, organ II instancji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. M. zarzucił, że nadal pomimo wskazań Sądu nie przeprowadzono należycie dochodzenia epidemiologicznego, albowiem brak wyników pomiaru hałasu z lat zatrudnienia w "M" G. Zarzucił również niewiarygodność wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich z powodu zatajenia w nich schorzenia wzroku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28.11.2005 roku, sygn. akt: [...], ponownie uchylił decyzje o braku podstaw do stwierdzenia uszkodzenia narządu słuchu. Sąd stwierdził, iż ponownie orzeczenia lekarskie na których organy administracyjne orzekające w sprawie oparły swoje rozstrzygnięcia nie zawierają pełnego, przekonywującego, jednoznacznego i zgodnego z prawem uzasadnienia. Decyzją z dnia [...], znak [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu - wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, póz. 294 z późn. zm.). W uzasadnieniu orzeczenia organ sanitarny stwierdził, że stosownie do §10 ust. 1 cyt. rozporządzenia podstawą wydania decyzji jest orzeczenie lekarskie właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia oraz wynik dochodzenia epidemiologicznego. W tej sprawie orzekły jednostki służby zdrowia I i II szczebla diagnostyczno-orzeczniczego, właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych. W ponownym postępowaniu ustalono przebieg zatrudnienia J. M. na podstawie charakterystyk uzyskanych w postępowaniach prowadzonych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w latach 1998 - 2001 roku (tj. przed wyrokiem NSA z dnia 19.03. 2002 roku), a dotyczących również innych jednostek chorobowych J. M., wymienionych w wykazie chorób zawodowych. Informacje o zawodowej ekspozycji na hałas zawierała tylko charakterystyka przedłożona przez " M." S.A. W uzasadnieniu decyzji wskazane zostało, iż skarżący J. M. pracował w latach 1959-78 w różnych zakładach pracy, w tym w latach 1966-67 i 1971-73 w F. C. "D." S.A. w narażeniu na hałas o natężeniu od 82dB do 85dB, natomiast w latach 1974-78 w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowym "M." S. A. G. - Zakład w O., w narażeniu na hałas od 77dB do 84dB. Dla ustalenia tej ostatniej wielkości narażenia na hałas przyjęto wyniki badań z lat 2000 i 2001, były one bowiem wykonane w warunkach analogicznych do tych, w jakich pracował. W uzasadnieniu decyzji wskazane zostało także, iż Ośrodek Medycyny Pracy w dniu [...].2006 r. wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu, będące uzupełnieniem wcześniej wydanego orzeczenia z dnia [...]. 2000r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia OMP podał, że analiza dokumentacji lekarskiej (pacjent nie wyraził zgody na badanie kontrolne w OMP, podobnie jak w roku 2002) ujawnia, że pierwsze dostępne badanie audiometryczne pochodzi z roku 2000, czyli 22 lata po zakończeniu pracy. Organ pierwszej instancji podkreślił zatem, iż analiza dokumentacji lekarskiej wykazała, że badany od wielu lat jest leczony z powodu nadciśnienia tętniczego. Ponadto, już w okresie pracy zawodowej stwierdzane były zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe- dyskopatyczne w obrębie odcinka szyjnego kręgosłupa (leczony sanatoryjnie z tego powodu). Od roku 1975 skarżący był leczony w Poradni Zdrowia Psychicznego z powodu zespołu psychoorganicznego i neurastenicznego. Nadciśnienie tętnicze jest udokumentowanym czynnikiem powodującym (poprzez wpływ na miażdżycę naczyń) odbiorcze upośledzenie słuchu. Wielopoziomowe zaawansowane zmiany dyskopatyczno-zwyrodnieniowe w odcinku szyjnym kręgosłupa, mogące powodować niedokrwienie ucha środkowego, mogą być naczyniową przyczyną upośledzenia słuchu. Ponadto schorzenia natury psychicznej i pobierane leki - poprzez zaburzenie prawidłowej percepcji bodźców (w tym akustycznych) - mogą powodować przejściowe osłabienie ostrości słuchu. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, że brak jest, jakichkolwiek dowodów na to, że osłabienie ostrości słuchu powstało w czasie pracy zawodowej w latach 1959–1978. Organ pierwszej instancji podkreślił, iż uszkodzenie słuchu stwierdzono dopiero 22 lata po zaprzestaniu pracy zawodowej. Zdaniem organu Ośrodek Medycyny Pracy wyczerpująco uzasadnił orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u J. M. choroby zawodowej. Od powyższej decyzji odwołał się skarżący J. M. W uzasadnieniu wskazał, iż już od 1976 roku ma szumy i świsty w uszach, które jego zdaniem doprowadziły do uszkodzenia słuchu. Skarżący podkreślił także, iż wykonywał różnego rodzaju zawody, które wiązały się z narażeniem jego zdrowia na niebezpieczeństwo. Wskazał szczególnie na wykonywane prace monterskie i w zakładach przemysłowych, gdzie natężenie hałasu przekraczało dopuszczalną normę. Decyzją z dnia [...] [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu orzeczenia, Inspektor Sanitarny, powołał się zwłaszcza na wyniki uzupełnionego przez siebie postępowania wyjaśniającego, to jest uzyskane uzupełniające orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] 2007r. W orzeczeniu tym Instytut podał między innymi, iż dokonał ponownej analizy posiadanej w Szpitalu dokumentacji lekarskiej J. M. i nadal nie znajduje podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Skarżący był poddany obserwacji klinicznej w styczniu 2001 roku tj. 23 lata od ustania zatrudnienia zawodowego. Przeprowadzona diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię tonalną i impedancyjną oraz próby lokalizacyjne wykazała obustronne podwyższenie progu słuchu typu odbiorczego. Przesunięcie progu słuchu określone jako średnia arytmetryczna dla częstotliwości 1000, 2000 i 4000 Hz z uwzględnieniem fizjologicznej poprawki na wiek wynosiło: dla UP - 9 dB, dla UL- 16 dB. Badania audiometryczne wykonane w OMP wykazały podwyższenie progu słuchu dla UP - 7 dB, dla UL - 9 dB. Powyższe wyniki badań są zbieżne z wynikami uzyskanymi w Instytucie i mieszczą się w granicach błędu metody. W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny stwierdził ponadto, że zgodnie z § 1 ust. l i 2 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Przy ocenie działania czynników szkodliwych dla zdrowia uwzględnia się rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego. Oceny stopnia narażenia dokonuje się poprzez określenie na podstawie wyników badań środowiskowych, stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy i porównanie ich z ustalonymi wartościami najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, podanymi w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29.11.2002 r. /Dz. U. Nr 27 z 2001 r4., póz. 1833, zm. Dz. U. Nr 212 z 2005 r., poz.1769/ , których oddziaływanie na pracownika w ciągu 8 godzinnego dobowego i przeciętnego tygodniowego wymiaru pracy określonego w Kodeksie Pracy. Stosownie do § 10 ust. 1 cyt wyżej rozporządzenia z dnia 18.11.1983 roku, podstawą do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych, jednostki służby zdrowia. Te zaś po ponownym przeanalizowaniu dokumentacji w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości uzasadniły swoje orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Organ podkreślił ponadto, że zgodnie z wiedzą medyczną hałas może działać uszkadzająco na narząd słuchu tylko w czasie trwania narażenia. Pohałasowy ubytek słuchu przestaje się powiększać w momencie zaprzestania ekspozycji na hałas przekraczający dopuszczalne normatywy higieniczne tj. 85 dB(A). Wskazano także, że do odwołania od decyzji dołączony został wynik badania z dnia 10.08. 1976 roku w którym, lekarz laryngolog wpisał w Karcie Historii Choroby m.in. słuch w normie, audiogram prawidłowy. Na powyższą decyzję złożył skargę J. M., zarzucając naruszenie przez organy sanitarne § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych oraz pkt 15 wykazu chorób zawodowych. W jego ocenie do uszkodzenia słuchu doszło w ostatnim zakładzie pracy tj. Przedsiębiorstwie "M." w G. - Zakład w O., gdzie pracował w latach 1974 - 1978 i już w 1976 r. informował o dolegliwościach narządu słuchu, co zostało odnotowane w dokumentacji lekarskiej, która przedstawił PWIS jako załącznik do odwołania od decyzji z dnia [...]. Ponadto zarzucił brak ustaleń przez biegłych lekarzy sądowych oraz oparcie się na niewłaściwych opiniach lekarskich. Wyjaśnia, że do ponownych badań słuchu w OMP i w Instytucie nie doszło z powodu znacznego inwalidztwa wzroku. Podnosi także, że odnośnie schorzenia kręgosłupa lędźwiowego był badany w 1976 r. w dwóch jednostkach orzeczniczych, a wynik badań z 6.09. 1976r. nie zawiera zalecenia i przeciwwskazań. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, uzasadniając swoje stanowisko tak jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest zatem kontrola zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, a więc zgodności z obowiązującym prawem. W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa w rozumieniu art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do § 1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.) "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Zgodnie z treścią § 10 ust. 1 rozporządzenia inspektor sanitarny wydaje decyzję w sprawie choroby zawodowej na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. W niniejszej sprawie ustalono istnienie w środowisku pracy skarżącego czynników szkodliwych narażających na powstanie choroby zawodowej. Przeprowadzone natomiast u skarżącego badania lekarskie wykazały istnienie schorzenia słuchu, które jednak nie powstało na skutek działania hałasu, a więc ma charakter pozazawodowy. Zgodnie z zaleceniami Sądu zawartymi we wcześniejszych wyrokach organy administracyjne uzupełniły postępowanie wyjaśniające. Należy podkreślić, ze Skarżący nie zgłosił się na ponowne badania lekarskie. Organy administracyjne prawidłowo zatem uzupełniły postępowanie wyjaśniające jedynie poprzez uzyskanie ponownych orzeczeń lekarskich, które zawierają poszerzone uzasadnienia. Wskazują one zwłaszcza inne niż zawodowe czynniki, które zdaniem lekarzy spowodowały u skarżącego chorobę słuchu. Wyjaśniono także, zgodnie z zaleceniem Sądu, wcześniejsze rozbieżności w uzyskanych wynikach badań niedosłuchu. Ośrodek Medycyny Pracy ponownie analizując zgromadzoną dokumentację i wyniki badań lekarskich ponownie stwierdził, że rozpoznany u skarżącego niedosłuch typu odbiorczego niewielkiego stopnia jest niezawodowy. W opinii uzupełniającej do tego orzeczenia (orzeczenie lekarskie z dnia [...].2006r. znak: [...]) podał inne niż zawodowe przyczyny rozpoznanego uszkodzenia słuchu i przekonująco wyjaśnił przyczyny rozbieżności w uzyskanych wynikach badania stopnia niedosłuchu. Dodatkowo powołał się na znaczny upływ czasu od ustania narażenia i brak jakichkolwiek dowodów, że schorzenie słuchu powstało w czasie zatrudnienia. Argumenty powołane w orzeczeniu są zgodne z prawem, przekonująco uzasadniają brak podstaw do rozpoznani zawodowego uszkodzenia słuchu. Także Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego po ponownej analizie dokumentacji podał, iż nie znajduje podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. W sposób analogiczny jak OMP wyjaśnił przyczyny rozbieżności w uzyskanych wynikach badań wielkości niedosłuchu i powołał się na pozazawodowe przyczyny powstania u skarżącego schorzenia słuchu. Orzekające zatem w niniejszej sprawie zespoły lekarskie stwierdziły, że cechy rozpoznanych u J. M. schorzeń wskazują na inne niż zawodowe przyczyny tych schorzeń. Zarówno Ośrodek Medycyny Pracy, jak i Instytut Medycyny Pracy po przeprowadzonych badaniach orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, uzasadniając dlaczego rozpoznane u pacjenta schorzenie nie jest chorobą zawodową w rozumieniu przepisów. Orzeczenia te są wzajemnie spójne, jasne i wyczerpujące. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy administracyjne odmawiając uznania rozpoznanego u skarżącego schorzenia za chorobę zawodową, prawidłowo uznały te orzeczenia lekarskie za wiarygodne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia o braku u skarżącego podstaw do rozpoznania chorób zawodowych. Należy zatem przyjąć, że wydane w niniejszej sprawie decyzje: zarówno organu II instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały zgodnie z prawem materialnym. Podkreślić trzeba także, iż ponowne orzeczenia lekarskie Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego są bardzo szczegółowo uzasadnione, a zawarta w nich argumentacja jest przekonująca i nie budzi wątpliwości. Organy wydając swoje decyzje w pełni zatem zastosowały się do wskazań zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 marca 2002 roku, sygn. akt. [...] i z dnia 28 listopada 2005 roku, sygn. akt. [...]. Zgodnie z zaleceniami Sądu organ administracyjny zrezygnował w zaskarżonej decyzji z powoływanego wcześniej argumentu o wielkości uszkodzenia słuchu (30dB), którego zgodność z prawem została zakwestionowana przez Sąd we wcześniejszych wyrokach. Wydane ponownie orzeczenia lekarskie są rzetelnie uzasadnione, organy mogły więc oprzeć na nich swoje rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Przedmiotowe orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 § l k.p.a. (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001 r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. W ocenie Sądu organy administracyjne prawidłowo się z tego obowiązku wywiązały. Organy należycie wyjaśniły stan faktyczny, w pełni czyniąc zadość wymaganiom zawartym w art. 7 i 77 § l k.p.a. Decyzje są prawidłowo uzasadnione, odpowiadając wskazaniom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. W takiej sytuacji twierdzenia skarżącego o pogarszaniu się jego stanu zdrowia nie mogą mieć w sprawie znaczenia. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia w niniejszej sprawie przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § l pkt l litera c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wprawdzie wadą postępowania jest dokonane przez organ przesłuchanie strony (k. 52) bez zagwarantowania prawa udziału w przeprowadzaniu tego dowodu innym stronom postępowania (w tym wypadku byłemu pracodawcy skarżącego), ale zdaniem Sądu wada ta nie miała wpływu na wynik sprawy. Wobec tego, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga została oddalona, w oparciu o 151 w/w ustawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.