III SA/Kr 75/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. S. i J. S. na decyzję Wojewody z dnia 23 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokat J. S. – B., Kancelaria Adwokacka, ul. [...] w K kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. UZASADNIENIE Zaskarżoną przez M. S. i J. S. decyzją z dnia 23 listopada 2012 r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r. znak [...] o wymeldowaniu J. S. i M. S. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. S w K. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U.2006.139.993 ze zm.). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Pismem z dnia 27.06.2012r. Zrzeszenie Właścicieli Nieruchomości, w imieniu którego wystąpił Prezes, zwróciło się do Prezydenta Miasta o wymeldowanie z pobytu stałego M. S. z lokalu nr [...] przy ul. S w K. Wnioskodawca wyjaśnił, że ww lokal został przejęty w wyniku działań komornika i przekazany do dyspozycji Zrzeszenia. Do wniosku załączone zostało pełnomocnictwo z dnia 21.05.2012 r. udzielone Zrzeszeniu Właścicieli Nieruchomości przez K. P., kuratora spadku po J. S., który figuruje w księdze wieczystej [...] jako właściciel ww nieruchomości. Do wniosku załączony został wypis z księgi wieczystej, wypis z rejestru gruntu, pełnomocnictwo oraz postanowienie Sądu Rejonowego Wydział l Cywilny sygn. akt [...] o ustanowieniu K. P. kuratorem spadku. Pismem z dnia 2.07.2012r. Prezydent Miasta wszczął na podstawie przepisu art. 61 § 4 Kpa postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego M. S. i J. S. z ww lokalu, określając, że działa na wniosek K. P., działającej z kolei przez pełnomocnika Zrzeszenie Właścicieli Nieruchomości. W dniu 25 września 2012 r. Prezydent Miasta wydał decyzję znak [...] o wymeldowaniu J. S. i M. S. z pobytu stałego z lokalu przy ul. S w K. Organ dokonał ustaleń, że M. S. i J. S. opuścili przedmiotowy lokal na skutek czynności komorniczych, których podstawą był prawomocny wyrok Sądu Rejonowego Wydział l Cywilny z dnia 28 kwietnia 2011 r. sygn. akt [...] o eksmisji skarżących. Skarżący zamieszkali tymczasowo w Domu [...] w K. Zostali też wezwani do opróżnienia lokalu z rzeczy w terminie, który na dzień wydania decyzji jeszcze nie upłynął. Lokal obecnie pozostaje w dyspozycji Zrzeszenia Właścicieli Nieruchomości i nikt w nim nie zamieszkuje. Powyższe okoliczności stanowiły według organu podstawę do wymeldowania skarżących z pobytu stałego, gdyż znaczyły według organu, że skarżący opuścili lokal przy ul. S w K trwale i dobrowolnie. Organ powołał się przy tym na orzecznictwo sądowe, które wykonanie wyroku eksmisyjnego uznaje za spełnienie przesłanek wymeldowania. Skoro skarżący nie dokonali wymeldowania samodzielnie, zaszła konieczność przeprowadzenia postępowania administracyjnego celem wydania decyzji o wymeldowaniu. Odwołując się od ww decyzji skarżący zakwestionowali dokonaną przez organ ocenę dobrowolności opuszczenia ww lokalu, podnosząc, że byli zmuszeni do opuszczenia lokalu przez komornika a czynności komornicze zostały zaskarżone do sądu. Wyraźnie w odwołaniu sprzeciwili się wymeldowaniu, jednocześnie wnosząc o przydział lokalu komunalnego oraz podnosząc argumenty natury społecznej związanej z pozbawieniem ich w wieku podeszłym dachu nad głową. Wojewoda po rozpoznaniu odwołania wydał opisaną na wstępie decyzję, podzielając ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji, z zaznaczeniem, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Opuszczenie lokalu stanowi przesłankę uprawniającą organ meldunkowy do wydania decyzji o wymeldowaniu. Prowadząc postępowanie wyjaśniające w przedmiocie wymeldowania organ administracji publicznej ustala w pierwszej kolejności powód opuszczenia lokalu, następnie sprawdza czy strona dysponuje tytułem prawym do nieruchomości oraz czy ma wolę powrotu i utrzymania związku z miejscem stałego pobytu. Jeśli natomiast opuszczenie lokalu mieszkalnego jest następstwem wykonania wyroku nakazującego eksmisję to stanowi to, jak zaznaczył organ, opuszczenie lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ww ustawy, a zatem uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej zarówno w sytuacji, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie jak i wtedy gdy zostanie wykonany w drodze egzekucji. Eksmisja jest równoznaczna z ustaniem pobytu stałego tej osoby w lokalu w rozumieniu art. 6 ww ustawy, stąd eksmisja skarżących uzasadniała wydanie decyzji o ich wymeldowaniu z lokalu przy ul. S w K. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. S. i J. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zażądali przywrócenia ich praw konstytucyjnych do obniżonej stawki czynszowej, ochrony ze względu na stan zdrowia, pracy i godnej starości, zaznaczając, że nie "komentują" prawa w kwestii wymeldowania, niemniej wnoszą o wszczęcie postępowania , które zapewni im przydział lokalu komunalnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., póz. 270) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji (postanowień) sąd bada czy zaskarżona decyzja (postanowienie) nie narusza prawa oraz czy zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga M. S. i J. S. podlega uwzględnieniu, niemniej z innego powodu niż w skardze podany. Naruszenie przepisów prawa w rozpoznawanej sprawie miało miejsce na wstępnym etapie rozpoznania sprawy, gdyż organ pierwszej instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania M. S. i J. S. na żądanie nieuprawnionego podmiotu. Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji (...) w brzmieniu na dzień złożenia przez Zrzeszenie Właścicieli Nieruchomości wniosku o wszczęcie postępowania 27.06.2012 r.: "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Pojęcie "na wniosek strony" należy wykładać ściśle według przepisu art. 28 Kpa, stanowiącego z kolei, że: " Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Siedmiu Sędziów z 5.12.2011 r. sygn. akt II OPS 1/11 (https://cbois.nsa.qov.pl) osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) w tym lokalu innej osoby, prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji (...). W obszernym uzasadnieniu uchwały Sąd wskazał na istotne dla określenia kręgu stron postępowania w sprawie o wymeldowanie znaczenia pojęcia własności wywodzone z przepisów Kodeksu cywilnego zwłaszcza z art. 140, 222 § 2 i 690 Kodeksu cywilnego nasuwające wniosek, że postępowanie o wymeldowanie określonej osoby w danym lokalu dotyczy interesu prawnego także osoby, która ma tytuł prawny do tego lokalu. Odnosząc powyższe do sprawy wskazać trzeba, że stronami postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie winien być organ administracyjny dokonujący wymeldowania, osoba (osoby) podlegające wymeldowaniu oraz podmiot, na wniosek którego dokonywane jest wymeldowanie. Z akt sprawy wynika, że lokal z którego zostali wymeldowani skarżący położony przy ul. S w K wchodził w skład spadku po J. S. zmarłym w dniu 11.01.1987 we Francji, który to spadek objęty został kuratelą przez K. P. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego Wydział l Cywilny z 1.02.2006r. sygn. akt [...]. Kurator ten w postępowaniu administracyjnym działa na podstawie przepisu art. 30 § 1 Kpa w zw. z art. 667 § 2 Kpc. Ten drugi przepis stanowi, że kurator spadku zarządza majątkiem spadkowym pod nadzorem sądu spadku. Dla sprawy istotne są też przepisy art. 32 i 33 Kpa, które stanowią z kolei, że strona może działać przez pełnomocnika, chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania natomiast pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. W sprawie niniejszej wniosek złożony został przez Zrzeszenie Właścicieli Nieruchomości, legitymując się się pełnomocnictwem udzielonym przez kuratora K. P. do administrowania nieruchomością S. Z treści pełnomocnictwa tego wynika, że kurator udzieliła pełnomocnictwa Zrzeszeniu Właścicieli Nieruchomości, które następnie wniosło o wymeldowanie M. S. z lokalu przy S. Jednakże z powołanych przepisów wynika , że tak sformułowane i udzielone pełnomocnictwo nie mogło odnieść skutku procesowego jakim było wszczęcie postępowania administracyjnego. Kurator spadku w gruncie rzeczy udzieliła pełnomocnictwa stowarzyszeniu Zrzeszeniu Właścicieli Nieruchomości, które nie może według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego występować w sprawie jako pełnomocnik, gdyż pełnomocnictwa skutecznie można, w myśl art. 33 k,p.a,. udzielić wyłącznie osobie fizycznej. W opisany sposób orzekające w sprawie organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania art. 61 § 1 Kpa w z. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji (...) oraz art. 61 a Kpa, w sposób mający wpływ na wynik sprawy, gdyż organy wypowiedziały się o sytuacji prawnej skarżących w postępowaniu, które wszczęto wskutek wniosku podmiotu , któremu nie przysługiwał przymiot strony. Sąd zwraca na marginesie uwagę, że wniosek Zrzeszenia z 27.06.2012r. obejmował jedynie M. S. natomiast organ orzekł również wobec jej męża J. S. W rezultacie nie jest wiadomym czy postępowanie prowadzone było na wniosek czy z urzędu. Wobec powyższego należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu pierwszej instancji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a . Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji dokona wobec wniosku Zrzeszenia Właścicieli Nieruchomości czynności zgodnych z przepisami art. 61, 61 a Kpa a w zależności od wyników tego postępowania wyda stosowne zgodne z prawem rozstrzygnięcia. W pkt II Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku zgodnie z art. 250 w zw. z ar. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. oraz § 19 pkt 1 i 2 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 22013.461).