III SA/Kr 759/15
WyrokWSA w Krakowie2015-12-03
Skład orzekający: Dorota Dąbek, Wojciech Jakimowicz, Halina Jakubiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o aktualizację ewidencji gruntów i budynków, zmierzający do zmiany przebiegu granic ewidencyjnych między działkami, może być rozpatrzony w drodze postępowania ewidencyjnego, czy też wymaga odrębnego postępowania rozgraniczeniowego lub cywilnego?Ratio decidendi
Ewidencja gruntów i budynków ma charakter rejestrowy i deklaratoryjny, odzwierciedlając istniejący stan prawny, ale go nie tworząc. Aktualizacja ewidencji polega na wprowadzaniu zmian, które już zaistniały i są udokumentowane. W przypadku sporu o przebieg granic lub prawa własności, konieczne jest przeprowadzenie odrębnego postępowania rozgraniczeniowego lub cywilnego, a dopiero prawomocne orzeczenie w tym zakresie może stanowić podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji. Wniosek o zmianę granic ewidencyjnych, który w istocie kwestionuje stan prawny ukształtowany w przeszłości, nie może być rozpatrzony w ramach postępowania ewidencyjnego.Stan faktyczny
Skarżący B. B. wniósł o zmianę w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie aktualizacji przebiegu granic ewidencyjnych między działkami nr [...] i [...]. Organy administracji odmówiły wprowadzenia zmian, wskazując na rejestrowy charakter ewidencji i brak dokumentacji geodezyjnej potwierdzającej żądane zmiany. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że mapa ewidencyjna jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym, a granice działek zostały nieprawidłowo ustalone w przeszłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 14 kwietnia 2015r. nr [ ] w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 14 kwietnia 2015 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2014 r. znak [...] orzekającą o odmowie wprowadzenia na wniosek B. B. zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu K w zakresie aktualizacji przebiegu granic ewidencyjnych pomiędzy działkami nr [...] i [...].
Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 7 b ust. 2 pkt 2, 7 d pkt 1, 20, 22 ust. 1 i 2, 24 ust. 2 b pkt h, ust. 2 c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.) oraz § 36 pkt 5, 44 – 46 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2015 r., poz. 542).
Decyzja została wydana w następujących okolicznościach stanu faktycznego:
B. B. zwrócił się do Starosty pismem z dnia 7 września 2010 r. z wnioskiem o "doprowadzenie do zgodności obowiązującej mapy w odniesieniu do działki [...] położonej w K z istniejącym stanem prawnym".
Starosta zlecił w związku z powyższym wnioskiem wykonanie opracowania geodezyjnego, z którego wynika, że działka ewidencyjna nr [...] stanowi działkę drogową zapewniającą dojazd do sąsiadujących z nią działek ewidencyjnych stanowiących prywatną własność. Działka nie ma założonej księgi wieczystej a stan hipoteczny gruntu został ujawniony w lwh [...], lwh [...], lwh [...] oraz w KW nr [...] w odniesieniu do odpowiadających działce nr [...] parcel katastralnych (parcele nr [...], nr [...] i [...]).
B. B. uzupełnił wniosek w czerwcu 2011 r., wnosząc o doprowadzenie do zgodności ewidencji gruntów w odniesieniu do działki nr [...] położonej w K stanowiącej jego własność. Wyjaśnił przy tym, że częścią tej działki jest parcela gruntowa l. kat. [...] oznaczona jako część działki ewidencyjnej nr [...] stanowiącej drogę.
Starosta wydał w dniu [...] 2014 r. decyzję znak [...] odmawiającą aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr [...] położonej w K, uchyloną następnie przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] 2014 r. z uwagi na konieczność podjęcia czynności wyjaśniających.
Starosta, wykonując zalecenia organu odwoławczego, wezwał B. B. do ostatecznego sprecyzowania przedmiotu wniosku. Wnioskodawca w piśmie z dnia 22 września 2014 r. wskazał, że wniosek dotyczy dostosowania granic działek [...] i [...] do stanu faktycznego istniejącego na tych gruntach, prawdopodobnie nieuwzględnionego przy sporządzaniu mapy ewidencyjnej. W jego ocenie mapa ewidencyjna jest niezgodna ze stanem faktycznym na nieruchomości, stąd wnosi o podjęcie przez organ czynności materialno – technicznej prowadzącej do ustalenia stanu faktycznego w drodze wizji lokalnej i sporządzenie nowej mapy ewidencyjnej dotyczącej wskazanych działek aktualizującej położenie ich granic.
Organ wezwał następnie B. B. do dostarczenia niezbędnej do przeprowadzenia aktualizacji dokumentacji. Wezwanie nie zostało wykonane.
Starosta wydał w dniu [...] 2014 r. decyzję znak [...] o odmowie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obręb K gm. N w zakresie aktualizacji przebiegu granic ewidencyjnych pomiędzy działkami nr [...] i [...] położonymi w K gmina N.
Organ przedstawił zasady dokonywania aktualizacji operatu ewidencyjnego, przytaczając treść przepisów art. 2 pkt 8 i 22 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 44 i 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Aktualizacja dokonywana jest w drodze czynności materialno – technicznej w postaci wprowadzenia do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia zmiany albo w drodze decyzji (w przypadku, gdy aktualizacja wymaga wyjaśnień zainteresowanego lub uzyskania dodatkowych dowodów). Podstawową zasada prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności to jest utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, z zastrzeżeniem, że zapisy w ewidencji mają charakter techniczno – deklaratoryjny. Podkreślono, że w drodze zmian w ewidencji gruntów nie można dokonywać zmian własnościowych.
Organ podniósł, że podstawą ustalenia w postępowaniu ewidencyjnym granic działki ewidencyjnej może stanowić tylko dokument, który jest przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zgodnie z § 36 pkt 5 ww. rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby postepowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej.
Ustalono, że dane ewidencyjne dotyczące granic praz powierzchni działek ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w K gmina N zostały określone w latach 1975 – 1978 na podstawie pomiarów fotogrametrycznych. Weszły do obrotu prawnego na mocy Obwieszczenia Wojewody z dnia 29 grudnia 1982 r. w sprawie zastąpienia dotychczasowego operatu katastru gruntowego nowa ewidencją gruntów gminy N. Operat sporządzono na bazie obowiązujących wówczas przepisów Zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. (M.P. z dnia 25 marca 1969 r., Nr 11, poz. 98). Poprzedniczka wnioskodawcy, J. B. uczestniczyła w procesie zakładania operatu ewidencyjnego, co potwierdziła podpisem w protokole ustalenia stanu władania. Na mocy Aktu Własności Ziemi Nr [...] z dnia 23 lipca 1979 r. J. B. stała się z mocy prawa właścicielką między innymi działki nr [...] położonej w K w graniach przedstawionych na obowiązujących mapach. Od momentu założenia nowej ewidencji gruntów do czasu przekazania wnioskodawcy przedmiotowej działki aktem notarialnym z dnia 15 lipca 2010 r. Rep. A Nr [...] działka ta nie była przedmiotem jakichkolwiek zmian. Z innych dostępnych organowi dokumentów również nie wynikają nieścisłości dotyczące atrybutów opisowych przedmiotowych działek.
Organ przyjął, że istniejące w zasobie materiały źródłowe nie mogą stanowić podstawy do wprowadzenia żądanej zmiany w drodze aktualizacji. Organ uznał ponadto, że wniosek B. B. jest niezupełny, gdyż do wniosku nie dołączono dokumentacji geodezyjnej niezbędnej do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Wskazano, że dane dotyczące przebiegu granic uzyskuje się wyłącznie w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. W drodze ustalenia bezspornych granic można rozstrzygnąć, na czym polega opisywany przez wnioskodawcę błąd wpisu ujawnionego w aktualnym operacie ewidencyjnym w zakresie działek nr [...] i [...].
Mając na uwadze powyższe odmówiono realizacji wniosku B. B.
B. B. odwołał się od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 6, 7, 8, 11, 12, 35 § 1, 75 § 1, 77 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – Kpa (Dz.U. z 2013 r., poz. 167 ze zm.), § 44 i 47 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz przepisu art. 24 ust. 2 c ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Zarzucił, że organ w sposób niewłaściwy odczytał treść wniosku, dopatrując się w nim żądań określonych postępowaniami odrębnymi oraz, że organ winien powołać biegłego w celu ustalenia przebiegu granic między działkami [...] i [...].
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego po rozpoznaniu odwołania wydał opisaną na wstępie decyzję.
Organ podkreślił istotę ewidencji, którą jest ewidencjonowanie stanu prawnego gruntu lub budynku. Poza zakresem postępowania w przedmiocie aktualizacji ewidencji pozostaje rozstrzyganie sporów własnościowych, to znaczy dotyczących kwestii komu przysługuje prawo własności, jaki jest jego zasięg lub jakie są ograniczenia. Organ uściślił, że w omawianym postępowaniu konieczna jest analiza aktualności operatu ewidencyjnego polegająca na ocenie czy jest on zgodny z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi wskazując, że aktualne dane ewidencyjne działki nr [...] są zgodne z dostępnymi dla organu, a przechowywanymi w powiatowym zasobie geodezyjno – kartograficznym istniejącymi materiałami źródłowymi. Przedstawiono dokonane w tym zakresie przed organem I instancji ustalenia, uściślając, że działka nr [...] od momentu założenia ewidencji gruntów do czasu nabycia przez wnioskodawcę tej działki w dniu 15 lipca 2010 r. nie była przedmiotem jakichkolwiek zmian. Działka nr [...] od założenia nowej ewidencji gruntów była wpisana na rzecz Skarbu Państwa jako droga dojazdowa, obecnie w rejestrze gruntów jako władający gospodarz zasobu nieruchomości ujawniona jest Gmina N.
Organ podniósł, że możliwość usuwania błędów lub omyłek w ramach aktualizacji danych ewidencyjnych w niniejszej sprawie nie mogła doprowadzić do wnioskowanej zmiany konfiguracji działek gruntowych, gdyż wyniki postępowania wyjaśniającego nie dały podstaw do stwierdzenia wadliwości operatu ewidencyjnego.
Podsumowano, że podstawą zmian w operacie ewidencyjnym nie może być odmienna ocena stanu faktycznego na gruncie a jedynie przewidziana prawem dokumentacja, której wnioskodawca nie przedłożył.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której podniesione zostały zarzuty naruszenia przepisów postępowania w szczególności art. 77 § 1 Kpa w wyniku braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, art. 107 § 3 Kpa w wyniku braku wskazania przez organ faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a w szczególności przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i oceny dowodowej, art. 6 i 7 Kpa i § 44 pkt 2 ww. rozporządzenia poprzez brak utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności to jest zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, tym samym działaniem wbrew a nie na podstawie przepisów prawa oraz naruszanie norm prawa materialnego § 45 ust. 1 pkt 1 i 3 ww. rozporządzenia poprzez błędne uznanie, że przebieg działki 1550 oraz grancie działki 1675 nie zostały udokumentowane dokumentami znajdującymi się w ewidencji, tym samym utrzymanie błędów w ewidencji gruntów i budynków oraz brak zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym danymi zgodnymi ze stanem faktycznym i prawnym i § 46 ust. 1 ww. rozporządzenia poprzez brak uznania skarżącego za właściciela działki [...] odnośnie powierzchni danej parceli gruntowej nr [...].
Wobec tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W treści skargi przedstawione zostały różnice przebiegu granic dawnej parceli gruntowej [...], z której powstała działka nr [...] według mapy katastralnej oraz ewidencji gruntów. Na tej podstawie formułowany został wniosek, że Gmina N zajmując dawne parcele gruntowe nr [...] i [...] dokonała nieformalnego wywłaszczenia części nieruchomości objętej dawnym lwh nr [...], czyli nieruchomości wchodzącej w skład majątku J. B., oznaczonej w lwh jako "łąka, pastwisko, las" a nie jako "droga". Zwrócono ponadto uwagę, że parcela gruntowa [...] została w całości oznaczona jako "droga", a także na inne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, między innymi na postanowienie Sądu Rejonowego dotyczące wpisu w księgach wieczystych nr lwh [...] na podstawie AWZ z dnia 23 lipca 1979 r. nr [...], w którym Sąd Rejonowy stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1989 r. zamknął lwh. Nr [...], dlatego nie może dokonać wpisu w przedmiotowym lwh.
Zdaniem skarżącego wykaz synchronizacyjny nr [...] z 1979 r. potwierdza, że parcela gruntowa [...] wchodzi w skład działki oznaczonej obecnie obowiązującej ewidencji nr [...]. W świetle AWZ nr [...] J. B. z mocy prawa w całości nabyła własność działek między innymi nr [...]. Wpis w lwh nr [...] w chwili jego zamknięcia w pozycji "Imię i nazwisko właściciela" był nieaktualny i dotyczył faktu, że J. B. była "współwłaścicielem" między innymi parceli gruntowej nr [...]. Zmiana wpisu została zawnioskowana dopiero w dniu 22 stycznia 1998 r., kiedy to lwh nr [...] był zamknięty. Podniesiono, że stan rzeczy wynikający z wykazu synchronizacyjnego i mapy katastralnej wskazuje, że działka nr [...] obejmuje dawną parcelę gruntową nr [...]. Skarżący wysnuł wniosek, że przyczyną nieprawidłowego oznaczenia na mapie ewidencyjnej drogi składającej się nie tylko z dawnej parceli gruntowej [...], lecz także obejmującej parcelę gruntową [...], jest nieprawidłowe sporządzenie mapy ewidencyjnej przez Starostę.
Według skarżącego J. B. objęła na własność także i parcelę nr [...], która stanowi część działki nr [...] i została w ewidencji gruntów nieprawidłowo objęta działką nr [...].
Skarżący podniósł, że nie kwestionuje faktu, iż władającym działką nr [...] jest gmina N. Uściślił, że skoro z wykazu synchronizacyjnego i mapy katastralnej wynika przedstawiony w skardze przebieg granic dowodzący, że J. B. nabyła przez uwłaszczenie, z mocy prawa działkę [...], to tym samym nabyła parcelę gruntową nr [...] wchodzącą w skład tej działki. W konsekwencji skarżący, jako następca prawny nabył również i tę część nieruchomości. Podniósł, że pomiędzy rzeczywistym stanem prawnym a stanem prawnym ujawnionym w ewidencji gruntów i budynków zachodzi dysonans spowodowany brakiem zmiany od roku 1979 w stanie granic tej działki. Z wykonanego w sprawie opracowania geodezyjnego wynika zdaniem skarżącego, że wbrew twierdzeniom organu działka nr [...] powstała z dawnej parceli katastralnej nr [...], z wyłączeniem parceli [...], [...] i [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 powołanej wyżej ustawy - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja, jak i ją poprzedzająca decyzja I instancji została wydana w stanie faktycznym i prawnym, wymagającym na wstępie rozważenia istoty ewidencji gruntów i budynków, w szczególności zaś jej rejestrowego charakteru, a także zasad rządzących funkcjonowaniem ewidencji i jej aktualizacją. I tak, stosownie do art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.), ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter przedmiotowy lub podmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe dotyczą natomiast wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – także innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu lub gospodarowaniu znajdują się nieruchomości. Powyższe informacje zawiera tzw. operat ewidencyjny, który składa się z bazy danych oraz zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych, zgodnie z art. 24 ust. 1 powoływanej wyżej ustawy.
Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, co wynika z przepisów Rozdziału 3 (§ 44 i nast.) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2015 r., poz. 542) zwanego dalej rozporządzeniem), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 26 ust. 2 p.g.k. Zgodnie z § 45 ust. 1 powołanego rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. W myśl przepisów § 46 ust. 2 pkt. 1 i 2 rozporządzenia, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian ewidencyjnych, dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.
Z powyższych regulacji wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko zbiorem informacji odzwierciedlającym aktualny stan prawny danej nieruchomości. Rejestruje ona stan prawny zaistniały uprzednio, ale w żadnym wypadku stanu prawnego nie tworzy. Nie rozstrzyga także sporów o prawa do gruntów, ani żadnych kwestii spornych związanych z ustaleniem tytułu własności. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów (tak NSA w wyroku z 12 lipca 2012 r., I OSK 1004, LEX nr 1225527).
Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków i dokonujące aktualizacji zapisów tej ewidencji nie mają żadnych uprawnień do badania, czy też kontrolowania prawnych konsekwencji orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, czy też danych wynikających z ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów prawa (np. z elektronicznych ksiąg wieczystych
w zakresie danych określających prawa do nieruchomości, elektronicznego systemu ewidencji ludności w zakresie identyfikacji osób fizycznych ujawnionych w katastrze nieruchomości, z krajowego rejestru podmiotów gospodarki narodowej, z Krajowego Rejestru Sądowego w zakresie identyfikacji i aktualizacji danych o przedsiębiorcach, stowarzyszeniach i innych podmiotach, których prawa zostały wykazane w katastrze nieruchomości).
Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Obszar gruntu jednorodny pod względem prawnym to obszar gruntów stanowiących przedmiot prawa własności tej samej osoby (tych samych współwłaścicieli). Obszar gruntu nie stanowiący przedmiotu własności jednego właściciela lub kilku współwłaścicieli, jako niespełniający warunku jednorodności prawnej, nie może stanowić działki ewidencyjnej w rozumieniu przepisu § 9 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Stwierdzić tym miejscu należy, w nawiązaniu do przedstawionych wyżej regulacji ustawy i rozporządzenia, dotyczących zmian i aktualizacji danych wynikających z ewidencji, że zgodnie z jednolitym poglądem orzecznictwa, aktualizacja danych w ewidencji dotyczy naniesienia zmian powstałych już po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych. Tak wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 10 lutego 2003 r., II SA 1478/01 (LEX nr 156384), a także WSA w Warszawie w wyrokach z dnia 6 marca 2006 r., IV SA/WA 2170/05 (LEX nr 222265) i 20 czerwca 2006 r., IV SA/Wa 721/06 (LEX nr 2352292), jak również WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 19 lutego 2008 r., II SA/Bk 636/07 (LEX nr 480114). W orzecznictwie sądów administracyjnych co prawda niekiedy przyjmuje się, że w pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych, jednak z zastrzeżeniem, że czym innym jest prostowanie błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych pomyłek (w świetle przedłożonych dokumentów), a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję na przykład przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. W razie powstania sporu co do tego, czyją własnością jest nieruchomość, ujawniona w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Dokonuje się jej niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych. Dokumenty, na podstawie których dokonuje się tego rodzaju aktualizacji, określone zostały w § 46 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków i jest to między innymi prawomocne orzeczenie sądowe (por. wyrok NSA z 7 maja 2008 r., I OSK 719/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast spór co do przebiegu granicy może być rozstrzygnięty w postępowaniu rozgraniczeniowym, tj. w trybie przepisów art. 29-34 p.g.k. Możliwe jest także wystąpienie w tego rodzaju sprawie do sądu powszechnego o ustalenie rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości, w tym także prawa własności. Orzeczenie Sądu w tym przedmiocie stanowić będzie podstawę do wprowadzenia stosownych zmian w ewidencji gruntów.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że kwestionowany przez wnioskodawcę wpis w ewidencji ma charakter oczywistej omyłki. Żądanie wniosku zmierza w istocie do rewizji przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] obrębu K w oparciu o dokumentację przyjętą dla celów postepowania uwłaszczeniowego zakończonego wydaniem w dniu 23 lipca 1979 r. Aktu Własności Ziemi na rzecz J. B. Skarżący polemizuje z treścią danych ewidencyjnych, których źródłem jest Obwieszczenie Wojewody z dnia 29 grudnia 1982 r. w sprawie zastąpienia dotychczasowego operatu katastru gruntowego nową ewidencja gruntów gminy N, gdyż w jego ocenie z wykazu synchronizacyjnego i mapy katastralnej wynika inny przebieg granicy niż ten, który ujawniony został w ewidencji gruntów. Mianowicie działka nr [...] powstała wyłącznie z dawnej parceli katastralnej l. kat. [...], podczas gdy aktualnie "wcielono " w nią także parcele [...], [...] i [...], wskutek czego doszło do odmiennego tj. niezgodnego z zasięgiem prawa własności przebiegu granic.
W ocenie Sądu zakres żądania wniosku wkracza w sferę prawa własności, zwłaszcza z uwagi na fakt, że kwestionowany wpis do ewidencji pochodzi z 1982 r.
i został dokonany w czasie, gdy nieruchomość należała do poprzedniczki prawnej skarżącego.
W tym stanie rzeczy, jako trafne należało przyjąć stanowisko organów, które powołując się na rejestracyjny charakter ewidencji, odmówiły dokonania żądanych zmian.
O zgłoszonym żądaniu może rozstrzygnąć jedynie postepowanie rozgraniczeniowe.
Z tego względu skargę oddalono na podstawie art. 151 Ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło