III SA/Kr 751/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek NSA Grażyna Danielec Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi L. J. na akt prawny Prezydenta Miasta z dnia 25 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy mieszkaniowej z zasobów Gminy I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. K. - Kancelaria Adwokacka ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Skarżący L. J. wniósł do Prezydenta Miasta w dniu 12 stycznia 2010r. wniosek o przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy ze względów społecznych. Podał, że jest żonaty oraz, że posiada jedno małoletnie dziecko – J. K. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że zarówno on, jak i małoletnia córka są osobami bezdomnymi. Mieszkanie, w którym przebywają zostało udostępnione matce dziecka J. K. (nie będącej jego żoną) przez jej znajomą ze względu na ciężką sytuację zdrowotną J. K. Po śmierci J. K. właścicielka mieszkania nakazała skarżącemu i jego córce wyprowadzić się do końca marca 2010r. Prezydent Miasta pismem z dnia 25 lutego 2010r. znak [...] odmówił przyznania L. J. lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy. Wyjaśnił, że na podstawie obowiązującej na terenie Gminy uchwały Rady Miasta Nr [...] z [...] 2007r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy (Dz.Urz. Woj. z dnia 5 grudnia 2007r. Nr 850, poz. 5589) wydanej z kolei na podstawie ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005r., Nr 31, poz. 266) uprawnionymi do ubiegania się o najem lokalu z tytułu niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych są m.in. osoby bezdomne tj. osoby nie posiadające zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy na terenie Gminy oraz na terenie innej gminy, ubiegające się o pomoc mieszkaniową ze względów społecznych. Zgodnie z § 16 ust. 5 w/w uchwały wniosek o pomoc mieszkaniową z tytułu niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i niskich dochodów powinien obejmować również małżonka wnioskodawcy, bowiem ocena sytuacji mieszkaniowej obejmuje również ocenę sytuacji mieszkaniowej małżonka. Jedynie prawomocne orzeczenie separacji lub rozwodu wyłącza obowiązek objęcia wnioskiem małżonka. W sprawie natomiast ustalano, że skarżący jest żonaty z S. J. i posiada uprawnienia do lokalu mieszkalnego przy ul. B w A, na warunkach spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu a fakt wymeldowania go z tego lokalu decyzją administracyjną nie pozbawił skarżącego tytułu prawnego do tego lokalu. Prawa do lokalu winien z tego względu skarżący dochodzić przed sądem powszechnym. Organ zauważył, że zgodnie z w/w uchwałą Rady Miasta za osoby o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych nie uważa się osoby posiadające jakikolwiek tytuł prawny do lokalu mieszkalnego lub innej nieruchomości, stanowiący podstawę do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Pismem datowanym na dzień 05.05.2010r. (data wpływu do organu 07.05.2010r.) L. J. wniósł do Prezydenta Miasta wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie przyznania mu lokalu mieszkalnego pomimo, że nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Zarówno on jak i córka nie posiadają nigdzie zameldowania, mieszkają w wynajętym mieszkaniu, ale bez możliwości zameldowania się. Ten stan rzeczy trwa od listopada 2009r. Zamieszkanie w lokalu żony skarżącego nie jest możliwe ze względu na relacje między małżonkami a ponadto toczy się obecnie sprawa rozwodowa. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z daty 02.06.2010r. Prezydent Miasta podtrzymał stanowisko w sprawie informując, że przepisy gminne nie przewidują formy pomocy polegającej na zawieraniu umów najmu lokalu w związku z oczekiwaniem na rozstrzygnięcie spornych spraw na drodze postępowania sądowego. Na dzień rozpoznania wniosku o przyznanie lokalu z zasobów Gminy L. J. posiadał wraz z żoną S. J. uprawnienie do lokalu mieszkalnego przy ul. B w A na warunkach spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. L. J. wniósł następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na odmowę przyznania mu przez Prezydenta Miasta lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy. Podał, że nie jest dla niego w dalszym ciągu zrozumiałe stwierdzenie organu, że odmowa wynika z faktu dysponowania przez niego tytułem prawnym do lokalu mieszkalnego. Faktem jest, że pozostaje w związku małżeńskim ale toczy się sprawa rozwodowa. Żona nabyła lokal przy ul. B za własne pieniądze ale istotnie w dokumentach spółdzielni widnieje adnotacja, że lokal przydzielony jest obojgu małżonkom. Faktycznie rzecz biorąc, nie byłby w stanie mieszkać z małżonką, gdyż ta nadużywa alkoholu. Sytuację pogarsza okoliczność, że córka skarżącego również nie ma możliwości zamieszkania gdziekolwiek. Jej matka przed śmiercią starała się o lokal z zasobów Gminy, ale postępowanie nie zostało ukończone. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko w sprawie i wyjaśniając, że co prawda wniosek skarżącego o pomoc mieszkaniową był złożony w dniu 12.01.2010r. a pozew do sądu powszechnego o rozwód został wniesiony wcześniej - w dniu 07.01.2010r. to do czasu wydania orzeczenia o rozwodzie czy separacji nie jest możliwe przyjęcie wniosku nie obejmującego małżonka. Ponadto okoliczność, że skarżący posiada wraz z żoną uprawnienie do lokalu mieszkalnego przy ul. B w A na zasadzie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu również wyklucza przyznanie skarżącemu lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy, gdyż okoliczność ta świadczy o zaspokojonych potrzebach mieszkaniowych skarżącego. Na rozprawie w dniu 12.04.20111r. pełnomocnik skarżącego podał, że stan faktyczny uległ zmianie ponieważ Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 08.09.2010r. orzekł rozwód między L. J. a S. J. i okoliczność ta winna mieć wpływ na ocenę zasadności odmowy przez Prezydenta Miasta przyznania skarżącemu lokalu mieszkalnego a ponadto S. J. otrzymała lokal spółdzielczy przed zawarciem związku małżeńskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi L. J. Problematyka przydziału lokali mieszkalnych z zasobów Gminy została kompleksowo uregulowana w uchwale Rady Miasta Nr [...] z dnia 24 października 2007r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy (Dz. U. z 2007r., Nr 850, poz. 5589) wydanej na podstawie upoważnienia zawartego w art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 z późn. zm.) oraz art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 Ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie Gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 31 poz. 266 z późn. zm.). Jak stanowi preambuła uchwały została ona uchwalona w celu "realizacji przez Gminę zadań własnych, wynikających z Ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie Gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, polegających na tworzeniu warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, w szczególności poprzez zapewnienie lokali socjalnych i zamiennych oraz pomieszczeń tymczasowych, a także zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach". Konstrukcja uchwały przedstawia się w ten sposób, że w rozdziale 3 określa się zasady wynajmu lokali w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach. Uprawnionymi do zawarcia umowy najmu są osoby o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych (rozdział 3 uchwały tj. § 9 do § 13 uchwały, określa różne formy jakie może przybrać przesłanka niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych) i niskim dochodzie (określonym § 4 uchwały). Przesłanka niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych może mieć następującą postać: § 9 warunki niemieszkalne, § 10 nadmierne zaludnienie, § 11 wychowankowie placówek opiekuńczo-wychowawczych oraz rodzin zastępczych, § 12 względy społeczne, § 13 utrata tytułu prawnego wskutek upływu trzyletniego terminu wypowiedzenia umowy. W dziale III uchwały określono zasady weryfikacji i kwalifikowania wniosków o zawarcie umowy najmu lokali, przewidując w § 16 ust. 2 uchwały, że wstępna weryfikacja wniosku o przydział lokalu następuje w ciągu 30 dni od dnia złożenia wniosku wraz z kompletem wymaganej dokumentacji, a w § 20 ust. 6, że: "W przypadku stwierdzenia przez właściwy do spraw mieszkaniowych wydział Urzędu Miasta braku spełnienia kryteriów udzielenia pomocy mieszkaniowej wynikających z niniejszej uchwały, wnioskodawca jest o tym pisemnie zawiadamiany wraz z informacją o możliwości złożenia skargi na akt prawny z zakresu administracji publicznej na podstawie Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest właśnie pismo Prezydenta Miasta z dnia 25 lutego 2010r. znak [...] skierowane do L. J. po dokonaniu wstępnej kontroli wniosku z dnia 12.01.2010r. o udzielenie mu pomocy mieszkaniowej z tytułu: względy społeczne (bezdomność). Pisemne zawiadomienie wnioskodawcy, że nie spełnia przesłanek określonych w uchwale do zawarcia umowy najmu stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, która dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa miejscowego, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a. podlegającą kontroli sądu administracyjnego. Wniesienie skargi na taką czynność Prezydenta powinno być zgodnie z art. 52 § 3 ustawy p.p.s.a. poprzedzone wezwaniem organu na piśmie, w terminie 14 dni od dowiedzenia się o podjęciu takiej czynności, do usunięcia naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie tryb poprzedzający wniesienie skargi został zachowany. Pismo skarżącego z dnia 05 maja 2010r., wniesione po otrzymaniu pisma z dnia 25 lutego 2010r. informującego, że wniosek skarżącego nie może być pozytywnie rozpoznany, zatytułowany "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" i zawierający wniosek o ponowne przeanalizowanie sprawy stanowi w ocenie Sądu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 52 § 3 p.p.s.a. Stąd też można przejść do merytorycznego rozpoznania skargi. L. J. złożył wniosek o przyznanie pomocy mieszkaniowej dla siebie oraz małoletniej córki J. K. z tytułu względów społecznych, powołując się na pozostawanie przez nich w bezdomności. § 12 ust. 5 uchwały istotnie przewiduje, że "uprawnionymi do ubiegania się o najem lokalu z tytułu niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych są również osoby bezdomne tj. osoby nie posiadające zameldowania na pobyt stały oraz pobyt czasowy na terenie Gminy. Wymóg braku posiadania zameldowania na pobyt czasowy nie dotyczy osób przebywających w położonych na terenie Gminy placówkach świadczących pomoc w czasowym zapewnieniu schronienia". Rozpatrując uprawnienie strony do lokalu z tego tytułu nie może jednak tracić z pola widzenia generalnej zasady wynikającej z uchwały Rady Miasta z 24 października 2007r., że pomoc mieszkaniowa udzielana jest osobom o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych. § 49 uchwały stanowi o wyłączeniach podmiotowych określając, jaki stan faktyczny, w którym znajduje się dana osoba przesądza o tym, że posiada zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. W ust. 1 pkt 1 tego paragrafu stanowi się przykładowo, że za "osoby o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych nie są uznawane osoby posiadające jakikolwiek tytułu prawny do lokalu mieszkalnego, stanowiący podstawę do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie". Słusznie organ uznał, że L. J. jest osobą o zaspokojonych potrzebach mieszkaniowych, gdyż na dzień rozpoznania wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej z dnia 12.01.2010r. legitymował się wraz z żoną S. J. tytułem prawnym posiadając uprawnienie do lokalu mieszkalnego przy ul. B w A na warunkach spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Dodatkowo pozostawanie na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy mieszkaniowej w związku małżeńskim wiąże się z obowiązkiem spełnienia przez wnioskodawcę wymogów formalnych z § 16 ust. 5 uchwały, który stanowi, że "wniosek o pomoc mieszkaniową z tytułu niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych oraz niskich dochodów powinien obejmować małżonka oraz wszystkie małoletnie dzieci wnioskodawcy pozostające pod władzą rodzicielską wnioskodawcy lub jego małżonka, jak również małoletnich przysposobionych przez wnioskodawcę oraz małoletnich, dla których wnioskodawca stanowi rodzinę zastępczą, z zastrzeżeniem ust. 5". Ocena bowiem sytuacji mieszkaniowej wnioskodawcy obejmuje również ocenę sytuacji mieszkaniowej jego małżonka (§ 16 ust.8 uchwały). L. J. ujął we wniosku jedynie siebie i małoletnią córkę, podczas gdy na datę składania wniosku pozostawał w związku małżeńskim, a małżonkom przysługiwało spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu. W świetle obowiązującego stanu prawnego organ administracji dokonując wstępnej weryfikacji wniosku L. J. nie mógł pominąć powyższych okoliczności, albowiem z punktu widzenia prawnego małżeństwo L. J. nadal istniało. Dla oceny, czy wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim nie są bowiem istotne okoliczności faktyczne dotyczące wzajemnych relacji między małżonkami, ale stan prawny. Dopiero prawomocne orzeczenie sądu o rozwodzie lub separacji małżonków pozwala organom na ocenę wniosku samego wnioskodawcy. Nie zmienia oceny zasadności odmowy przyznania skarżącemu lokalu mieszkalnego okoliczność, że w dniu 08.09.2010r. Sąd Okręgowy orzekł rozwód między skarżącym a S. J., gdyż okoliczność ta miała miejsce już po rozpoznaniu wniosku skarżącego przez Prezydenta Miasta. Natomiast na datę rozpoznania wniosku przez Prezydenta tj 25 lutego 2010r. skarżący pozostawał w związku małżeńskim i na tą datę rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Podkreślić również należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę na rozstrzygnięcie Prezydenta, oceniając jego zgodność z prawem czyni to na datę jego wydania. Zmiana okoliczności stanu faktycznego w sprawie, która nastąpiła w związku z orzeczeniem przez Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 8 września 2010r. rozwodu skarżącego L. J., nie może wpływać na ocenę rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta dokonanego w dniu 25 lutego 2010r. Wracając do kwestii dysponowania przez L. J. tytułem do lokalu wspólnie z S. J. na zasadzie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu należy wskazać, że choć to S. J. uzyskała członkostwo w Spółdzielni Mieszkaniowej w A w dniu 29.12.1072r. jeszcze przed zawarciem z L. J. związku małżeńskiego, które miało miejsce w dniu 30.10.1973r., prawo do zamieszkiwania w lokalu przy ul. B w A na dzień złożenia wniosku o przyznanie lokalu posiadali oboje małżonkowie na zasadzie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Organ przeprowadził w tym zakresie w Spółdzielni Mieszkaniowej stosowne postępowanie wyjaśniające (pismo Spółdzielni z dnia 04.02.2010r.) Zgodnie z art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2003r., Nr 119, poz. 1116 ze zm.) spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego może należeć do jednej osoby albo do małżonków. Jest to uprawnienie związane z prawem do używania mieszkania, którego nie wyłącza administracyjnoprawna okoliczność, że L. J. został z tego lokalu wymeldowany. Słusznie organ zauważył, że decyzja o wymeldowaniu nie pociąga za sobą skutków w sferze cywilnoprawnej, inaczej rzecz ujmując, nie pozbawia L. J. do korzystania z lokalu jako osoby dysponującej spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu mieszkalnego. W tym znaczeniu posiadał on na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy mieszkaniowej zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Okoliczność, że między skarżącym a S. J. orzeczono rozwód ma o tyle znaczenie, że zmieniły się okoliczności faktyczne sprawy i skarżący może złożyć ponownie wniosek o przyznanie lokalu, który będzie rozpoznany jedynie z uwzględnieniem jego sytuacji osobistej i mieszkaniowej oraz jego córki. Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi L. J., uznając, że Prezydent Miasta zgodnie z prawem odmówił skarżącemu przyznania lokalu z zasobów Gminy. Skarga została na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalona. W pkt II Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).