III SA/Kr 74/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. B – "A" na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 11 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni około 200 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 465 arów, samochód [...] z 2004. Nie posiada przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował łącznie na kwotę 3750 zł wyjaśniając, że składa się na to 750 zł jego renty i ok. 3000 zł dochodu z [...]. Uzasadniając swoje starania odniósł się po krótce do okoliczności nurtującej go sprawy administracyjnej. Podał, że z wykazanego dochodu pokrywa wydatki do ZUS - 1026 zł, składki na [...] - 400 zł, opłaty za prąd i gaz – 250 zl, wydatki na zakup paliwa i naprawy – ok. 1200 zł. Na jedzenie i inne niewymienione wydatki pozostaje mu 874 zł. Twierdzi, że nie ma informacji o zasobach syna z którym prowadzi wspólnego gospodarstwo (vide: rubr. 6 i 8 PPF). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych o ile nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżący złożył oświadczenie, które jest wystarczające dla wyprowadzenia następujących wniosków. Po pierwsze skarżący posiadając dom, nieruchomość rolną i samochód jest jak na warunki polskie osobą stosunkowo zamożną. Po drugie, skarżący ma zapewnione dwa źródła dochodu. Jedynym jest jego emerytura a drugim dochód z [...]. W efekcie skarżący ma do dyspozycji 3750 zł miesięcznie. Z ogólnikowych wyliczeń skarżącego wynika co prawda, że posiadane środki przeznacza on na bieżące wydatki. Przedstawione przez skarżącego wyliczenia wymagają jednak korekty. Mianowicie, sprzeciwić należy się zaliczeniu do wydatków obciążających budżet domowy skarżącego wydatków na ZUS, składek na [....], wydatków na paliwo i naprawy. Wydatki te wchodzą bowiem w koszty uzyskania przychodu i pomniejszają wykazywany przez skarżącego dochód. W konsekwencji do rzeczywistych bieżących wydatków skarżącego należy zaliczyć tylko wydatki na prąd i gaz określone przez skarżącego na 250 zł oraz koszty związane z zakupem żywności i innych podstawowych produktów określone przez skarżącego na 874 zł. Po trzecie wymagane koszty sądowe, na obecnym etapie sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł (vide: zarządzenie z 24.01.2013 r. k. 11) i nie pozostają w takiej dysproporcji z wykazanymi przez skarżącego miesięcznymi dochodami by ich poniesienie groziło skarżącemu zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób aby nie był w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Wreszcie, skarżący poprzestając na ogólnikowej wzmiance, że nie ma informacji o zasobach syna (vide: rubr. 8 PPF) nie podjął nawet próby określenia jakie są dochody syna z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym (vide: rubr. 6 PPF), jakie należą do niego nieruchomości, przedmioty wartościowe oraz jakie posiada on zasoby pieniężne. Skoro zaś skarżący dysponuje stałym miesięcznym dochodem z emerytury, posiada drugie stosunkowo wysokie źródło dochodu z [....] oraz wykazany majątek to przyznanie w takich warunkach skarżącemu prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). Odnosząc się natomiast do przemilczeń skarżącego powtórzyć trzeba w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.