III SA/Kr 734/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie z dnia 29 stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia [...] 2018 r. nr OW NFZ [...] Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił obowiązek poniesienia przez M. G. (dalej jako skarżący) kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych mu w dniach: 18 listopada 2013 r., 18 maja 2016 r., 25 sierpnia 2016 r., 1 września 2016 r., 8 grudnia 2016 r., 15 marca 2017 r., 22 czerwca 2017 r. oraz 14 września 2017 r., pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, w wysokości 449,93 złotych, ustalając obowiązek zapłaty ww. kosztów w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji, na wskazany rachunek bankowy OW NFZ. Przedmiotowa decyzja została doręczono skarżącemu w dniu 15 listopada 2018 r. W odwołaniu z dnia 30 listopada 2018 r. skarżący wskazał, że jest w podeszłym wieku (68 lat), chory, jest na emeryturze i ma bardzo niskie dochody. Dodatkowo wskazał, że obecnie znajduje się w intensywnym badaniu urologicznym, po przebytym zapaleniu pęcherza oraz nerek w związku z zatrzymaniem moczu i przygotowuje się do operacji w szpitalu [...]. Opisał również szczegółowo swój stan majątkowy oraz zarzucił, że organy mnie informowały go na bieżąco o zaległościach, co do kosztów opieki zdrowotnej. Do odwołania skarżący dołączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 26 lutego 2016 r. oraz dokumentacje lekarską i skierowanie do poradni urologicznej z dnia 19 listopada 2018 r. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2021 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzję organu I instancji skarżący odebrał w dniu 15 listopada 2018 r., zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 29 listopada 2018 r., zaś skarżący wniósł odwołanie w dniu 30 listopada 2018 r., a więc po terminie i nie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący powtórzył zarzuty podniesione uprzednio w odwołaniu. Podkreślił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania było spowodowane chorobą, co sygnalizował już w odwołaniu, na dowód czego dołączył zaświadczenia i dokumentację lekarską. Dodatkowo wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie lub odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) dalej - p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Ze względu na przedmiot zaskarżenia należy stwierdzić, że WSA w Krakowie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw Sąd uznał, że skarga jest zasadna. Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 stycznia 2021 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] 2018 r. Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był m.in. art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze. zm.) – dalej k.p.a., zgodnie, z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy organ odwoławczy obowiązany jest zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Warunkiem bowiem skuteczności wniesienia odwołania od decyzji organu l instancji jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Słusznie również organ odwoławczy uznał, że odwołanie w przedmiotowej sprawie zostało wniesione przez skarżącego po terminie, ponieważ decyzja organu I instancji została odebrana przez skarżącego osobiście w dniu 15 listopada 2018 r., zawierała one prawidłowe pouczenia o terminie i sposobie ich zaskarżenia do organu II instancji. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem 29 listopada 2018 r., natomiast skarżący odwołanie wniósł pismem z dnia 30 listopada 2018 r., a więc po terminie. Jednak w ocenie Sądu Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie dość wnikliwie ocenił odwołanie skarżącego, ponieważ z treści odwołania wynikało, że skarżący nie tylko kwestionował zasadność zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] 2018 r., ale także wskazał, że w okresie kiedy biegł mu termin do wniesienia odwołania pozostawał w "intensywnym leczeniu urologicznym, po przebytym zapaleniu pęcherza i nerek w związku z zatrzymaniem moczu i w związku z tym przygotowuje się do operacji". Taki charakter pisma, jak również fakt, że skarżący jest osobą starszą (obecnie 70 lat), jednoznacznie, wskazywał, że organ ma do czynienia z osobą nieobeznaną w zakresie nomenklatury poszczególnych środków zaskarżenia, jednak jej celem było zakwestionowanie decyzji organu I instancji i nie znając instytucji "przywrócenia terminu do wniesienia odwołania" dodatkowo wskazała, że w ostatnim okresie była poważnie chora, na co przedłożyła odpowiednie zaświadczenia lekarskie. Zatem po odczytaniu odwołania skarżącego w którym nie tylko kwestionował on decyzje organu I instancji, ale również wskazywał na swój starszy wiek, zły stan zdrowia oraz sygnalizował, że w okresie ostatnich 14 dni był poważnie chory, organ odwoławczy powinien był ustalić, czy pisma skarżącego nie należy traktować również jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić bowiem należy, że w toku postępowania administracyjnego organy administracji są zobligowane do rozstrzygania sprawy w myśl naczelnych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady prawdy obiektywnej i praworządności. Stosownie do treści art. 7 K.p.a. stanowiącego o powyższych obowiązkach organów administracji publicznej organ ten odpowiedzialny jest za wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, do których należy również ustalenie, czego w istocie domaga się obywatel występujący do organu. Każde pismo kierowane przez stronę postępowania winno być zatem, w myśl przywołanych zasad rządzących postępowaniem administracyjnym, należycie wyjaśnione i ocenione nie tylko przy użyciu wykładni literalnej ale również przy dokładnym ustaleniu woli strony postępowania w zakresie skutków jakie chciałaby osiągnąć przez zwrócenie się na drogę postępowania administracyjnego. Taki tok postępowania nakazuje nie tylko zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 K.p.a. ale także wynikający z art. 9 K.p.a. obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania. Obowiązek wynikający z art. 9 K.p.a. powinien być rozumiany tak szeroko, jak jest to tylko możliwe, zaś jego naruszenie traktować należy jako wystarczającą przesłankę do uchylenia rozstrzygnięcia. W zależności od okoliczności sprawy mimo, iż pismo strony nie jest jednoznaczne co do swego charakteru procesowego, organ administracji publicznej mając na względzie słuszny interes strony, dbając by nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa, winien rozważyć wszystkie możliwe środki, które dopuszcza ustawa, a które mogłyby służyć należytemu załatwieniu sprawy, mając na uwadze zwłaszcza fakt, że przypisanie błędnego charakteru pismu strony zamknie jej drogę do dalszego kwestionowania decyzji organu odwoławczego. Podkreślić należy, że na organie administracji ciąży obowiązek wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter pisma wniesionego przez nią może budzić wątpliwości. Obowiązek taki można wyprowadzić m.in. z art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 w zw. z art. 63 § 1 i 2 oraz art. 64 k.p.a. (por. wyrok NSA z 19 września 2019 r., II OSK 2274/19, CBOSA). Kodeks postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie do organów państwa (art. 8 K.p.a.). Z zasadą tą pozostaje w związku wspomniana wyżej zasada udzielania informacji określona w art. 9 K.p.a. Zatem strony postępowania winny być informowane w takim zakresie, w jakim konieczne jest, by z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody, co istotne jest zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi. Mając powyższe na uwadze po gruntownej analizie akt sprawy Sąd doszedł do przekonania, że organ błędnie potraktował pismo skarżącego z dnia 30 listopada 2018 r. jedynie jako odwołanie, co doprowadziło do stwierdzenia uchybienia terminu do jego wniesienia. Organ odwoławczy powinien wziąć pod uwagę brak rozeznania skarżącego w zakresie prawidłowego formułowania pism procesowych i wezwać skarżącego do sprecyzowania charakteru procesowego tego pisma w trybie art. 64 § 2 K.p.a. z dokładnym pouczeniem, co do przewidzianych prawem środków zaskarżanie odnośnie etapu postępowania w którym pismo to zostało złożone i zapytać, czy jego pismo należy potraktować również jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Reasumując wskazać należy, że wydając zaskarżone postanowienie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia naruszył przepisy prawa procesowego w zakresie art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego zastosowania art. 134 K.p.a. Dlatego też Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko.